Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026 mà Công ty Cổ phần Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (HoSE: PNJ) công bố ngày 30/10, nhóm trang sức kim cương và kim cương rời trong kho có giá gốc khoảng 5.160 tỷ đồng và đã bị trích dự phòng giảm giá 1.684,8 tỷ đồng.PNJ Tính ra, cứ 100 đồng giá gốc thì sổ sách chỉ còn ghi khoảng 67 đồng.
Để đặt con số này đúng chỗ: lũy kế 9 tháng, doanh thu thuần của PNJ đạt 32.703,9 tỷ đồng, tăng khoảng 29% so với cùng kỳ, và lợi nhuận sau thuế vẫn dương 470,5 tỷ đồng dù giảm khoảng 71%.Người Quan Sát Khoản ghi giảm đã nằm trong kết quả này. Bài viết đi từ con số trên xuống cơ chế bên dưới: khối hàng từ đâu tới, vì sao phải ghi giảm, nó đang được dùng làm gì với ngân hàng, và điều gì quyết định khoản ghi giảm thành lỗ thật hay được trả lại.
Kho hàng đã thành phần lớn tài sản
Nhìn vào con số, tại ngày 30/9 tổng tài sản của PNJ là 20.125,9 tỷ đồng, gần như đi ngang so với 20.163,6 tỷ đồng hồi đầu năm. Bên trong con số gần như không đổi ấy, cơ cấu đã dịch chuyển rõ. Hàng tồn kho sau dự phòng đạt 16.626,2 tỷ đồng, khoảng 82,6% tổng tài sản,VietnamFinance so với khoảng 78,5% hồi đầu năm.
Tồn kho theo giá gốc lên 18.855,2 tỷ đồng, tăng khoảng 2.974 tỷ đồng so với đầu năm.Người Quan Sát Phần tăng mạnh nhất nằm ở dòng hàng hóa: giá gốc 7.200,1 tỷ đồng, gấp khoảng 2,1 lần mức 3.475,3 tỷ đồng hồi đầu năm.PNJ
Tiền đổ vào kho cũng hiện ra trên báo cáo lưu chuyển tiền tệ. Trong 9 tháng, riêng khoản tồn kho tăng thêm đã làm dòng tiền kinh doanh giảm khoảng 2.974 tỷ đồng, và lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động kinh doanh âm khoảng 883 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm trước dương 1.714 tỷ đồng.VietnamFinance
Khối hàng ấy từ đâu tới
Nguồn của khối hàng mới là chính sách thu đổi. Từ tháng 7, sau vụ việc liên quan tới cựu giám đốc Công ty Giám định PNJ (P-Lab), nhiều khách hàng mang kim cương và trang sức kim cương tới bán lại. Tại đại hội đồng cổ đông bất thường tháng 10, ông Phan Quốc Công, Tổng Giám đốc PNJ, cho biết làn sóng khách bán lại tăng khoảng 10 lần so với bình thường, còn tổng giá trị tích lũy từ chính sách thu đổi nhóm hàng này tính tới cuối tháng 9 vào khoảng 21.000 tỷ đồng.VnExpress
Cơ chế khá trực tiếp. Mỗi lần mua lại một món hàng theo cam kết, PNJ trả tiền cho khách và nhận món hàng đó vào kho: tiền đi ra, hàng tồn kho đi vào. Theo thuyết minh mà Người Quan Sát tổng hợp, tiền gửi có kỳ hạn nắm giữ đến ngày đáo hạn giảm từ 1.909,4 tỷ đồng xuống 82,6 tỷ đồng trong 9 tháng, và tính chung mọi loại tiền gửi ngân hàng, PNJ còn khoảng 1.307 tỷ đồng, giảm 44,9% so với đầu năm.Người Quan Sát Ở chiều ngược lại, tiền và các khoản tương đương tiền tăng lên 1.242,2 tỷ đồng từ mức 522,3 tỷ đồng hồi đầu năm, tức một phần tiền gửi có kỳ hạn đã được rút về thành tiền dùng ngay.PNJ
Vì sao phải ghi giảm
Theo chính sách kế toán trong thuyết minh, hàng tồn kho được ghi theo giá gốc và phải lập dự phòng khi giá trị có thể thu về thấp hơn giá gốc. Nói cách khác, sổ sách không được ghi một món hàng cao hơn số tiền công ty ước tính bán được. Tại ngày 30/9, tổng dự phòng giảm giá tồn kho là 2.229,0 tỷ đồng, so với 46,0 tỷ đồng hồi đầu năm. Thuyết minh số 7 chia khoản này theo nhóm hàng, và hai nhóm bị ghi giảm nặng hơn hẳn phần còn lại.PNJ
- Trang sức kim cương và kim cương rời: giá gốc 5.159,8 tỷ đồng, dự phòng 1.684,8 tỷ đồng, khoảng 32,7% giá gốc.
