Quý III/2026, VietinBank (CTG) có lãi trước thuế hợp nhất 13.689 tỷ đồng, tăng 29% so với cùng kỳ. Vietcombank (VCB) đạt 11.218 tỷ đồng, giảm 0,2%. Khoảng cách giữa hai ngân hàng trong quý là 2.471 tỷ đồng.Tạp chí Kinh tế - Tài chính Tuy vậy, cộng cả 9 tháng, Vietcombank vẫn đứng đầu: lãi trước thuế 40.440 tỷ đồng, tăng 22,1%, so với 39.557 tỷ đồng, tăng 33,9%, của VietinBank. Chênh lệch là 883 tỷ đồng.
Thứ hạng quý III đổi chiều ở đâu? Nhìn vào con số, câu trả lời nằm ở dòng chi phí dự phòng, nên cần đặt hai ngân hàng cạnh nhau trên từng dòng của báo cáo: thu nhập lãi, lãi trước dự phòng, dự phòng, rồi mới tới lãi trước thuế.
Dòng thu nhập: cả hai cùng có quý tốt
Thu nhập lãi thuần quý III của Vietcombank đạt 20.386 tỷ đồng, tăng 39,1%. Lãi từ kinh doanh ngoại hối tăng gấp đôi, lên 2.576 tỷ đồng, còn mảng dịch vụ giảm nhẹ 3,6%, xuống 904 tỷ đồng.Người Quan Sát Theo Công ty Chứng khoán Vietcap, được CafeF dẫn lại, biên lãi ròng (NIM) của Vietcombank quý này lên 3,09%, tăng 12 điểm cơ bản so với quý trước.CafeF Sau khi trừ chi phí hoạt động, lợi nhuận trước dự phòng của Vietcombank đạt 17.402 tỷ đồng, tăng 44,8% so với quý III/2025.
VietinBank tăng chậm hơn về tốc độ nhưng lớn hơn về quy mô. Thu nhập lãi thuần quý III đạt 21.816 tỷ đồng, tăng khoảng 27%, còn mảng dịch vụ mang về 2.487 tỷ đồng lãi thuần, tăng 56,7%, gần gấp ba con số của Vietcombank.Người Quan Sát Lợi nhuận trước dự phòng của VietinBank là 21.469 tỷ đồng, tăng 30,3%.Mekong ASEAN
Như vậy, xét về tốc độ, phần lãi trước dự phòng của Vietcombank tăng nhanh hơn. Xét về quy mô, VietinBank kiếm trước dự phòng nhiều hơn khoảng 4.067 tỷ đồng.
Dòng dự phòng: nơi thứ hạng đổi chiều
Vietcombank trích 6.184 tỷ đồng dự phòng rủi ro tín dụng trong quý III, gấp gần 8 lần mức 776 tỷ đồng của cùng kỳ. Riêng phần tăng thêm, hơn 5.400 tỷ đồng, xấp xỉ phần lãi trước dự phòng tăng thêm trong quý. Vì thế lãi trước thuế gần như đứng yên dù hoạt động kinh doanh vẫn tăng. Quý III cũng chiếm hơn 67% chi phí dự phòng 9 tháng của ngân hàng, vốn là 9.180 tỷ đồng.Người Quan Sát
Khoản dự phòng này dành cho tài sản nào? Theo nhóm phân tích của Vietcap, khoảng 5.000 tỷ đồng được trích cho một lô trái phiếu doanh nghiệp liên quan đến một khách hàng ngành năng lượng. Vietcap cho biết Vietcombank đã chuyển các trái phiếu này sang nhóm nợ xấu từ quý IV/2025 nhưng khi đó chưa trích đủ, và đến quý III/2026 thì trích dự phòng 100% giá trị lô trái phiếu. Nhóm phân tích gọi đây là trường hợp riêng lẻ, nằm ngoài dự kiến của họ.CafeF Thuyết minh báo cáo tài chính ghi dự phòng cụ thể cho trái phiếu doanh nghiệp chưa niêm yết tăng từ 3.307 tỷ đồng đầu năm lên 6.304 tỷ đồng cuối tháng 9.Người Quan Sát
VietinBank cũng tăng dự phòng nhưng theo nhịp đều hơn: 7.780 tỷ đồng trong quý III, tăng 32,7%, lớn hơn khoản của Vietcombank khoảng 1.596 tỷ đồng.Người Quan Sát
Phép tính của quý III vì vậy khá gọn. VietinBank kiếm trước dự phòng nhiều hơn khoảng 4.067 tỷ đồng, trích dự phòng nhiều hơn khoảng 1.596 tỷ đồng, nên lãi trước thuế cao hơn đúng 2.471 tỷ đồng.
Cùng kỳ năm ngoái, thứ tự ngược lại. Từ các mức tăng đã công bố, lãi trước thuế quý III/2025 của Vietcombank vào khoảng 11.240 tỷ đồng, của VietinBank khoảng 10.610 tỷ đồng. Trong một năm, phần lãi trước dự phòng của Vietcombank tăng thêm khoảng 5.387 tỷ đồng, nhiều hơn mức khoảng 4.991 tỷ đồng của VietinBank. Thứ hạng đổi vì phần dự phòng tăng thêm của Vietcombank lớn hơn VietinBank khoảng 3.500 tỷ đồng.
