Trở về Blog
Nhịp đập thị trường
·9 phút đọc

Mỗi lít E5 vẫn góp 200 đồng trả khoản ứng 8.000 tỷ

Từ 15h ngày 19/11, E5 giảm 823 đồng còn 18.576 đồng/lít. Gần một nửa mức giảm đến từ việc hạ khoản trích Quỹ bình ổn, và dự thảo nghị định mới sẽ quyết định ai gánh phần còn thiếu.

Mỗi lít E5 vẫn góp 200 đồng trả khoản ứng 8.000 tỷ
Phương Nam

Phương Nam

Chính sách & hạ tầng

Từ 15h ngày 19/11, xăng E5RON92 có giá bán tối đa 18.576 đồng/lít, giảm 823 đồng so với kỳ trước. Xăng E10RON95-III còn 19.100 đồng/lít, giảm 745 đồng. Dầu diesel 0,05S còn 26.347 đồng/lít, giảm 475 đồng. Đây là lần giảm thứ năm liên tiếp của giá xăng trong tháng 11.

Trong giá mới vẫn có một khoản mà người mua không nhìn thấy trên cột bơm. Theo Quyết định 3081/QĐ-BCT ngày 19/11/2026 của Bộ trưởng Bộ Công Thương, kỳ này liên Bộ Công Thương và Bộ Tài chính trích lập Quỹ bình ổn giá xăng dầu 200 đồng/lít với xăng sinh học, 800 đồng/kg với mazut, không trích với diesel và không chi quỹ cho mặt hàng nào. Khoản này là tiền để hoàn lại 8.000 tỷ đồng ngân sách đã ứng cho quỹ từ cuối tháng 3. Nhìn vào dòng trích lập, ta hiểu được vì sao giá ở cây xăng giảm nhanh hơn giá thế giới, và vì sao chuyện ai gánh khoản ứng này đang được viết lại trong một dự thảo nghị định.

Mức giảm ở cây xăng lớn hơn mức giảm của giá thế giới

Theo thông cáo điều hành đăng cùng ngày, giá thành phẩm xăng RON92 (dùng để pha E5) bình quân giữa hai kỳ 12/11 và 19/11 là 100,784 USD/thùng, giảm 3,189 USD, tương đương 3,07%. Xăng RON95 giảm 2,65%, diesel giảm 2,33%, mazut giảm 5,81%.

Trong khi đó, mức giảm 823 đồng của E5 tương đương khoảng 4,2% so với giá trần 19.399 đồng/lít của kỳ 12/11. Giá ở cây xăng đi xuống nhanh hơn giá thế giới, và phần chênh này có lời giải ngay trong các thông cáo điều hành.

Bộ Công Thương ghi rõ giá bán được tính. Nói cách khác, khoản trích nằm sẵn trong giá trần. Ba kỳ gần nhất, mức trích với xăng sinh học đi xuống liên tục:

  • Kỳ 5/11:, không chi quỹ.
  • Kỳ 12/11: theo Quyết định 2998/QĐ-BCT, không chi quỹ.
  • Kỳ 19/11: 200 đồng/lít theo Quyết định 3081/QĐ-BCT, không chi quỹ.
Mức trích lập Quỹ bình ổn với xăng sinh học ba kỳ gần nhất

Mức trích kỳ này thấp hơn kỳ trước 400 đồng, gần bằng một nửa mức giảm 823 đồng mà người mua E5 nhận được. Về mặt số học, phần còn lại (khoảng 423 đồng) đến từ giá thế giới và các yếu tố khác trong công thức giá cơ sở như tỷ giá, chi phí đưa hàng về cảng. Thông cáo không tách riêng từng yếu tố, nên con số 423 đồng chỉ nên đọc như phần dư sau khi trừ khoản trích. Dù vậy, có thể thấy mức giảm kỳ này không chỉ phản ánh giá dầu: cơ quan điều hành cũng đã chọn giữ lại ít hơn trong mỗi lít.

