Sáng 28/10, tại kỳ họp thứ 7, HĐND TP Hà Nội thông qua với đa số đại biểu có mặt tán thành nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù và biện pháp khắc phục hậu quả cho 12 dự án, công trình của Tập đoàn Mường Thanh.Dân trí Với người đang ở, rao bán hay định mua lại căn hộ tại HH Linh Đàm, Kiến Hưng, Tân Triều, Xa La hoặc Kim Văn - Kim Lũ, thay đổi lớn nhất nằm ở cách phân nhóm. Mỗi tòa nhà giờ chỉ rơi vào một trong hai nhóm: tồn tại có điều kiện hoặc buộc phá dỡ. Nhóm được giữ nguyên hiện trạng, từng xuất hiện trong bản dự thảo, không còn nữa.
Bài này đi qua các mốc, từ bản dự thảo đầu tháng 10 đến những bước người dân còn phải chờ.
Mốc thứ nhất: bản dự thảo đầu tháng 10 có ba nhóm
Theo CafeF ngày 11/10, bản dự thảo lấy ý kiến chia công trình vi phạm thành ba nhóm.CafeF Nhóm tốt nhất là "tồn tại theo hiện trạng", dành cho công trình đã xây xong, đang sử dụng, an toàn chịu lực, đủ phòng cháy chữa cháy, có hạ tầng đáp ứng dân số thực tế và không vi phạm chỉ giới. Nhóm giữa là tồn tại có điều kiện, nhóm cuối là tháo dỡ.
Ngay ở bản dự thảo, chữ "hiện trạng" cũng không có nghĩa là không ai phải đi: cư dân ở khối đế, tầng kỹ thuật và nhà sinh hoạt cộng đồng vi phạm vẫn phải dời ra. Dù vậy, với nhiều hộ ở tầng trên, đây từng là kịch bản dễ thở nhất.
Mốc thứ hai: sáng 28/10, nghị quyết chỉ giữ hai nhóm
Theo tờ trình do ông Dương Đức Tuấn, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Hà Nội, trình bày tại kỳ họp, Điều 4 của nghị quyết quy định hai nhóm.Dân trí Nhóm 1 là tồn tại có điều kiện. Nhóm 2 là buộc phá dỡ, gồm những công trình không đạt tiêu chí của nhóm 1. Tòa nào muốn ở lại đều phải qua cùng một bộ tiêu chí.
Với nhà cao tầng, CafeF ngày 28/10 thuật lại các tiêu chí của nhóm 1 như sau:CafeF
- Công trình đã xây xong và đã đưa vào sử dụng trên thực tế.
- Công trình bảo đảm an toàn chịu lực, phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ và không ảnh hưởng tới công trình lân cận.
- Công trình bảo đảm chỉ tiêu tối thiểu về hạ tầng kỹ thuật (cấp nước, cấp điện, đỗ xe) và hạ tầng xã hội (trường học, chỗ sinh hoạt cộng đồng), theo quy hoạch hoặc phương án bổ sung đã được phê duyệt.
- Các khối tháp có ít nhất ba mặt đứng bảo đảm khoảng cách theo quy chuẩn tại thời điểm xây dựng: khoảng cách giữa hai cạnh dài không nhỏ hơn 17,5 m, khoảng cách từ đầu hồi tới đầu hồi hoặc cạnh dài của khối tháp khác không nhỏ hơn 10,5 m.
- Công trình không vi phạm chỉ giới đường đỏ, hành lang bảo vệ công trình hạ tầng kỹ thuật và hành lang an toàn giao thông.
Tiêu chí về hạ tầng có một lối mở: tòa cao tầng chưa đủ hạ tầng vẫn có thể được xem xét nếu đạt các tiêu chí còn lại và có phương án khắc phục được cơ quan có thẩm quyền đánh giá là khả thi. Tòa nào không đạt về chịu lực, phòng cháy hay chỉ giới thì không có lối mở đó và thuộc diện phá dỡ. Với nhà thấp tầng, điều kiện đơn giản hơn: căn nhà không được nằm trên đất quy hoạch cho hạ tầng.
Quy mô của vấn đề không nhỏ. Theo tờ trình, các dự án này được duyệt 6.759 căn nhưng xây thực tế 24.943 căn, tức có 18.184 căn vi phạm.Dân trí Tại phiên thảo luận, đại biểu Võ Đăng Dũng, Bí thư Đảng ủy phường Khương Đình, nêu con số dự kiến hơn 3.900 căn hộ cao tầng phải phá dỡ.CafeBiz Đây là con số dự kiến do một đại biểu đưa ra, chưa phải danh mục chính thức của thành phố.
