Từ đầu tháng 11 đến hết phiên 13/11, 306,25 triệu cổ phiếu của Ngân hàng TMCP Lộc Phát Việt Nam (LPBank, HoSE: LPB) đã đổi tay bằng giao dịch thỏa thuận, tổng giá trị gần 10.286 tỷ đồng. Khối lượng ấy bằng khoảng 10,25% số cổ phiếu đang lưu hành, hơn gấp đôi phần vốn mà Luật Các tổ chức tín dụng 2024 cho một cá nhân nắm ở một ngân hàng (5%).
Phép so sánh đó không nhằm đoán ai đã mua. Nó cho thấy con số 10,25% phải được đọc rất cẩn thận. Nó cũng cho thấy luật đã đặt sẵn những mốc buộc người nắm cổ phần ngân hàng phải hiện tên.
Tiền chảy qua đâu trong chín phiên
Phiên đầu tháng là 2/11 không có lô thỏa thuận nào. Lô đầu tiên xuất hiện ở phiên 3/11 với 15,5 triệu cổ phiếu. Từ đó phiên nào cũng có thỏa thuận, và khối lượng lớn dần về cuối kỳ. Riêng tuần 9–13/11 gánh phần lớn: hơn 248 triệu cổ phiếu, 8.351,6 tỷ đồng.
Hai phiên cuối là đỉnh của chuỗi. Phiên 12/11 có 88,55 triệu cổ phiếu, gần 2.993 tỷ đồng. Phiên 13/11 có thêm 74,52 triệu cổ phiếu, gần 2.534 tỷ đồng. Hai phiên này chiếm hơn 66% giá trị thỏa thuận cả tuần.
Trên bảng khớp lệnh, quy mô nhỏ hơn hẳn. Giá trị khớp lệnh cả tuần 9–13/11 chỉ khoảng 308,5 tỷ đồng, chưa bằng 4% giá trị thỏa thuận. Tính cả kỳ từ 2/11, khớp lệnh chỉ có khoảng 19,25 triệu cổ phiếu, còn thỏa thuận chiếm 94,09% tổng khối lượng giao dịch của mã. Giá đóng cửa gần như đứng yên: 36.100 đồng ở phiên 30/10 và 36.250 đồng ở phiên 13/11, chênh khoảng 0,4%.
Giá thỏa thuận thì thấp hơn. Giá bình quân cả kỳ là 33.586 đồng, thấp hơn giá đóng cửa phiên 13/11 khoảng 7%. Nếu so với giá tham chiếu, giá thỏa thuận bình quân từng phiên thấp hơn từ khoảng 5,8% đến 6,7%. Trên HoSE, giá thỏa thuận vẫn phải nằm trong biên độ dao động trong ngày, và biên độ với cổ phiếu là 7%. Nói cách khác, các lô lớn được chốt ở vùng giá gần biên dưới của phiên.
Từ đây có hai điều cần nhớ. Thứ nhất, giá khớp lệnh hằng ngày phản ánh rất ít trong số tiền đã đổi tay, nên chỉ nhìn bảng điện thì không thấy được câu chuyện. Thứ hai, giá thỏa thuận do hai bên tự chốt. Mức thấp hơn thị trường vì thế không cho biết bên bán đang chịu lỗ hay bên mua được lợi: điều đó phụ thuộc vào giá vốn và thỏa thuận riêng giữa hai bên, những thứ không hiện trên bảng giao dịch.
Vì sao 10,25% chưa phải 10,25% vốn đổi chủ
Bạn có thể hiểu đơn giản thế này: 306,25 triệu cổ phiếu là tổng khối lượng cộng qua chín phiên, và mỗi lần một lô đổi tay, khối lượng lô đó được tính thêm một lần. Giả sử một khối cổ phiếu đi từ bên A sang bên B ở phiên 12/11, rồi từ B sang C ở phiên 13/11. Tổng khối lượng ghi gấp đôi, trong khi phần vốn thực sự sang chủ mới chỉ là một lô. Người Quan Sát cũng lưu ý tỷ lệ 10,25% tính trên lượng cổ phiếu được giao dịch, không đồng nghĩa với việc từng ấy vốn điều lệ đã chuyển sang chủ sở hữu mới.
Cùng một con số có ba cách đọc khả dĩ. Một là nhiều người mua khác nhau, mỗi người nhận một phần. Hai là một số lô được mua đi bán lại giữa các bên trong cùng kỳ. Ba là cổ phiếu dịch chuyển giữa các tài khoản của một nhóm người có liên quan. Dữ liệu giao dịch hiện có không cho phép chọn cách đọc nào, vì bảng thỏa thuận chỉ ghi khối lượng và giá, không ghi tài khoản.
