Hancorp không đủ điều kiện đại chúng, Bộ giữ 98,83% vốn

Tổng Công ty Xây dựng Hà Nội - CTCP (Hancorp, mã HAN, đăng ký giao dịch trên UPCoM) vừa công bố doanh nghiệp không còn đáp ứng điều kiện công ty đại chúng. Tin này xuất hiện trên báo từ chiều 6/11/2026^{Kinh tế Chứng khoán} và được nhiều báo nhắc lại sau đó.^{Tin nhanh Chứng khoán}

Nguyên nhân nằm ở một con số gần như đứng yên kể từ khi cổ phần hóa: Bộ Xây dựng nắm 98,83% vốn. Để hiểu vì sao tỷ lệ ấy chưa bao giờ giảm, cần đi lại từ năm 2014.

2014: Phiên IPO chỉ bán được hơn 1,5 triệu cổ phần

Tháng 3/2014, Hancorp bán đấu giá cổ phần lần đầu. Theo VietnamFinance, Bộ Xây dựng chào bán 49,74 triệu cổ phần với giá khởi điểm 10.200 đồng. Có 203 nhà đầu tư tham gia nhưng tổng khối lượng đặt mua chỉ là 1.575.700 cổ phần, thu về hơn 16 tỷ đồng.^{VietnamFinance}

Công ty chuyển sang mô hình cổ phần từ tháng 8/2014 với vốn điều lệ hơn 1.410 tỷ đồng và đến nay chưa tăng vốn. Tháng 10/2016, 141 triệu cổ phiếu HAN lên UPCoM, giá tham chiếu ngày đầu là 12.500 đồng.^{VietnamFinance} Phần không bán được ở phiên IPO ở lại với Nhà nước, và đó là gốc của cơ cấu 98,83% hiện nay.

Tháng 12/2020: Đem bán toàn bộ, không ai đăng ký

Lần duy nhất phần vốn nhà nước được đem ra bán là cuối năm 2020. Theo thông tin từ HNX, Bộ Xây dựng đăng ký đấu giá toàn bộ hơn 139 triệu cổ phần, tương đương 98,83% vốn, với giá khởi điểm 19.930 đồng, cao hơn thị giá HAN lúc đó khoảng hơn 20%. Phiên đấu giá dự kiến ngày 16/12/2020 tại HNX.^{VietnamFinance}

Phiên ấy không diễn ra vì không có nhà đầu tư nào đăng ký. Trong lúc thông tin bán vốn lan ra, giá HAN có lúc lên tới 26.000 đồng, rồi về 20.100 đồng sau thông báo hủy.^{VietnamFinance} Bài báo khi đó đặt câu chuyện cạnh kết quả kinh doanh: lãi ròng 9 tháng năm 2020 là 5,1 tỷ đồng, còn lãi sau thuế năm 2019 là 37 tỷ đồng, so với 134 tỷ đồng của năm 2017. Báo này cũng cho rằng Hancorp, như nhiều doanh nghiệp cùng ngành, có nợ đọng lớn, và đó là cách đọc của báo vào thời điểm ấy. Bản thân phiên đấu giá chỉ cho biết một điều chắc chắn: ở mức giá khởi điểm đó, không nhà đầu tư nào đăng ký mua.

2026: Bộ dự kiến giữ nguyên 98,83% đến năm 2030

Sau năm 2020, cơ cấu vốn không đổi. Theo thuyết minh báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026, vốn điều lệ của Hancorp vẫn gần 1.410,5 tỷ đồng, trong đó phần vốn nhà nước do Bộ Xây dựng đại diện gần 1.394 tỷ đồng, không thay đổi so với đầu năm.^{Người đưa tin}

Điểm mới nằm ở kế hoạch. Theo Kinh tế Chứng khoán, quyết định về cơ cấu vốn nhà nước tại nhóm doanh nghiệp do Bộ Xây dựng làm cơ quan đại diện chủ sở hữu giai đoạn 2026–2030 ghi Bộ dự kiến duy trì tỷ lệ sở hữu 98,83% tại Hancorp.^{Kinh tế Chứng khoán} Nói cách khác, theo phương án đang có, phần vốn từng được đem bán năm 2020 sẽ không được bán bớt trong 5 năm tới.

30/9/2026: 357 cổ đông, 1,17%

Bản công bố của Hancorp căn cứ vào danh sách cổ đông do Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) cung cấp. Tính đến 30/9/2026, ngoài cổ đông lớn là Bộ Xây dựng, còn 357 cổ đông không phải cổ đông lớn, cùng nắm 1.648.392 cổ phiếu, tương đương 1,17% số cổ phần có quyền biểu quyết.^{Tin nhanh Chứng khoán}

Hancorp viện dẫn điểm a khoản 1 Điều 32 Luật Chứng khoán số 54/2019/QH15, được sửa đổi bởi Luật số 56/2024/QH15: công ty đại chúng phải có ít nhất 10% cổ phiếu có quyền biểu quyết do tối thiểu 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ. Hancorp đủ về số người (357 so với 100) nhưng thiếu xa về tỷ lệ (1,17% so với 10%).