- Hàng trang sức mua lại: giá gốc 1.310,6 tỷ đồng, dự phòng 473,5 tỷ đồng, khoảng 36,1%.
- Nhóm khác: giá gốc 1.070,5 tỷ đồng, dự phòng chỉ 70,7 tỷ đồng, khoảng 6,6%.
Gần như toàn bộ khoản dự phòng, 2.223,6 tỷ đồng, nằm ở dòng hàng hóa. Dòng thành phẩm có giá gốc khoảng 10.055 tỷ đồng chỉ bị trích khoảng 3 tỷ đồng, còn nguyên vật liệu gần như không phải trích.
Hai nhóm kim cương và hàng mua lại bị ghi giảm mạnh vì giá gốc của chúng là giá PNJ đã trả, gồm cả giá trả cho khách theo cam kết thu đổi, trong khi giá có thể bán lại phụ thuộc vào thị trường hiện nay. Ông Công cũng cho biết việc thanh lý khối tồn kho cần nhiều thời gian trong bối cảnh sức mua còn thấp.VnExpress Khác với vàng có giá niêm yết hằng ngày, kim cương không có một bảng giá chung, nên khoảng cách giữa giá đã trả và giá bán được dễ rộng hơn.
Ngoài dự phòng tồn kho còn có một lớp thứ hai cho những món hàng chưa quay về. Dự phòng phải trả ngắn hạn tại ngày 30/9 là 848,0 tỷ đồng, so với 26,6 tỷ đồng đầu năm, trong đó khoảng 821 tỷ đồng liên quan tới nghĩa vụ mua lại sản phẩm theo chính sách thu đổi.VietnamFinance Khoản dự phòng ước tính 7.071 tỷ đồng trong kế hoạch năm là con số cho cả năm, và theo VietnamFinance không đồng nhất với các khoản đã ghi tại ngày 30/9.
Ghi giảm trên sổ, chưa phải tiền đã mất
Khoản dự phòng là chi phí ghi vào kết quả kinh doanh, nhưng chưa có đồng tiền nào đi ra vì nó. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ 9 tháng thể hiện đúng điều đó: dòng "các khoản dự phòng" được cộng ngược lại 2.987,9 tỷ đồng khi tính dòng tiền kinh doanh, trong khi cùng kỳ năm trước là khoản hoàn nhập 13,4 tỷ đồng.PNJ Giá trị khoản ghi giảm đã nằm sẵn trong bảng cân đối, vì tồn kho được ghi ở giá trị sau dự phòng.
Điều xảy ra tiếp theo phụ thuộc vào giá bán thật. Khi một món hàng được bán:
- Nếu giá bán thấp hơn giá trị đã ghi sau dự phòng, phần chênh là khoản lỗ mới.
- Nếu giá bán cao hơn, phần dự phòng đã trích dư được hoàn nhập vào lợi nhuận.
Vì vậy, khoản ghi giảm 2.229 tỷ đồng là ước tính của PNJ ở thời điểm lập báo cáo, chưa phải con số cuối cùng.