Về nguyên tắc xử lý, chủ đầu tư phải chịu mọi chi phí khắc phục. Người mua nhà không có lỗi không phải chịu thiệt hại.Người Quan Sát
Mốc thứ ba: UBND thành phố xếp từng tòa vào nhóm
Nghị quyết mới đặt ra luật chơi. Tòa nào thuộc nhóm nào sẽ do UBND TP Hà Nội ban hành quyết định xác định cụ thể, dựa trên kết quả rà soát, đánh giá của cơ quan chuyên môn.Dân trí Quyết định đó sẽ chỉ rõ phần nào được tồn tại có điều kiện, phần nào phải phá dỡ, cải tạo hoặc chuyển đổi công năng.
Ngay cả khi một tòa được xếp vào nhóm 1, không phải mọi căn trong tòa đều được ở yên. Theo Điều 5, cư dân ở phần diện tích vi phạm tại khối đế, tầng kỹ thuật và khu sinh hoạt cộng đồng vẫn phải di dời để trả lại công năng theo quy hoạch, hoặc chuyển phần đó sang chức năng công cộng.Dân trí Với tòa thuộc nhóm 2, toàn bộ cư dân và tài sản phải dời ra.
Trước khi di dời, UBND cấp xã chủ trì cùng chủ đầu tư lập danh sách từng căn hộ và phần diện tích phải dời, xác định người sở hữu, người sử dụng. Phương án di dời phải được công khai để người dân góp ý.
Mốc thứ tư: 30 ngày cho phương án phá dỡ, 90 ngày cho tiền bồi thường
Với phần công trình buộc phá dỡ, chủ đầu tư phải lập phương án phá dỡ bảo đảm an toàn trong 30 ngày.Người Quan Sát Nếu chủ đầu tư không tự nguyện thực hiện, cơ quan chức năng sẽ cưỡng chế.
Người phải dời đi được nhận tiền bồi thường trong 90 ngày. Họ cũng có thể thỏa thuận mua căn hộ, nhà ở tại dự án khác của chủ đầu tư, còn người đủ điều kiện mua nhà ở xã hội được ưu tiên mua nhà ở xã hội của chủ đầu tư mà không phải bốc thăm.Người Quan Sát Chủ đầu tư có trách nhiệm tổ chức bồi thường, hỗ trợ và bảo đảm kinh phí thực hiện.Dân trí
Mốc thứ năm: người được ở lại chờ cuốn sổ hồng
Người không phải di dời được tiếp tục thực hiện hợp đồng đã ký và không phải nộp phí khắc phục thay chủ đầu tư. Họ được cấp giấy chứng nhận sau khi hoàn thành nghĩa vụ tài chính.Dân trí
Nghị quyết yêu cầu chủ đầu tư hoàn thành các biện pháp khắc phục hậu quả trước, rồi mới được xem xét cập nhật quy hoạch, giao đất và cấp giấy chứng nhận. Nói cách khác, cuốn sổ hồng của người ở lại đi sau phần việc của chủ đầu tư, không đi song song với nó.
Ai đỡ thiệt nhất, ai gánh rủi ro lớn nhất
Đặt các mốc cạnh nhau, người mua được bảo vệ khá rõ trên giấy: người ở lại không phải trả tiền khắc phục, người phải đi có hạn 90 ngày để nhận tiền, còn toàn bộ chi phí đặt lên vai chủ đầu tư.
Chính vì vậy, rủi ro lớn nhất của người mua cũng đến từ cùng một chỗ. Sổ hồng của người ở lại chờ chủ đầu tư xong phần khắc phục, còn khoản bồi thường của người phải đi do chủ đầu tư chi trả. Cưỡng chế xử lý được việc chủ đầu tư không chịu phá dỡ, nhưng tiền bồi thường vẫn phải đến từ chính chủ đầu tư.
Nhóm chịu rủi ro cao nhất là người ở phần khối đế, tầng kỹ thuật, khu sinh hoạt cộng đồng vi phạm, cùng người ở các tòa có thể không đạt tiêu chí. Với người định mua lại căn hộ cũ trong 12 dự án, căn hộ đó thuộc nhóm nào chỉ rõ khi UBND thành phố ban hành quyết định.
Tín hiệu tiếp theo
Dữ kiện quyết định với từng hộ là quyết định của UBND TP Hà Nội xếp từng tòa vào nhóm. Khi quyết định đó ra, cư dân có thể đối chiếu tòa mình với năm tiêu chí ở trên, rồi xem danh sách di dời do UBND cấp xã công khai. Nếu tòa được giữ lại, mốc theo dõi tiếp theo là chủ đầu tư hoàn thành phần khắc phục để hồ sơ cấp sổ được xem xét. Nếu phải dời đi, mốc cần theo dõi là khoản bồi thường có được chi trả đúng hạn 90 ngày hay không.