Điều luật thì loại bớt được một khả năng. Điều 63 Luật Các tổ chức tín dụng 2024 đặt trần sở hữu 5% vốn điều lệ cho một cá nhân, 10% cho một tổ chức, và 15% cho một cổ đông cộng với người có liên quan. Vì vậy toàn bộ 10,25% không thể dừng lại ở một cá nhân. Với một tổ chức, mức này cũng vượt trần 10%, trừ một số trường hợp luật miễn như cổ phần nhà nước ở ngân hàng cổ phần hóa.
Luật buộc lộ tên ở hai mốc
Mốc thứ nhất là 1% vốn. Theo Điều 49 cùng luật, cổ đông sở hữu từ 1% vốn điều lệ của một ngân hàng phải gửi thông tin cho ngân hàng trong 7 ngày làm việc kể từ khi phát sinh. Thông tin gồm số lượng, tỷ lệ sở hữu của chính mình và của người có liên quan. Khi tỷ lệ thay đổi từ 1% vốn trở lên so với lần báo trước, cổ đông phải báo lại. Sau khi nhận, ngân hàng có 7 ngày làm việc để đăng công khai tên cổ đông và các tỷ lệ này trên trang thông tin điện tử của mình.
Với LPBank, mốc 1% tương đương khoảng 29,9 triệu cổ phiếu, tính trên gần 2,99 tỷ cổ phiếu lưu hành. Một bên mua vượt mức đó sẽ phải hiện tên trong danh sách. Cộng hai hạn 7 ngày làm việc, với các giao dịch giữa tháng 11, lần cập nhật danh sách có thể rơi vào khoảng đầu tháng 12.
Mốc thứ hai là 5%, mốc cổ đông lớn. Theo quy định công bố thông tin trên thị trường chứng khoán, người trở thành hoặc không còn là cổ đông lớn phải công bố trong 5 ngày làm việc. Báo cáo này đi qua kênh công bố của sở giao dịch, nên đến nhanh hơn danh sách 1%.
Danh sách hiện có và hai phiên lớn trước đó
Thỏa thuận cỡ lớn không phải chuyện mới ở LPB năm nay. Phiên 23/6 có hơn 146 triệu cổ phiếu, khoảng 6.725 tỷ đồng, còn dữ liệu cả phiên ghi 163,8 triệu cổ phiếu. Phiên 21/7 có gần 130 triệu cổ phiếu, hơn 6.490 tỷ đồng. Mỗi phiên đó lớn hơn bất kỳ phiên nào của tháng 11. Loạt tháng 11 khác ở chỗ khối lượng trải qua chín phiên liền.
Danh sách cổ đông sở hữu từ 1% vốn mà LPBank cập nhật gần nhất, ngày 27/7, ghi Tổng công ty Bưu điện Việt Nam 6,537%, ông Phạm Nhật Vượng, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Vingroup, 4,894% và bà Phạm Thu Hương, Phó Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Vingroup, 4,965%. Theo Người Quan Sát, phần cổ phần của hai cá nhân này thuộc danh mục đầu tư tài chính cá nhân, và cả hai không giữ vai trò quản trị hay điều hành tại ngân hàng. Bài viết này không gắn loạt giao dịch tháng 11 với bất kỳ cổ đông nào trong danh sách.
Danh sách ngày 27/7 là mốc để so. Lần cập nhật kế tiếp sẽ cho thấy những tên đang có giữ nguyên, tăng, giảm, hay có thêm tên mới.
Người đang cầm LPB nên đọc gì
Giá trên sàn gần như đứng yên trong lúc hơn 10.000 tỷ đồng đổi tay ngoài bảng khớp lệnh. Với người đang cầm hoặc đang theo dõi LPB, điều đáng quan tâm là cơ cấu cổ đông sẽ ra sao sau loạt giao dịch này, không phải biến động giá từng phiên. Câu trả lời có lịch khá rõ.
Trong vài ngày làm việc tới, nếu có ai vượt hoặc rời mốc 5%, báo cáo cổ đông lớn sẽ xuất hiện trên kênh công bố của HoSE. Khoảng đầu tháng 12, lần cập nhật kế tiếp danh sách cổ đông từ 1% trên trang của LPBank sẽ cho biết có tên mới nào không, và tỷ lệ của các cổ đông cũ có đổi từ 1% trở lên hay không.
Nếu danh sách có thêm một tên mới với tỷ lệ đáng kể, loạt thỏa thuận đã tạo ra một cổ đông mới ở ngân hàng. Nếu danh sách gần như giữ nguyên, phần lớn số cổ phiếu ấy đã chia nhỏ dưới mốc 1% cho nhiều người, hoặc đã được mua đi bán lại giữa các bên. Cả hai trường hợp đều đọc được từ văn bản công khai, không cần đoán.