Đặt hai mốc cạnh nhau sẽ thấy khối cổ phiếu ngoài tay Bộ hôm nay, khoảng 1,65 triệu cổ phiếu, chỉ lớn hơn một chút so với 1.575.700 cổ phần bán được ở phiên IPO 2014. Sau mười hai năm, phần vốn đến tay nhà đầu tư bên ngoài gần như không lớn thêm.

Với giá đóng cửa phiên 6/11/2026 ở vùng 7.400 đồng, khối cổ phiếu của 357 cổ đông nhỏ có giá trị khoảng 12,2 tỷ đồng. Giao dịch trên UPCoM vốn đã thưa: trong 9 phiên từ 27/10 đến 6/11/2026, tổng khối lượng khớp chỉ 4.400 cổ phiếu, và 3 phiên cuối cùng không có giao dịch nào.

Bước tiếp theo theo luật

Công bố của Hancorp chưa phải là quyết định hủy tư cách đại chúng. Trình tự được quy định tại Thông tư 80/2026/TT-BTC, có hiệu lực từ 15/8/2026.^FireAnt

Trong 15 ngày kể từ ngày không còn đáp ứng điều kiện, doanh nghiệp gửi báo cáo cho Ủy ban Chứng khoán Nhà nước kèm tài liệu chứng minh, đồng thời công bố thông tin. Với điều kiện về cơ cấu cổ đông, thời điểm này tính theo ngày đăng ký cuối cùng trong danh sách cổ đông do VSDC lập.
Trong một năm, doanh nghiệp vẫn phải làm đủ nghĩa vụ của công ty đại chúng và có thể khắc phục điều kiện. Nếu khắc phục được, doanh nghiệp gửi báo cáo tiếp tục đáp ứng điều kiện để giữ tư cách.
Sau một năm mà vẫn không khắc phục, công ty phải làm thủ tục đề nghị hủy tư cách công ty đại chúng. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước có 15 ngày kể từ khi nhận hồ sơ hợp lệ để xem xét và ra thông báo hủy, rồi doanh nghiệp làm thủ tục hủy đăng ký giao dịch.

Nếu mốc tính là danh sách cổ đông chốt ngày 30/9/2026 mà Hancorp dẫn, khoảng thời gian một năm sẽ kéo tới cuối tháng 9/2027. Ngày chính xác sẽ do văn bản của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước hoặc HNX xác định.

Kết quả kinh doanh trong cùng thời điểm

Kết quả kinh doanh không phải trục của câu chuyện tư cách đại chúng, nhưng cổ đông cần nhìn đủ hai chiều. Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026 mà Tin nhanh Chứng khoán tổng hợp, doanh thu quý III đạt 494,3 tỷ đồng, giảm 18,4% so với cùng kỳ, trong khi biên lãi gộp tăng từ 5,6% lên 10,3% và lãi sau thuế đạt 6,06 tỷ đồng, tăng 8,6%.^{Tin nhanh Chứng khoán}

Lũy kế 9 tháng, doanh thu đạt 2.139,7 tỷ đồng, giảm 9,4% theo Tin nhanh Chứng khoán (Người đưa tin ghi giảm 7,6%). Lãi sau thuế đạt 27,9 tỷ đồng, giảm 2,8% so với 9 tháng 2025. Dòng tiền kinh doanh 9 tháng âm 615,2 tỷ đồng, so với âm 360,04 tỷ đồng cùng kỳ, còn dư nợ vay cuối quý III là 1.366,7 tỷ đồng, tăng 36,1% so với đầu năm.^{Tin nhanh Chứng khoán}

Hai hướng trong khoảng một năm tới

Muốn đủ 10%, cần thêm khoảng 8,8 điểm phần trăm vốn, tức khoảng 12,5 triệu cổ phiếu trên tổng hơn 141 triệu cổ phiếu, đến tay nhà đầu tư bên ngoài.^{Người đưa tin} Hancorp chưa tăng vốn lần nào kể từ khi cổ phần hóa, lần duy nhất phần vốn nhà nước được đem bán thì không có ai đăng ký, và phương án 2026–2030 mà báo đưa ghi Bộ dự kiến giữ nguyên 98,83%.

Cả hai hướng dưới đây đều đo bằng cùng một thước: tỷ lệ cổ phiếu nằm trong tay cổ đông bên ngoài.

Nếu tỷ lệ ấy lên được 10% trước khi hết hạn khắc phục, bằng một phương án bán vốn hay tăng vốn khác với phương án đang được báo đưa, Hancorp gửi báo cáo tiếp tục đáp ứng điều kiện và cổ phiếu tiếp tục ở UPCoM.
Nếu tỷ lệ vẫn quanh 1,17% khi hết hạn, công ty phải làm hồ sơ đề nghị hủy tư cách đại chúng và cổ phiếu đi tới thủ tục hủy đăng ký giao dịch. Cổ đông vẫn sở hữu cổ phần, nhưng không còn mua bán HAN qua bảng điện UPCoM, và muốn chuyển nhượng thì phải tự thỏa thuận với người mua ngoài sàn.

Cho tới lúc đó, Hancorp vẫn có nghĩa vụ công bố thông tin như một công ty đại chúng. Văn bản đáng chờ tiếp theo là thông báo của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước hoặc HNX về tư cách đại chúng của Hancorp, cùng mọi điều chỉnh với phương án vốn nhà nước 2026–2030 của Bộ Xây dựng.