Đầu năm 2026, Chính phủ đặt mục tiêu đưa sàn giao dịch vàng vào vận hành trong tháng 2. Gần cuối tháng 10, báo cáo mới nhất của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) gửi Quốc hội cho biết cơ quan này đã báo cáo và đề xuất với Thủ tướng chưa thành lập sàn hay sở giao dịch vàng trong giai đoạn hiện nay, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện đề án theo lộ trình phù hợp.Dân trí
Với người đang giữ vàng miếng, vàng nhẫn hoặc định mua thêm, hai câu hỏi thực tế là sàn vàng đã đi tới đâu và việc lùi lại thay đổi gì cho cách họ mua bán. Để trả lời, cần đi lại từng mốc của câu chuyện theo đúng ngày đã diễn ra.
Tháng 10/2025: lộ trình ba giai đoạn được vạch ra
Chiều 15/10/2025, NHNN tổ chức tọa đàm về thành lập sàn giao dịch vàng. Cục Quản lý ngoại hối trình bày lộ trình thí điểm chia làm ba giai đoạn.VTC News Giai đoạn 1 chỉ giao dịch vàng nguyên liệu nhập khẩu, với thành viên gồm tổ chức cung cấp dịch vụ sàn, ngân hàng thanh toán và thành viên giao dịch. Giai đoạn 2 mở rộng sang vàng miếng. Giai đoạn 3 thêm vàng đang lưu thông trong nước, chứng chỉ vàng và các công cụ phái sinh.
Về mô hình, NHNN đưa ra ba phương án: lập sàn giao dịch vàng quốc gia độc lập, cho giao dịch vàng trên Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam, hoặc đặt sàn trong khuôn khổ Trung tâm tài chính quốc tế.Soha
Chi tiết đáng nhớ cho phần sau là ngay cả trong kịch bản đúng hẹn, vàng miếng cũng chỉ vào sàn từ giai đoạn 2, còn chứng chỉ vàng nằm ở giai đoạn cuối.
Tháng 12/2025: Quốc hội giao nhiệm vụ, Thủ tướng đặt hạn báo cáo
Ngày 11/12/2025, Quốc hội thông qua nghị quyết về tiếp tục thực hiện các nghị quyết giám sát chuyên đề và chất vấn. Với lĩnh vực ngân hàng, Quốc hội yêu cầu khẩn trương nghiên cứu và có giải pháp theo lộ trình phù hợp về việc thành lập sàn giao dịch vàng.Báo Đầu tư
Cùng ngày, đại diện Cục Quản lý ngoại hối nói NHNN sẽ tiếp cận mô hình sàn vàng "một cách toàn diện, thận trọng, có lộ trình": sàn có thể mang lại lợi ích nếu thiết kế phù hợp, nhưng tiềm ẩn rủi ro lớn nếu thiếu khung pháp lý đầy đủ và cơ chế giám sát chặt chẽ. Đọc lại bây giờ, đây là tín hiệu sớm về hướng đi mà NHNN chọn mười tháng sau.
Một tuần sau, ngày 17/12/2025, Thủ tướng ký Công điện 241/CĐ-TTg, yêu cầu khẩn trương đề xuất việc thành lập sàn giao dịch vàng quốc gia và báo cáo Thường trực Chính phủ trước ngày 20/12/2025.Nhà đầu tư Khi đó, sàn vàng được dự kiến hình thành trong năm 2026.
Tháng 2/2026: mục tiêu vận hành, rồi lời nhắc "không để chậm trễ"
Tại họp báo Chính phủ chiều 4/2, Văn phòng Chính phủ cho biết Chính phủ phấn đấu trước ngày 10/2 đưa sàn giao dịch vàng vào vận hành. Mốc này trôi qua mà sàn chưa xuất hiện. Sau Tết Nguyên đán, Thủ tướng ký Chỉ thị 06/CT-TTg, yêu cầu NHNN khẩn trương báo cáo về đề xuất thành lập sàn hay sở giao dịch vàng quốc gia, "không để chậm trễ hơn nữa".Soha
Đây là điểm cao nhất của kỳ vọng: có lộ trình, có nghị quyết của Quốc hội, có hạn chót của Chính phủ.
Tháng 8/2026: đề xuất đổi chiều
Ngã rẽ đến vào giữa năm. Trong báo cáo chuẩn bị cho cuộc họp của Thủ tướng với các tổ chức tín dụng ngày 13/8/2026, NHNN cho biết đã nghiên cứu toàn diện cơ sở pháp lý, thực tiễn và tác động, rồi đề xuất Thủ tướng chưa thành lập sàn hoặc sở giao dịch vàng trong giai đoạn hiện nay.Thương Trường
Cũng trong báo cáo này, NHNN ghi nhận khoảng cách giữa giá vàng trong nước và giá thế giới quy đổi đã thu hẹp từ khoảng 15 triệu đồng/lượng xuống còn khoảng 3 triệu đồng/lượng sau khi trừ thuế, phí, tương đương khoảng 2%. NHNN cũng cho biết đã trình Chính phủ dự thảo sửa Nghị định 24/2012 theo hướng bãi bỏ điều kiện kinh doanh với vàng trang sức, mỹ nghệ, và sẽ xem xét cấp, phân bổ hạn mức nhập khẩu vàng miếng, vàng nguyên liệu theo diễn biến thị trường.Thương Trường
Hai thông tin về khoảng chênh và về đề xuất lùi sàn cùng nằm trong một văn bản, nhưng không nên đọc chúng thành quan hệ nhân quả. Lý do chính thức của đề xuất là kết quả đánh giá pháp lý, thực tiễn và tác động mà NHNN nêu trong báo cáo.