Phân rã mức giảm 823 đồng/lít của xăng E5

Cộng dồn sau năm kỳ giảm liên tiếp, E5 đã rẻ hơn khoảng 7.451 đồng/lít: tới kỳ 12/11 mức giảm là 6.628 đồng/lít, đưa giá xuống thấp hơn mức trước khi xung đột Trung Đông xảy ra, cộng thêm 823 đồng của kỳ 19/11.

Khoản 8.000 tỷ đồng ra đời ngay sau đỉnh giá

Cuối tháng 3/2026, giá E5 bán lẻ của Petrolimex ở vùng 1 từng lên 30.110 đồng/lít vào ngày 24/3, vượt mốc 30.000 đồng/lít. Ngày 27/3/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết 69/NQ-CP về việc chi tạm ứng cho quỹ từ nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2025. Cùng ngày, Thủ tướng ký Quyết định 483/QĐ-TTg bổ sung 8.000 tỷ đồng dự toán chi ngân sách năm 2026 cho Bộ Công Thương để tạm ứng cho quỹ.

Sau đó là các văn bản hướng dẫn: Thông tư 19/2026/TT-BCT ngày 3/4/2026 về tạm ứng, trích lập và hoàn trả tạm ứng, được sửa bởi Thông tư 67/2026/TT-BCT ngày 20/10/2026, rồi Quyết định 2958/QĐ-BCT ngày 6/11/2026 về phương án trích lập, chi sử dụng phần quỹ tạm ứng từ ngân sách.

Giá xăng E5 RON92 bán lẻ năm 2026, đỉnh 30.110 đồng/lít ngày 24/3

Nghị quyết 69 đặt luôn cách trả: sau khi giá thế giới giảm và thị trường ổn định, Bộ Công Thương tính toán việc trích lập quỹ để hoàn trả ngân sách, với thời gian hoàn trả tối đa 12 tháng kể từ ngày Bộ có quyết định trích lập. Khoản ứng được chi ra để giữ giá lúc đắt, rồi được thu về dần qua giá bán lúc giá đã hạ. Người mua xăng hôm nay đang góp vào phần thu về đó. Ở bối cảnh rộng hơn, Thanh tra Chính phủ cũng đã kiến nghị nghiên cứu bỏ quỹ sau đợt thanh tra công bố đầu tháng 11.

Dự thảo nghị định muốn dừng quỹ và đổi người gánh phần còn thiếu

Bộ Công Thương đã trình Chính phủ dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu lần thứ 15. Theo dự thảo, từ ngày nghị định có hiệu lực, việc trích lập và sử dụng Quỹ bình ổn để bình ổn giá chấm dứt. Việc quản lý số dư, đối chiếu, kiểm toán và quyết toán các nghĩa vụ phát sinh trước đó vẫn tiếp tục.

Dự thảo tách hai nguồn tiền của quỹ. Tiền trích lập từ giá bán được chuyển vào tài khoản quỹ do Bộ Tài chính mở tại Kho bạc Nhà nước. Khoản tạm ứng từ ngân sách chuyển về tài khoản quản lý kinh phí tạm ứng do Bộ Công Thương quản lý. Thương nhân đầu mối chốt số dư đến hết ngày liền trước ngày hiệu lực và nộp toàn bộ số dư dương trong 30 ngày.

Với khoản 8.000 tỷ đồng, cách xử lý đi theo số dư thật sau bù trừ, theo Tạp chí Tài chính Doanh nghiệp và Vninfor:

  • Nếu quỹ còn đủ tiền: ngân sách được hoàn ngay 8.000 tỷ đồng. Phần còn lại giao Bộ Công Thương để mua xăng dầu dự trữ quốc gia.
  • Nếu nguồn trích lập bị âm: dùng tiền tạm ứng để bù cho các thương nhân đầu mối có số dư âm, phần còn lại nộp ngân sách.
  • Nếu không đủ hoàn trả 8.000 tỷ đồng: phần thiếu được đề xuất quyết toán vào chi ngân sách để hỗ trợ trực tiếp người tiêu dùng xăng dầu, không xác định là khoản nợ phải thu hồi.

