Mới qua chín tháng, giá tiêu dùng bình quân của năm 2026 đã tăng 4,52% so với cùng kỳ.Người Quan Sát Con số này đã ngang mục tiêu CPI bình quân khoảng 4,5% mà Quốc hội đặt cho cả năm.FireAnt Nghĩa là ba tháng cuối năm gần như không còn khoảng trống nào cho giá tăng thêm mà không kéo bình quân năm vượt mốc.
Nói đơn giản thì mục tiêu được đo bằng mức bình quân cả năm, nên mỗi tháng còn lại đều ăn vào phần dư địa vốn đã cạn. Số CPI tháng 10, dự kiến được Cục Thống kê công bố đầu tháng 11, vì vậy có sức nặng khác hẳn các tháng trước.
Vì sao 9 tháng đã bằng mục tiêu
Theo số liệu Cục Thống kê công bố ngày 3/10, CPI tháng 9 tăng 0,62% so với tháng 8 và 5,08% so với cùng kỳ.Fili Lạm phát cơ bản, tức chỉ số đã loại trừ lương thực, thực phẩm tươi sống, năng lượng và các mặt hàng do Nhà nước quản lý giá, tăng bình quân 4,26% trong 9 tháng. Như vậy áp lực giá không chỉ đến từ xăng dầu mà phần lõi của giá cả cũng đang sát mục tiêu.
Riêng tháng 9, nhóm giao thông tăng 3,97% so với tháng trước và góp 0,40 điểm phần trăm vào mức tăng chung 0,62%. Giá xăng trong rổ CPI tăng 9,39%, diesel tăng 4,53% theo các kỳ điều chỉnh trong nước. Nhóm giáo dục tăng 1,41% vì học phí năm học mới. Tính ra, gần hai phần ba mức tăng giá của tháng 9 đến từ riêng nhóm giao thông.
Ngưỡng khoảng 4,3% của tháng 10
Có thể làm một phép tính gần đúng bằng cách cộng mức tăng so với cùng kỳ của từng tháng rồi chia đều. Bình quân 9 tháng 4,52% tương đương tổng khoảng 40,68 điểm phần trăm. Muốn bình quân 10 tháng không vượt 4,5%, tổng 10 tháng phải dưới 45 điểm, nên phần còn lại cho tháng 10 là khoảng 4,32%. Đây là phép tính của Investify dựa trên số liệu của Cục Thống kê, không phải con số do cơ quan thống kê đưa ra, và cách tính bình quân từ chỉ số giá có thể làm kết quả lệch đi đôi chút.
Từ 5,08% của tháng 9 xuống khoảng 4,3% là một cú hạ không nhỏ. Hãy nhìn vào gốc so sánh: tháng 10/2025, CPI chỉ tăng 0,20% so với tháng 9/2025NSO và tăng 3,25% so với cùng kỳ.Mekong ASEAN Gốc năm ngoái không cao, nên để mức tăng so với cùng kỳ rơi xuống khoảng 4,3%, giá cả tháng 10 năm nay phải giảm khoảng 0,5% so với tháng 9, cũng theo phép tính gần đúng trên.
Tầm nhìn xa hơn còn chặt hơn. Muốn bình quân 12 tháng giữ trong khoảng 4,5%, tổng cả năm phải dưới 54 điểm. Ba tháng cuối chỉ còn khoảng 13,32 điểm, tức bình quân khoảng 4,44% mỗi tháng so với cùng kỳ. Nếu cả ba tháng giữ đúng mức 5,08% của tháng 9, bình quân năm sẽ vào khoảng 4,66%.
Tháng 10 mang gì vào rổ giá
Xăng dầu vẫn là biến số lớn nhất. Trong tháng 10, giá được điều chỉnh theo chu kỳ hằng tuần. Xăng E5 RON92 lên 27.700 đồng/lít ở kỳ 8/10, xuống 25.060 đồng/lít ở kỳ 22/10, rồi tăng lại lên 26.020 đồng/lít ở kỳ 29/10. Diesel đi một chiều khác: sau hai kỳ tăng liên tiếp, giá lên 30.240 đồng/lít.Vietbao Trước đó, kỳ 24/9 đã đẩy E5 RON92 từ 21.830 lên 26.390 đồng/lít, nên mặt bằng giá xăng của cả tháng 10 nằm cao hơn đáng kể so với phần lớn tháng 9.
Dầu thế giới cũng không hỗ trợ: Brent đóng phiên 30/10 ở 112,91 USD/thùng. Giá bình quân cả tháng chỉ nhích nhẹ nhờ một kỳ giảm giá cuối tháng.
Hai biện pháp giảm giá lớn nhất lại rơi vào tháng 11. Từ 0 giờ ngày 1/11, giá xăng E5 RON92 giảm 1.804 đồng/lít nhờ thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng về 0% theo Nghị quyết 45/2026/NQ-CP, áp dụng đến hết 31/3/2027.VietnamPlus Diesel giữ nguyên vì không chịu loại thuế này. Giá điện bán lẻ bình quân giảm khoảng 2% cũng bắt đầu từ 1/11. Cả hai đều không có mặt trong số liệu tháng 10.