Chín tháng: Vietcombank dẫn đầu nhờ dự phòng thấp hơn
Nhìn trọn 9 tháng, bức tranh rõ hơn một quý. Lợi nhuận trước dự phòng của Vietcombank đạt 49.620 tỷ đồng, tăng gần 40%.CafeF Của VietinBank khoảng 60.338 tỷ đồng, bằng lãi trước thuế 39.557 tỷ đồng cộng chi phí dự phòng 20.781 tỷ đồng.Người Quan Sát
Trước khi trích dự phòng, VietinBank kiếm nhiều hơn Vietcombank khoảng 10.700 tỷ đồng. Ở dòng dự phòng, VietinBank trích nhiều hơn khoảng 11.600 tỷ đồng (20.781 tỷ so với 9.180 tỷ đồng). Hiệu số của hai khoản chính là 883 tỷ đồng mà Vietcombank đang dẫn. Nói cách khác, vị trí số một 9 tháng của Vietcombank đến từ chi phí dự phòng thấp hơn nhiều, còn VietinBank có quy mô kiếm tiền trước dự phòng lớn hơn.
Chất lượng tài sản: hai mặt bằng khác nhau
Mức trích dự phòng khác nhau phản ánh hai mặt bằng nợ xấu khác nhau. Cuối tháng 9, nợ xấu nội bảng của Vietcombank là 12.818 tỷ đồng, tương ứng 0,71%, tăng từ 0,58% đầu năm. Theo Vietcap, tỷ lệ này tăng 10 điểm cơ bản so với quý trước nhưng giảm 33 điểm cơ bản so với cùng kỳ. Tỷ lệ bao phủ nợ xấu giảm từ 279% cuối quý II xuống 243%, mức Vietcap đánh giá vẫn đứng đầu ngành.CafeF Nợ nhóm 3 và nhóm 4 cộng lại hơn 4.200 tỷ đồng, gần gấp 4 lần đầu năm.Người Quan Sát
Nợ xấu nội bảng của VietinBank là 25.781 tỷ đồng, tỷ lệ 1,20%, tăng từ 1,10% đầu năm. Một số bài tổng hợp nêu tỷ lệ 2,89%, nhưng con số trong báo cáo tài chính là 1,20%, khớp với tỷ số giữa nợ xấu và dư nợ cho vay 2,14 triệu tỷ đồng. Tỷ lệ bao phủ của VietinBank lên 160,4%, từ mức 134% cuối quý II. Nợ nhóm 3 và nhóm 4 cộng lại là 10.480 tỷ đồng, so với 2.069 tỷ đồng đầu năm. VietinBank cho biết nợ xấu tập trung ở xây dựng công trình giao thông, kinh doanh bất động sản, vay tiêu dùng, sắt thép và dệt may.Người Quan Sát
Hai bộ số đi theo hai chiều. Vietcombank có tỷ lệ nợ xấu thấp hơn và bộ đệm dày hơn, nhưng bộ đệm mỏng đi trong quý III vì khoản trái phiếu. VietinBank có tỷ lệ nợ xấu cao hơn, trích dự phòng lớn đều đặn và bộ đệm dày lên trong quý III.
BIDV đi chiều ngược lại
Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) cho thấy dòng dự phòng cũng có thể kéo lãi quý theo chiều ngược lại. Lãi trước thuế quý III của BIDV đạt 10.579 tỷ đồng, tăng 39,3%, trong khi thu nhập lãi thuần chỉ tăng 12,4%. Phần chênh đến từ chi phí dự phòng giảm 25%, xuống 4.640 tỷ đồng. VPBank đạt 11.031 tỷ đồng, thấp hơn Vietcombank 187 tỷ đồng.Tạp chí Kinh tế - Tài chính Ba ngân hàng lớn, ba hướng đi của cùng một dòng chi phí. Vì vậy, khi đọc bảng xếp hạng lợi nhuận theo quý, nên nhìn dòng dự phòng trước dòng lãi trước thuế.
Phản ứng trên sàn
Phiên 2/11, phiên đầu tiên sau khi báo cáo của hai ngân hàng được báo chí tổng hợp, VCB giảm 4,80% xuống 53.600 đồng với khoảng 14 triệu cổ phiếu khớp lệnh, gần gấp 4 lần phiên 30/10. CTG giảm 1,82% xuống 29.750 đồng. VN-Index đóng cửa ở 1.710,72 điểm, giảm 1,77%.
Chưa thể quy toàn bộ mức giảm của VCB cho khoản dự phòng. Cùng phiên, BID giảm 4,19% dù BIDV có quý III tăng lãi mạnh, và thị trường giảm rộng với 295 mã giảm, 50 mã tăng. Khối lượng khớp lệnh tăng vọt ở VCB cho thấy tin dự phòng có thể góp phần, nhưng nhịp giảm chung của nhóm ngân hàng cũng là một lực lớn.
Điều cần theo dõi ở quý IV
Khoảng cách quý III giữa hai ngân hàng chủ yếu đến từ một khoản trích lập lớn ở Vietcombank, mà Vietcap đánh giá là trường hợp riêng lẻ. Lãi trước dự phòng của Vietcombank vẫn tăng nhanh hơn, còn VietinBank có quy mô kiếm tiền trước dự phòng lớn hơn.
Yếu tố quyết định ai dẫn đầu cả năm 2026 là chi phí dự phòng quý IV của mỗi bên, đặt cạnh lãi trước dự phòng. Nếu Vietcombank quay về mức trích gần các quý trước, phần lãi trước dự phòng tăng nhanh sẽ đi thẳng xuống lãi trước thuế và khoảng cách 883 tỷ đồng có cơ sở được giữ. Nếu VietinBank duy trì nhịp trích quý III và nợ nhóm 3, nhóm 4 không chuyển sang nhóm 5, lợi thế quy mô trước dự phòng sẽ tiếp tục thu hẹp khoảng cách đó. Báo cáo tài chính quý IV và kết quả cả năm sẽ cho biết nhánh nào xảy ra.