Hãy làm một phép nhân đơn giản. Điện Máy Xanh (DMX, HoSE) dự kiến bán 1.000 trái phiếu, mỗi trái phiếu kèm 100 chứng quyền, mỗi chứng quyền cho quyền mua 1.267 cổ phiếu. Kết quả là 126,7 triệu cổ phiếu mới, tương đương khoảng một phần mười số cổ phiếu DMX đang lưu hành. Trong khi đó, tiền thu từ chính lô trái phiếu chỉ có 100 tỷ đồng.
Công ty sẽ chốt danh sách cổ đông ngày 24/11 để lấy ý kiến bằng văn bản về việc sửa đổi hình thức bảo đảm của trái phiếu và một số nội dung khác trong phương án chào bán riêng lẻ mà ĐHĐCĐ bất thường đã thông qua ngày 29/10/2026. Theo Báo Đầu tư Chứng khoán, thời gian gửi phiếu sẽ nằm trong thông báo lấy ý kiến. Bài này giải thích lô trái phiếu vận hành ra sao và việc đó chạm đến cổ đông hiện hữu ở chỗ nào.
Hai món hàng trong một gói
Nói đơn giản thì trái phiếu kèm chứng quyền là một gói gồm hai thứ tách rời. Khác với trái phiếu chuyển đổi, nơi người mua có thể đổi thẳng khoản nợ thành cổ phiếu, ở đây phần trái phiếu vẫn là một khoản vay phải trả gốc và lãi. Còn chứng quyền là quyền mua cổ phiếu mới bằng tiền riêng, ở một mức giá định trước.
Phần trái phiếu của DMX khá thông thường. Theo An ninh tiền tệ, công ty chào bán tối đa 1.000 trái phiếu mệnh giá 100 triệu đồng, tổng cộng 100 tỷ đồng, kỳ hạn 5 năm, lãi cố định 8%/năm trả hằng năm, gốc trả một lần khi đáo hạn hoặc khi được mua lại trước hạn. Mỗi năm DMX sẽ trả khoảng 8 tỷ đồng tiền lãi cho lô này. Trái phiếu không chuyển đổi, không có tài sản bảo đảm, nhưng Vietcombank chi nhánh Tân Bình bảo lãnh thanh toán toàn bộ gốc và lãi. Thời gian chào bán dự kiến từ quý IV/2026 đến quý II/2027.An ninh tiền tệ
Tiền thu về dùng để cơ cấu lại một phần khoản vay tại MUFG Bank chi nhánh TP.HCM. Khoản vay này khoảng 113,9 tỷ đồng, giải ngân từ 4/8/2026 với kỳ hạn 184 ngày, dùng bổ sung vốn lưu động.An ninh tiền tệ Kỳ hạn 184 ngày tính từ 4/8 rơi vào đầu tháng 2/2027, khớp với lịch trả nợ dự kiến trong quý I đến quý II/2027.Tin nhanh chứng khoán Nói cách khác, một khoản vay ngắn hạn chừng sáu tháng được thay phần lớn bằng một khoản vay 5 năm có ngân hàng đứng ra bảo lãnh.
Phép tính của chứng quyền
Phần thứ hai mới là chỗ quy mô đổi khác. Mỗi trái phiếu đi kèm 100 chứng quyền, nên 1.000 trái phiếu mang theo 100.000 chứng quyền. Mỗi chứng quyền cho quyền mua 1.267 cổ phiếu DMX. Nhân lại, nếu toàn bộ chứng quyền được thực hiện, DMX có thể phát hành thêm tối đa 126,7 triệu cổ phiếu.An ninh tiền tệ
Giá thực hiện ban đầu là 74.000 đồng một cổ phiếu. Nếu toàn bộ 126,7 triệu cổ phiếu được mua ở giá này, người giữ chứng quyền phải nộp cho DMX khoảng 9.375,8 tỷ đồng, gấp khoảng 94 lần số tiền của chính lô trái phiếu.
Con số 1.267 cổ phiếu mỗi chứng quyền có lý do của nó. DMX có hơn 1,26 tỷ cổ phiếu đang lưu hành. Đợt tạm ứng cổ tức 2.000 đồng mỗi cổ phiếu dự chi khoảng 2.535,4 tỷ đồng, tức khoảng 1.267,7 triệu cổ phiếu.Tin nhanh chứng khoán Vì vậy 126,7 triệu cổ phiếu mới vào khoảng 10% số cổ phiếu hiện có.
Riêng phần của Tổng giám đốc Đoàn Văn Hiểu Em, Công ty Cổ phần Đầu tư Điện Máy Xanh (DMX): ông mua 395 trái phiếu, tức 39,5 tỷ đồng, kèm 39.500 chứng quyền. Nếu được thực hiện hết, số chứng quyền này cho quyền mua khoảng 50 triệu cổ phiếu, gần 4% số cổ phiếu đang lưu hành, và ông phải trả thêm khoảng 3.703 tỷ đồng theo giá 74.000 đồng. Toàn bộ lô được phân bổ cho 15 lãnh đạo cấp cao, người mua ít nhất là 12 trái phiếu, người mua nhiều nhất là 395 trái phiếu, tức 39,5% tổng lượng phát hành.Tin nhanh chứng khoán Quyền mua không phải cổ phiếu cho không: người giữ chứng quyền vẫn phải bỏ tiền thật ở mức giá đã định.
