Từ 30/6 đến 30/9/2026, dư nợ cho vay khách hàng của Ngân hàng TMCP Xuất Nhập khẩu Việt Nam (Eximbank, HoSE: EIB) đi từ khoảng 188.030 tỷ đồng xuống 151.866 tỷ đồng, giảm khoảng 36.164 tỷ đồng, tức hơn 19% so với cuối quý II.Kinh tế Chứng khoán Cùng quý, lãi trước thuế còn 185,8 tỷ đồng, thấp hơn 66,8% so với 560,1 tỷ đồng của quý III/2025.Kinh tế Chứng khoán Hai con số này dễ bị đọc gộp thành một câu: cho vay ít đi nên lãi ít đi.
Báo cáo tài chính hợp nhất cho thấy câu chuyện không đi theo đường thẳng như vậy. Nhìn vào con số, thu nhập lãi quý III vẫn tăng, còn nguyên nhân chính khiến lãi giảm nằm ở chi phí lãi. Về an toàn, Eximbank công bố tỷ lệ an toàn vốn trên 13% và LDR 73%, tỷ lệ nợ xấu hạ xuống 2,62%.Thời báo Tài chính Việt Nam Lãi trước thuế chín tháng đạt 864,3 tỷ đồng, khoảng 57% kế hoạch năm.Báo Đầu tư Bài này đi qua ba phần: ngân hàng nhỏ đi bao nhiêu, lãi quý III giảm vì đâu, và lớp nợ nào còn để lại cho quý IV.
Quy mô: nhỏ lại ở cả hai đầu bảng cân đối
Số liệu theo báo cáo hợp nhất. Dư nợ trước dự phòng ngày 30/9 là 151.865,6 tỷ đồng, thấp hơn khoảng 32.350 tỷ đồng (17,6%) so với cuối năm 2025.Kinh tế Chứng khoán Nửa đầu năm dư nợ vẫn còn tăng hơn 3.800 tỷ đồng so với đầu năm, nên toàn bộ đợt thu hẹp dồn vào đúng một quý.
Phía huy động cũng đi xuống, dù chậm hơn. Tiền gửi khách hàng cuối tháng 9 là 158.298,9 tỷ đồng, thấp hơn khoảng 12.310 tỷ đồng so với cuối tháng 6 và hơn 19.000 tỷ đồng so với đầu năm. Tổng tài sản giảm từ 273.270,4 tỷ đồng xuống 241.495,1 tỷ đồng, tức 11,6% so với cuối năm 2025.Kinh tế Chứng khoán Theo Doanh nhân Việt Nam, đây là chiều ngược với phần lớn hệ thống, nơi bảng cân đối vẫn mở rộng, và cũng ngược với dự báo trước đó của MBS Research rằng tín dụng Eximbank quý III tăng khoảng 5%.Doanh nhân Việt Nam
Eximbank cho biết ngân hàng đang đẩy mạnh xử lý nợ, cơ cấu lại danh mục tín dụng và chủ động thu hẹp các danh mục rủi ro cao hoặc hiệu quả chưa phù hợp, đồng thời ưu tiên chất lượng tăng trưởng hơn quy mô và lợi nhuận ngắn hạn.Thời báo Tài chính Việt Nam Với người gửi tiền, hai chỉ số đáng nhìn hơn quy mô là tỷ lệ an toàn vốn trên 13% và LDR 73%, đều do ngân hàng tự công bố: ngân hàng nhỏ lại nhưng nguồn tiền gửi vẫn lớn hơn dư nợ. Thuyết minh báo cáo còn ghi một nghiệp vụ bán nợ cho Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) trong quý III, kèm khoản giảm dự phòng 380,6 tỷ đồng.Kinh tế Chứng khoán
Lãi quý III: chi phí lãi chạy nhanh hơn thu nhập lãi
Nếu dư nợ co lại là lý do lãi giảm, thu nhập lãi phải đi xuống trước. Thực tế ngược lại: tổng thu nhập lãi quý III là 4.507,9 tỷ đồng, tăng 16,8% so với cùng kỳ, còn chi phí lãi lên 3.417,7 tỷ đồng, tăng 42,8%.Kinh tế Chứng khoán Quy ra tiền, thu nhập lãi tăng thêm khoảng 649 tỷ đồng, chi phí lãi tăng thêm khoảng 1.024 tỷ đồng (tính từ hai tỷ lệ trên).
Kết quả là thu nhập lãi thuần, nguồn thu chính của ngân hàng, giảm 25,6%, từ 1.465 tỷ đồng xuống 1.090,2 tỷ đồng.Kinh tế Chứng khoán Phần hụt khoảng 375 tỷ đồng này gần bằng toàn bộ mức giảm lãi trước thuế quý III, vào khoảng 374 tỷ đồng. Đến đây cần nhắc: thu nhập và chi phí lãi là dòng tiền cả quý, còn dư nợ là số chốt ngày 30/9, nên tác động của đợt thu hẹp lên thu nhập lãi sẽ rõ hơn ở các quý sau.