Kho hàng còn là tài sản thế chấp
Khối hàng ấy không chỉ chờ bán. Theo thuyết minh số 7, hàng tồn kho có giá trị ghi sổ 5.111 tỷ đồng đang được dùng làm tài sản bảo đảm cho các khoản vay ngắn hạn tại ngân hàng thương mại, tăng khoảng 29% so với 3.961 tỷ đồng cuối năm 2025.PNJ Vay và nợ thuê tài chính ngắn hạn là 4.320,6 tỷ đồng, tăng 2,3% so với đầu năm, trong đó dư nợ vay ngân hàng 3.616,9 tỷ đồng tập trung tại năm ngân hàng.Người Quan Sát
Kho hàng vì thế giữ hai vai cùng lúc: là nguồn tiền PNJ thu về khi bán ra, đồng thời là tài sản bảo đảm để khoản vay ngắn hạn tiếp tục được gia hạn. Chi phí lãi vay quý III là 80,4 tỷ đồng, gấp khoảng 3,3 lần mức 24,1 tỷ đồng cùng kỳ.Người Quan Sát
Quý III: lỗ, nhưng chi phí vận hành giảm
Riêng quý III, doanh thu thuần là 6.994,7 tỷ đồng, giảm 14% so với cùng kỳ, biên lãi gộp còn 8,7% so với 19,8%, và công ty lỗ sau thuế khoảng 258 tỷ đồng.Mekong ASEAN Trong văn bản giải trình gửi Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và HoSE, PNJ cho biết doanh thu giảm chủ yếu do nhu cầu thị trường thay đổi, còn biên lãi gộp giảm do biến động bất thường của giá vàng cùng sự thay đổi trong cơ cấu doanh thu và nhóm sản phẩm.PNJ Chi phí tài chính tăng khoảng 170%, chủ yếu do lãi vay.
Ở chiều ngược lại, chi phí bán hàng quý III giảm 13,4% xuống 675,8 tỷ đồng, chi phí quản lý giảm 11% còn 193,4 tỷ đồng, theo PNJ nhờ các chương trình tối ưu chi phí.Người Quan Sát Cuối quý, PNJ còn 424 cửa hàng và 7.123 nhân viên, so với 8.164 nhân viên cuối năm 2025.VietnamFinance
Báo cáo không tách số dự phòng trích riêng theo từng quý, nên chưa thể nói bao nhiêu phần của khoản 2.229 tỷ đồng rơi vào quý III. Điều chắc chắn là số dư tại ngày 30/9 đã nằm trong kết quả 9 tháng và trong giá trị sổ sách.
Những mốc sẽ cho biết khối hàng được giải phóng tới đâu
Với doanh nghiệp có hơn 82% tài sản là hàng trong kho, dòng tiền các quý tới gắn chặt với hai câu hỏi: khối hàng mua lại và kim cương được bán nhanh hay chậm, và bán ở mức giá nào so với giá trị đã ghi sau dự phòng. Luận điểm của bài là kho hàng, chứ không phải doanh thu, đang quyết định bức tranh của PNJ trong các quý tới. Luận điểm này chỉ đổi chiều nếu số liệu quý IV cho thấy kho hàng giảm đi mà không kèm khoản lỗ mới.
Báo cáo tài chính quý IV/2026 sẽ trả lời một phần, với ba dòng đáng đặt cạnh số quý III:
- Giá gốc dòng hàng hóa, đang ở 7.200,1 tỷ đồng: giảm xuống nghĩa là hàng đã được bán ra.
- Số dư dự phòng tồn kho, đang là 2.229 tỷ đồng: giảm theo lượng hàng bán ra mà không có khoản lỗ mới thì giá bán đang bám sát giá trị đã ghi; tăng thêm thì PNJ đang tiếp tục hạ ước tính giá bán được.
- Dòng tiền kinh doanh: quay lại dương cho thấy kho hàng bắt đầu chuyển ngược thành tiền.
Mốc thứ hai là đợt chào bán riêng lẻ. Theo thuyết minh sự kiện sau kỳ trong báo cáo quý III, đại hội bất thường đã thông qua việc chào bán riêng lẻ tối đa 550 triệu cổ phiếu để bổ sung vốn cho hoạt động kinh doanh.PNJ Tiến độ và kết quả đợt chào bán sẽ cho biết PNJ có thêm bao nhiêu nguồn lực để thực hiện các cam kết thu đổi mà không phải bán gấp hàng trong kho.
Với người đang giữ trang sức kim cương mua tại PNJ, câu chuyện này cũng liên quan: khối hàng mua lại trong kho chính là hàng do khách mang trả theo chính sách thu đổi, và tốc độ PNJ xử lý khối hàng này sẽ ảnh hưởng tới cách công ty tiếp tục thực hiện các cam kết còn lại.