Điểm đáng chú ý là sự thay đổi so với đề xuất trước. Theo Báo Tiền Phong, trước đó Bộ Công Thương đề xuất dừng trích lập, chi quỹ từ ngày 1/1/2027, kèm ngoại lệ: nếu đến tháng 1/2027 số dư nguồn tạm ứng tại các đầu mối chưa đủ hoàn trả ngân sách, Bộ tiếp tục điều hành trích lập đến khi đủ. Ở bản mới, phần thiếu không còn được thu tiếp qua giá bán mà chuyển thành chi ngân sách. Người trả phần còn lại đổi từ người mua xăng sang ngân sách.

Công ty Chứng khoán Vietcap, theo FireAnt, kỳ vọng nghị định được thông qua trong năm 2026 và có hiệu lực từ 1/1/2027. Cần nhắc rõ đây là dự thảo đã trình, chưa được ban hành.

Số dư từng nguồn ở từng đầu mối sẽ quyết định nhánh nào xảy ra. Theo số liệu Vietcap tổng hợp đến ngày 12/11/2026, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) có số dư dương 1.075 tỷ đồng ở nguồn trích lập và số dư âm 107 tỷ đồng ở nguồn tạm ứng. Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) có số dư âm khoảng 1.440 tỷ đồng ở nguồn trích lập và 239 tỷ đồng ở nguồn tạm ứng. Đây mới là hai trong số các thương nhân đầu mối, nên chưa phản ánh tổng số dư của toàn quỹ.

Trụ sở Bộ Công Thương, cơ quan đã trình dự thảo Nghị định kinh doanh xăng dầu

Người mua xăng được và mất gì nếu quỹ dừng

Nếu nghị định được ban hành như dự thảo, hệ quả với người đổ xăng khá rõ. Khoản trích kiểu 200 đồng mỗi lít sẽ không còn nằm trong giá. Giá ở cây xăng khi đó đi theo giá thế giới, thuế và chi phí, không có thêm lớp giữ lại để trả khoản ứng.

Đổi lại, khi giá thế giới tăng trở lại, sẽ không còn khoản chi quỹ đỡ bớt mức tăng như hồi tháng 3, nên mức tăng vào giá nhanh hơn. Thanh tra Chính phủ đã kiến nghị thay quỹ bằng dự trữ quốc gia, dự trữ bắt buộc tại đầu mối, chính sách thuế và các công cụ điều tiết khác. Năm 2026 đã có tiền lệ dùng thuế: thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng đang ở.

Với ngân sách, hệ quả phụ thuộc số dư. Nếu quỹ đủ tiền, 8.000 tỷ đồng quay về đủ. Nếu thiếu, phần thiếu trở thành khoản chi hỗ trợ người tiêu dùng, tức ngân sách chịu thay người mua xăng.

Luận điểm của bài khá đơn giản: đợt giảm giá hôm nay phản ánh cả giá thế giới lẫn việc quỹ lấy bớt đi, và nếu dự thảo được ban hành nguyên văn thì gánh nặng phần thiếu sẽ chuyển từ người mua xăng sang ngân sách. Điều này chỉ đổi chiều nếu nghị định cuối cùng giữ lại cơ chế tiếp tục trích lập như đề xuất cũ. Từ giờ đến khi đó, chỉ số đáng theo dõi mỗi thứ Năm là dòng trích lập trong thông cáo điều hành giá. Mức trích càng cao, người mua xăng càng góp nhiều vào phần hoàn trả và phần ngân sách phải gánh về sau càng nhỏ. Mức trích về 0 đồng thì toàn bộ phần chưa thu được sẽ chờ quyết toán. Nghị định chính thức và kết quả kiểm toán số dư quỹ sẽ cho biết phương án nào được áp dụng.

Tags:giá xăngquỹ bình ổnxăng dầungân sáchchính sách
Phương Nam

Phương Nam

Chính sách & hạ tầng

Đọc chính sách để tìm cơ hội đầu tư trước khi thị trường phản ánh.