Các dòng còn lại bù trừ nhau. Lãi thuần từ kinh doanh ngoại hối giảm từ 100,1 tỷ đồng xuống 26,2 tỷ đồng, lãi thuần từ hoạt động khác tăng từ 83 tỷ lên 186 tỷ đồng.Báo Đầu tư Chi phí hoạt động tăng 3,6%, lên 957,9 tỷ đồng.Doanh nhân trẻ Dự phòng rủi ro tín dụng riêng quý III là 199,2 tỷ đồng, chỉ tăng 6,2%, nên với quý III dự phòng không phải nguyên nhân chính.Kinh tế Chứng khoán Trong khi đó, giấy tờ có giá do ngân hàng phát hành tăng 7% so với đầu năm, lên 21.470 tỷ đồng, ngược chiều với tiền gửi khách hàng.Doanh nhân trẻ
Chín tháng: dự phòng là khoản lớn
Nhìn cả chín tháng, bức tranh đổi. Lãi trước thuế lũy kế là 864,3 tỷ đồng, giảm 57,8% so với cùng kỳ. Dự phòng rủi ro tín dụng chín tháng là 997,4 tỷ đồng, so với 516 tỷ đồng cùng kỳ, cao hơn cả lãi trước thuế.Báo Đầu tư Tại ĐHĐCĐ thường niên, ban lãnh đạo cho biết sẽ duy trì chi phí dự phòng ở mức cao,Doanh nhân Việt Nam và phần lớn khoản này đã nằm ở quý I và quý II.
Kế hoạch lãi trước thuế năm 2026 trình ĐHĐCĐ là 1.515 tỷ đồng.Báo Pháp luật Để về đích, quý IV cần khoảng 651 tỷ đồng, gấp khoảng 3,5 lần mức 185,8 tỷ đồng của quý III.
Chất lượng nợ: nợ xấu giảm, nợ nhóm 2 tăng hơn gấp đôi
Ở chiều tích cực, nợ xấu nhóm 3 đến 5 cuối tháng 9 là gần 3.973 tỷ đồng, thấp hơn khoảng 1.821 tỷ đồng so với 5.794 tỷ đồng cuối tháng 6. Tỷ lệ nợ xấu giảm từ khoảng 3,08% xuống 2,62%.Kinh tế Chứng khoán Việc bán nợ cho VAMC trong quý là một trong các đường làm nợ xấu giảm.
Ở chiều ngược lại, nợ cần chú ý (nhóm 2) lên 4.613,6 tỷ đồng, từ khoảng 3.060 tỷ đồng cuối tháng 6 và 2.191,6 tỷ đồng cuối năm 2025, tức tăng 110,5% so với đầu năm.Doanh nhân trẻ Nợ nhóm 3 cũng tăng từ 701,5 tỷ đồng lên 1.868,9 tỷ đồng so với đầu năm.Kinh tế Chứng khoán
Nợ nhóm 2 chưa phải nợ xấu. Đó là các khoản quá hạn từ 10 đến 90 ngày hoặc cần theo dõi theo quy định phân loại nợ, và có thể quay về nhóm 1 khi khách hàng trả nợ đúng hạn trở lại. Tuy vậy, cộng nhóm 2 đến nhóm 5, tổng số dư khoảng 8.587 tỷ đồng, bằng 5,65% dư nợ, so với 4,05% cuối năm 2025.Kinh tế Chứng khoán Một phần mức tăng của tỷ lệ đến từ việc dư nợ nhỏ đi, nhưng số tuyệt đối cũng tăng từ khoảng 7.464 tỷ đồng đầu năm.
Tỷ lệ bao phủ nợ xấu cuối quý III là 41%, thấp hơn mức 44% đầu năm và thuộc nhóm thấp trong hệ thống.Báo Đầu tư Số dư dự phòng cho vay khách hàng cuối tháng 9 là khoảng 1.644,5 tỷ đồng, so với 2.314,1 tỷ đồng cuối năm 2025.Kinh tế Chứng khoán Đặt hai chiều cạnh nhau: nợ xấu cũ đã được dọn bớt, kể cả qua bán nợ, còn một lớp nợ nhóm 2 lớn hơn tổng nợ xấu hiện tại đang chờ quý IV.
Thị trường phản ứng
Phiên 30/10, ngày báo cáo quý III được công bố, cổ phiếu EIB giảm 4,17% xuống 16.100 đồng. Phiên 2/11, khi VN-Index giảm 1,77% về 1.710,72 điểm, EIB đóng cửa ở 16.050 đồng, giảm thêm 0,31%, tương ứng vốn hóa khoảng 29.900 tỷ đồng.
Quý IV sẽ trả lời điều gì
Luận điểm của bài: lãi quý III của Eximbank giảm vì chênh lệch giữa thu nhập lãi và chi phí lãi hẹp lại, không phải vì sổ cho vay nhỏ đi. Việc thu hẹp là quyết định ngân hàng nhận là chủ động, và các chỉ số an toàn công bố vẫn trong giới hạn. Báo cáo quý IV sẽ cho thấy hai điểm cụ thể.
Điểm thứ nhất là khối nợ nhóm 2 khoảng 4.613,6 tỷ đồng. Nếu con số này giảm mà nhóm 3 đến 5 không tăng tương ứng, phần lớn đã quay về nhóm 1. Nếu nhóm 2 giảm trong khi nợ xấu tăng, khoản nợ đã trượt xuống, và với tỷ lệ bao phủ 41%, ngân hàng sẽ phải trích thêm dự phòng ngay trong quý.
Điểm thứ hai là lãi cả năm. Nếu thu nhập lãi thuần quý IV quay về gần mức cùng kỳ, mục tiêu 1.515 tỷ đồng có cơ sở. Nếu đứng quanh 1.090 tỷ đồng của quý III trong khi dư nợ nhỏ hơn khoảng 19% so với giữa năm, lãi cả năm nhiều khả năng thấp hơn kế hoạch. Hai tín hiệu này đáng theo dõi khi Eximbank công bố báo cáo quý IV.