Trong quý III/2026, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex, mã PLX) báo lãi trước thuế 1.790 tỷ đồng, tăng 122% so với cùng kỳ.VnBusiness Lũy kế 9 tháng, tập đoàn đã vượt kế hoạch lợi nhuận cả năm. Cũng trong ba tháng đó, khoản vay tăng hơn 154%, tức gấp khoảng 2,5 lần, lên gần 27.206 tỷ đồng.Znews
Hai con số này không mâu thuẫn. Muốn thấy vì sao, ta đọc bảng cân đối theo ba phía: tài sản nằm ở đâu, tiền để giữ khối tài sản đó đến từ đâu, và lãi quý III được tạo ra thế nào. Mọi số liệu dưới đây lấy từ báo cáo tài chính (BCTC) hợp nhất quý III/2026, tức gồm cả các công ty con của Petrolimex, theo tường thuật của các báo.
Phía tài sản: kho hàng gấp đôi đầu năm
Tại ngày 30/9/2026, tổng tài sản đạt 109.009 tỷ đồng, tăng 27% so với đầu năm. Khoản mục biến động mạnh nhất là hàng tồn kho: từ 13.862 tỷ đồng đầu năm lên 29.296 tỷ đồng, tăng 111%, chiếm gần 27% tổng tài sản.VnBusiness Trong kho có hàng hóa 16.454 tỷ đồng, thành phẩm 4.849 tỷ đồng (gấp gần 18 lần đầu năm) và nguyên vật liệu 4.279 tỷ đồng (gấp hơn 4 lần).Người Quan Sát
Giá trị kho phản ánh cả lượng hàng lẫn giá nhập. Quý III là quý giá dầu đi lên: Brent từ 72,95 USD/thùng ngày 30/6 lên 98,03 USD/thùng ngày 30/9, tăng khoảng 34%. Giá dầu thô bình quân trong quý tăng từ khoảng 75 lên 95 USD/thùng, có thời điểm chạm 105 USD/thùng.VnBusiness Cùng một lít xăng nằm trong kho, giá nhập cao hơn thì giá trị ghi sổ cũng cao hơn.
Bên cạnh kho hàng, Petrolimex vẫn giữ một khối tiền lớn. Tiền và tương đương tiền là 6.122 tỷ đồng, đầu tư tài chính ngắn hạn là 22.286 tỷ đồng, chủ yếu là tiền gửi ngân hàng. Cộng lại khoảng 28.407 tỷ đồng, tăng gần 2.755 tỷ đồng so với đầu năm.Người Quan Sát
Phía nguồn vốn: ngân hàng và nhà cung cấp cùng tài trợ
Phần tài sản tăng thêm được tài trợ chủ yếu bằng tiền vay ngân hàng và tiền chưa trả nhà cung cấp. Vay và nợ thuê tài chính ngắn hạn là 26.595 tỷ đồng, dài hạn hơn 610 tỷ đồng. Gần như toàn bộ khoản vay là ngắn hạn, đúng đặc điểm vốn lưu động của ngành buôn bán xăng dầu. So với đầu năm, tổng nợ vay tăng hơn 8.511 tỷ đồng, thấp hơn nhiều mức tăng trong quý III, vì nửa đầu năm Petrolimex đã trả bớt nợ rồi mới vay lại mạnh.Người Quan Sát
Thuyết minh BCTC cho thấy khoản vay tăng ở đâu:VnBusiness dư nợ tại Vietcombank từ khoảng 2.168 tỷ đồng cuối quý II lên 9.945 tỷ đồng cuối tháng 9; Agribank Chi nhánh Láng Hạ là 6.423 tỷ đồng, trong khi cuối quý II chưa có dư nợ tại đây; BIDV từ khoảng 1.968 tỷ đồng lên 2.235 tỷ đồng.
Vietcombank nay là chủ nợ lớn nhất, chiếm 37,4% tổng vay ngắn hạn. Ba ngân hàng Vietcombank, Agribank và BIDV nắm khoảng 18.604 tỷ đồng, tương đương 70%. Tỷ lệ nợ vay trên vốn chủ sở hữu tăng từ 0,63 lần đầu năm lên 0,87 lần.Người Quan Sát
Nguồn thứ hai là nhà cung cấp. Khoản phải trả người bán tăng 73,7% lên 41.658 tỷ đồng, trong đó riêng công nợ với Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) và đơn vị phân phối sản phẩm lọc dầu Nghi Sơn gần 20.000 tỷ đồng, lớn hơn cả nợ vay ngân hàng. Nói cách khác, một phần khối hàng trong kho đang được tài trợ bằng tiền chưa trả cho chính các nhà máy lọc dầu. Vốn chủ sở hữu là 31.359 tỷ đồng, tăng khoảng 1.797 tỷ đồng so với đầu năm.
Phía lãi: quý III tốt nhờ sản lượng và biên lãi gộp
Quý III/2026, doanh thu thuần đạt 138.482 tỷ đồng, tăng 66%; lãi gộp 7.303 tỷ đồng, tăng 62%; lãi sau thuế 1.363 tỷ đồng, tăng 93%. Theo ban lãnh đạo Petrolimex, kết quả này nhờ biên lãi gộp cải thiện trong bối cảnh giá dầu thô tăng và duy trì ở mức cao, cùng quy định về dự trữ lưu thông.Znews Sản lượng xăng dầu xuất bán quý III tăng 18% so với cùng kỳ, giúp giảm chi phí cố định trên mỗi đơn vị.VnBusiness
Nhìn vào con số, biên lãi gộp toàn tập đoàn quanh 5,3%. Lãi gộp tăng 62%, sát mức tăng 66% của doanh thu. Lãi trước thuế tăng tới 122% vì chi phí bán hàng chỉ tăng khoảng 42%, lên 5.271 tỷ đồng, chậm hơn lãi gộp.Người Quan Sát Trên số 9 tháng, cơ chế tương tự cũng xuất hiện: chi phí bán hàng và quản lý tăng khoảng 25%, chậm hơn lãi gộp.