Tháng 9 và 10/2026: đề xuất đi vào báo cáo gửi Quốc hội
Đề xuất tháng 8 được đưa vào báo cáo của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Đức Ấn gửi Quốc hội về kết quả thực hiện các nghị quyết giám sát chuyên đề và chất vấn trong lĩnh vực ngân hàng.Thanh Niên Báo cáo mới nhất gửi Quốc hội tại kỳ họp cuối tháng 10 tiếp tục nêu nội dung này: chưa lập sàn trong giai đoạn hiện nay, tiếp tục hoàn thiện đề án.Dân trí
Vì vậy, động từ đúng ở thời điểm này là "đề xuất". NHNN đã đề xuất với Thủ tướng, và quyết định về đề xuất đó thuộc về Thủ tướng. Đó là mốc kế tiếp của câu chuyện.
Chiều 30/10, ngay tại nghị trường, một hướng khác được nêu ra. Đại biểu Lê Hoàng Anh, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, đề xuất nghiên cứu thí điểm chứng chỉ vàng như một kênh dẫn vốn, khi người dân được ước tính đang giữ khoảng 500 tấn vàng, xấp xỉ 12% GDP.VnExpress Con số 500 tấn đã được nhắc nhiều năm nhưng chưa có thống kê chính thức nào xác nhận.Dân trí
Đây là kiến nghị của một đại biểu, chưa phải chủ trương. Điểm đáng ghi nhận là chứng chỉ vàng vốn nằm ở giai đoạn 3 của lộ trình tháng 10/2025. Nay nó được đề xuất như một lối đi riêng, không cần chờ sàn.
Khoảng chênh giá: bối cảnh chứ không phải câu trả lời
Sàn vàng từng được nêu như một lời giải cho khoảng chênh giữa vàng miếng trong nước và giá thế giới. Mức chênh này đã đổi chiều kể từ khi NHNN gửi đề xuất, dù cần lưu ý cách tính của Investify (chưa trừ thuế, phí) khác với con số 2% sau thuế, phí trong báo cáo của NHNN.
Ngày 13/8, giá vàng thế giới quy đổi vào khoảng 136,7 triệu đồng/lượng, còn vàng miếng SJC bán ra ở mức 144,3 triệu đồng/lượng, cao hơn khoảng 7,6 triệu đồng. Đến 31/10, giá thế giới quy đổi còn khoảng 122,7 triệu đồng/lượng (theo giá chốt ngày 30/10 và tỷ giá 25.812), trong khi SJC bán ra 139 triệu đồng/lượng. Mức chênh thô lên khoảng 16,3 triệu đồng, tức chừng 13%.
Nguyên nhân nằm ở tốc độ giảm lệch nhau. Vàng thế giới mất khoảng 9,3% từ 13/8 đến 30/10, còn giá bán SJC chỉ giảm khoảng 3,7% đến 31/10. Khoảng chênh không đứng yên ở mức 2% mà báo cáo tháng 8 ghi nhận.
Hệ quả cho người đang cầm vàng
Khi chưa có sàn, kênh mua bán vàng của người dân giữ nguyên: qua ngân hàng và doanh nghiệp được cấp phép, theo giá niêm yết của từng nơi. Ngày 31/10, vàng miếng SJC mua vào 136 triệu, bán ra 139 triệu đồng/lượng, chênh 3 triệu đồng. Nhẫn SJC 99,99% mua vào 129,8 triệu, bán ra 134,8 triệu đồng/lượng, chênh 5 triệu đồng. Phần chênh mua bán này là chi phí cố định mỗi lần ra vào.
Cũng không nên thổi phồng tác động trực tiếp của việc lùi sàn. Theo chính lộ trình tháng 10/2025, giai đoạn đầu của sàn chỉ giao dịch vàng nguyên liệu nhập khẩu, thành viên là các tổ chức. Nghĩa là kể cả khi sàn mở đúng hẹn tháng 2, người cầm vàng miếng cũng chưa mua bán được trên đó ngay. Tác động gần nhất của một sàn giai đoạn 1 sẽ đi qua nguồn cung vàng nguyên liệu, rồi mới lan sang giá.
Vì vậy, khoảng chênh trong những tháng tới nhiều khả năng phụ thuộc vào phía nguồn cung hơn là vào sàn. Báo cáo tháng 8 của NHNN đã nêu công cụ rõ ràng: cấp, phân bổ hạn mức nhập khẩu vàng miếng và vàng nguyên liệu theo diễn biến thị trường. Đó là loại quyết định có thể tác động tới mức chênh nhanh hơn một sàn còn phải đi qua nhiều giai đoạn.
Điều cần theo dõi tiếp
Luận điểm của bài này khá rõ: sàn vàng quốc gia đang ở trạng thái đề xuất chưa lập chứ chưa phải đã bị hủy, và với người cầm vàng, nguồn cung có ý nghĩa thực tế hơn lộ trình sàn. Mốc kế tiếp là quyết định của Thủ tướng về đề xuất của NHNN. Nếu Thủ tướng đồng ý với đề xuất, nhiều khả năng sàn vàng sẽ không xuất hiện trong năm 2026. Nếu Chính phủ yêu cầu tiếp tục, lộ trình ba giai đoạn sẽ được nối lại, bắt đầu từ vàng nguyên liệu.
Hai tín hiệu đáng theo dõi: văn bản trả lời của Thủ tướng về đề xuất tháng 8, và việc kiến nghị thí điểm chứng chỉ vàng có được tiếp nhận nghiên cứu hay không.