Phát biểu trước Quốc hội sáng 31/10, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng cho biết giảm thuế xăng và giảm giá điện dự kiến tạo thêm dư địa khoảng 0,07 điểm phần trăm để kiểm soát lạm phát theo mục tiêu.Người Quan Sát Đặt 0,07 điểm cạnh khoảng chênh 0,16 điểm (từ 4,66% của kịch bản giữ nguyên mức tháng 9 xuống 4,5%), dư địa từ hai biện pháp này chỉ bù được một phần.
Hai nhánh theo một con số
Nhánh thứ nhất: CPI tháng 10 còn trên khoảng 4,3%. Nhánh này xảy ra khi giá cả tháng 10 không giảm khoảng 0,5% so với tháng 9. Điều kiện là mặt bằng giá xăng vẫn cao hơn tháng 9 như các kỳ điều hành cho thấy, diesel trên 30.000 đồng/lít đẩy chi phí vận tải, còn thực phẩm và dịch vụ không hạ. Khi đó bình quân 10 tháng vượt 4,5%, và hai tháng cuối năm phải gánh phần kéo xuống nhờ giá xăng và giá điện giảm từ 1/11. Dự báo mới nhất của Standard Chartered, công bố ngày 30/10, nghiêng về phía này: ngân hàng nâng dự báo lạm phát bình quân 2026 từ 4,4% lên 4,7% và ước lạm phát quý IV khoảng 5,2% so với cùng kỳ.VietnamFinance
Nhánh thứ hai: CPI tháng 10 hạ về dưới khoảng 4,3%. Nhánh này xảy ra khi giá cả tháng 10 giảm từ khoảng 0,5% so với tháng 9 trở lên, nhờ các kỳ giảm giá xăng ở nửa cuối tháng kéo mức bình quân cả tháng xuống thấp hơn tháng 9, cộng với giá thực phẩm hạ. Khi đó bình quân 10 tháng giữ quanh 4,5%, và hai biện pháp từ 1/11 trở thành phần đệm thay vì phần cứu.
Dù nhánh nào xảy ra, mục tiêu cả năm cũng chưa được định đoạt ở tháng 10. Nhưng nhánh thứ nhất buộc tháng 11 và 12 phải hạ nhanh hơn nhiều so với nhánh thứ hai.
Người gửi tiết kiệm và người đi vay
Với người gửi tiết kiệm, điều đáng quan tâm là phần lãi còn lại sau khi trừ mức tăng giá. Cuối tháng 10, nhóm Agribank, BIDV, Vietcombank và VietinBank vẫn giữ lãi tiền gửi trực tuyến 6,8%/năm cho kỳ hạn từ 12 tháng, dù đã giảm lãi tại quầy. Theo Công văn 9736/NHNN-CSTT, lãi tiền gửi bình quân của giao dịch mới từ kỳ hạn 6 tháng trở lên phải giảm tối thiểu 0,5%/năm so với mức của chính ngân hàng trong kỳ 11 đến 20/10.Báo Gia Lai
Đặt lãi 6,8% cạnh mức giá tăng 5,08% của tháng 9, phần chênh vào khoảng 1,7 điểm phần trăm. Nếu lãi trực tuyến giảm đúng 0,5 điểm trong khi giá vẫn tăng quanh 5%, phần chênh còn khoảng 1,2 điểm. Ở nhánh thứ nhất, phần lãi thực mỏng này kéo dài sang cuối năm. Ở nhánh thứ hai, giá hạ nhanh hơn lãi nên phần lãi thực được nới ra phần nào.
Với người đi vay, lãi vay đang được yêu cầu giảm, và VietinBank cùng Agribank đã có chương trình giảm lãi cho vay tới 2%/năm cho sản xuất, kinh doanh. Áp lực giá chưa làm đổi hướng điều hành trong ngắn hạn: Standard Chartered chỉ dự báo lãi suất tái cấp vốn tăng từ 4,5% lên 4,75% vào quý IV/2027. Tuy vậy, lạm phát càng lâu ở trên mục tiêu thì dư địa giữ lãi vay thấp càng hẹp, và đây là khả năng người vay dài hạn với lãi thả nổi cần đưa vào tính toán. Với hộ gia đình, số tháng 10 sẽ còn mang giá xăng cao và học phí mới, còn phần giảm từ xăng và điện chỉ hiện ra trong hóa đơn và trong số liệu từ tháng 11.
Điều cần theo dõi
Khi số liệu tháng 10 được công bố, con số đáng đặt lên bàn là mức tăng CPI so với cùng kỳ, đặt cạnh ngưỡng khoảng 4,3%. Trên ngưỡng, mục tiêu cả năm phụ thuộc vào việc tháng 11 và 12 hạ được bao nhiêu nhờ xăng và điện. Dưới ngưỡng, mức 4,5% vẫn còn trong tầm tay. Con số thứ hai đáng xem là lạm phát cơ bản: nếu nó tiếp tục tăng, áp lực giá không còn chỉ nằm ở xăng dầu và sẽ khó hạ bằng các biện pháp thuế.