Vì sao là 74.000 đồng, và khi nào được mua
HĐQT giải thích mức giá này bằng giá IPO 80.000 đồng, trừ 4.000 đồng cổ tức tiền mặt năm 2025 đã trả và 2.000 đồng cổ tức năm 2026 sắp trả. Theo cách tính đó, người giữ chứng quyền mua cổ phiếu đúng ở mức mà nhà đầu tư IPO đã trả, sau khi trừ phần tiền mặt công ty chia ra. Giá thực hiện cũng có thể được điều chỉnh theo các điều khoản chống pha loãng.An ninh tiền tệ
Phiên 13/11, DMX đóng cửa ở 75.100 đồng, cao hơn giá thực hiện 1.100 đồng, tương đương khoảng 1,5%. Khoảng cách này khá nhỏ. Cổ phiếu đã giảm 12,4% từ 12/8 đến 10/11, theo Báo Đầu tư Chứng khoán.Tin nhanh chứng khoán
Quyền mua cũng không mở ra ngay. Theo An ninh tiền tệ, DMX sẽ đánh giá điều kiện thực hiện quyền hằng năm, dựa trên tăng trưởng lợi nhuận sau thuế và diễn biến giá cổ phiếu DMX so với chỉ số VN30.An ninh tiền tệ Phần chỉ tiêu nào không đạt thì người giữ chứng quyền không được quyền mua tương ứng.
Hai điều kiện này kéo về hai hướng khác nhau. Về lợi nhuận, DMX đang có đà tốt: lợi nhuận sau thuế 9 tháng đạt 7.700,79 tỷ đồng, tăng 83,4% so với cùng kỳ.Tin nhanh chứng khoán Về giá, từ phiên niêm yết 6/8 đến phiên 13/11, DMX giảm khoảng 4,1% sau điều chỉnh cổ tức, trong khi VN30 giảm khoảng 3,0%.
Kỳ xét chính thức là theo năm, nên đây chưa phải kết quả xét quyền. Biểu đồ chỉ cho thấy nhánh điều kiện về giá không tự động đạt chỉ vì công ty lãi lớn. Thiết kế này gắn quyền mua với hai thước đo mà cổ đông cũng quan tâm là lợi nhuận tăng và giá cổ phiếu so với nhóm vốn hóa lớn trong VN30. Chỉ tiêu nào không đạt thì phần quyền tương ứng không được thực hiện, còn khoản trái phiếu 8%/năm vẫn là một khoản vay có ngân hàng bảo lãnh.
Cổ đông hiện hữu đứng ở đâu
Người đang cầm cổ phiếu DMX có hai việc khác nhau cần phân biệt.
Việc thứ nhất là lá phiếu. Ai có tên trong danh sách ngày 24/11 sẽ được gửi ý kiến về việc sửa hình thức bảo đảm và các nội dung khác của phương án. Đây là quyền biểu quyết với một phương án đã được thông qua, nay xin sửa.
Việc thứ hai là phần sở hữu. Nếu toàn bộ 126,7 triệu cổ phiếu được phát hành, tổng số cổ phiếu tăng từ khoảng 1.267,7 triệu lên khoảng 1.394,4 triệu. Một cổ đông đang nắm 1% DMX sẽ còn khoảng 0,91%. MWG, cổ đông nắm gần 86% vốn DMX, sẽ về quanh 78% nếu không mua thêm.
Pha loãng về tỷ lệ không đồng nghĩa mất tiền theo cùng tỷ lệ. Khi chứng quyền được thực hiện hết, công ty nhận về khoảng 9.375,8 tỷ đồng tiền mặt. Phần thiệt thật sự của cổ đông hiện hữu phụ thuộc vào khoảng cách giữa giá thị trường lúc thực hiện và mức 74.000 đồng. Giá thị trường càng cao hơn 74.000 đồng, phần giá trị chuyển sang người giữ chứng quyền càng lớn. Giá quanh 74.000 đồng thì phần chuyển giao gần như không đáng kể.
Điều cần theo dõi
Thông báo lấy ý kiến mà DMX gửi cổ đông sau ngày 24/11 sẽ cho biết hình thức bảo đảm được sửa thế nào và hạn gửi phiếu. Sau đó, phép đo đơn giản nhất là đặt giá DMX cạnh mức 74.000 đồng ở mỗi kỳ HĐQT xét quyền hằng năm. Chênh lệch nhân với số cổ phiếu được mở quyền là phần giá trị chuyển từ cổ đông hiện hữu sang nhóm 15 lãnh đạo. Nếu cả lợi nhuận lẫn giá cổ phiếu không đạt chỉ tiêu, phần quyền đó không được thực hiện.