Lũy kế 9 tháng, Petrolimex đạt doanh thu 373.226 tỷ đồng, tăng 64%, và lãi trước thuế 4.688 tỷ đồng, tăng 67%. So với kế hoạch cả năm, tập đoàn đã thực hiện 118% doanh thu (kế hoạch 315.000 tỷ đồng) và gần 139% lãi trước thuế (kế hoạch 3.380 tỷ đồng). Kế hoạch này được xây dựng khi quý I/2026 doanh nghiệp còn ghi nhận lỗ. Doanh thu 9 tháng nhỉnh hơn mức khoảng 372.500 tỷ đồng của Vingroup, đưa Petrolimex lên vị trí doanh nghiệp phi tài chính có doanh thu lớn nhất sàn chứng khoán.CafeF
Cái giá của một bảng cân đối lớn hơn
Phía chi phí tài chính đã bắt đầu thay đổi. Chi phí tài chính quý III tăng từ 382 tỷ đồng lên 614 tỷ đồng, trong đó chi phí lãi vay là 257 tỷ đồng. Tính 9 tháng, chi phí lãi vay là 679 tỷ đồng, tăng 15,1%. Tập đoàn còn lỗ tỷ giá ròng khoảng 416 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm trước lãi ròng khoảng 60 tỷ đồng, nên tổng chi phí tài chính 9 tháng tăng 47,5% lên 1.496 tỷ đồng.Người Quan Sát
Khoản vay 27.206 tỷ đồng mới được ghi nhận ở cuối quý III. Nếu mức này giữ nguyên sang quý IV, tiền lãi sẽ được tính trên số dư lớn hơn mức bình quân quý III. Ngược lại, khi kho hàng được bán ra và tiền thu về, khoản vay ngắn hạn có thể giảm nhanh như cách nó đã tăng, giống nửa đầu năm.
Dòng tiền cũng cho thấy độ trễ này. Dù lãi sau thuế hợp nhất 9 tháng đạt 3.753 tỷ đồng, dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh âm 2.488 tỷ đồng, so với mức âm 1.157 tỷ đồng cùng kỳ năm trước.Người Quan Sát Lãi trên sổ sách chưa chuyển hết thành tiền, trong lúc tồn kho và nhu cầu vốn lưu động tăng mạnh.
Điểm thứ hai là giá trị kho. Khi giá dầu đi xuống sau thời điểm nhập hàng, doanh nghiệp có thể phải ghi giảm giá trị hàng tồn kho, như VnBusiness lưu ý. Hiện Brent đã lùi từ đỉnh 116,72 USD/thùng ngày 23/10 về 106,95 USD/thùng ngày 3/11, tức giảm khoảng 8,4%, nhưng vẫn cao hơn mức 98,03 USD/thùng của ngày 30/9, thời điểm khối kho 29.296 tỷ đồng được ghi sổ. Phần chịu biến động lớn hơn là lượng hàng nhập trong tháng 10 ở vùng giá cao.
Cũng cần đặt rủi ro này cạnh khối tiền. Khoảng 28.407 tỷ đồng tiền và đầu tư ngắn hạn lớn hơn tổng nợ vay 27.206 tỷ đồng. Thu nhập từ lãi tiền gửi và cho vay 9 tháng là 881 tỷ đồng, vẫn lớn hơn chi phí lãi vay 679 tỷ đồng cùng kỳ. Bảng cân đối nặng hơn, nhưng chưa phải là một bảng cân đối thiếu tiền.
Đọc báo cáo quý IV từ đâu
Quý III của Petrolimex là một quý tốt thật: sản lượng tăng, chi phí bán hàng tăng chậm hơn lãi gộp, và lũy kế đã vượt kế hoạch năm. Điều thay đổi nằm ở cấu trúc phía sau. Từ cuối quý III, kết quả các quý tới gắn chặt hơn với hai thứ nằm ngoài quầy bán xăng: khối hàng gần 29.300 tỷ đồng sẽ được bán ra ở giá nào khi giá dầu đổi chiều, và tiền lãi trên khoản vay lớn gấp 2,5 lần so với cuối quý II. Khối tiền hơn 28.400 tỷ đồng giúp giảm bớt áp lực này, nhưng không loại bỏ nó.
Báo cáo quý IV/2026 sẽ trả lời qua ba dòng. Dòng dự phòng giảm giá hàng tồn kho cho biết khối hàng có bị ghi giảm hay không. Dòng chi phí lãi vay, so với 257 tỷ đồng của quý III, cho biết khoản vay có được duy trì ở mức cao. Dòng tiền kinh doanh cả năm cho biết kho hàng đã chuyển thành tiền hay chưa. Nếu dư nợ vay giảm về gần mức cuối quý II trong khi dòng tiền kinh doanh quay về dương, đợt vay quý III là nhu cầu vốn lưu động đi theo giá dầu. Nếu dư nợ vẫn quanh 27.000 tỷ đồng và tồn kho không giảm, chi phí lãi và biến động giá dầu sẽ chiếm phần cố định hơn trong kết quả của Petrolimex.