Người đang cầm cổ phiếu SLS của CTCP Mía đường Sơn La sẽ nhận 10.000 đồng tiền mặt cho mỗi cổ phiếu, tức 100% mệnh giá, cho niên độ tài chính 2025-2026. Với gần 9,8 triệu cổ phiếu đang lưu hành, công ty chi khoảng 98 tỷ đồng.Người Quan Sát
Nhìn vào con số, các bản tin thường dừng ở mức 100%. Điều đáng chú ý hơn nằm ở nguồn tiền: 98 tỷ đồng so với lãi của chính niên độ vừa khép lại là bao nhiêu, so với mức chia các năm trước ra sao, và lớp lợi nhuận tích lũy phía sau còn dày đến đâu. Ba câu hỏi này cho biết khoản cổ tức lần này đứng vững trên cái gì.
Lịch tiền về và tài khoản của người đang giữ
Theo thông báo được Tin nhanh chứng khoán đưa ngày 25/10 và nghị quyết HĐQT do CafeF dẫn lại, đợt chia có ba mốc: ngày giao dịch không hưởng quyền 2/11/2026, ngày đăng ký cuối cùng 3/11/2026 và ngày thanh toán dự kiến 25/11/2026.Tin nhanh chứng khoán CafeF
Người mua cổ phiếu từ phiên 2/11 trở đi sẽ không có tên trong danh sách nhận cổ tức. Muốn có tên, lệnh mua phải khớp muộn nhất ở phiên liền trước, tức thứ Sáu 30/10. Ở phiên 2/11, giá tham chiếu của SLS được điều chỉnh bằng giá đóng cửa 30/10 trừ đi 10.000 đồng. Trên màn hình tài khoản, giá trị cổ phiếu giảm 10.000 đồng mỗi cổ phiếu ngay sáng hôm đó, còn tiền mặt chỉ về khoảng ba tuần sau. Người đang giữ không giàu thêm hay nghèo đi vì sự điều chỉnh này: một phần giá trị cổ phiếu chuyển sang dạng tiền.
Số tiền thực nhận của cá nhân thấp hơn 10.000 đồng. Cổ tức bằng tiền chịu thuế thu nhập cá nhân 5%, được khấu trừ trước khi chuyển, nên mỗi cổ phiếu còn 9.500 đồng.Người giữ 1.000 cổ phiếu nhận 9,5 triệu đồng.
Với giá đóng cửa 141.500 đồng phiên 23/10, khoản 10.000 đồng tương đương tỷ suất cổ tức khoảng 7,1% trước thuế.CafeF Cổ phiếu này giao dịch khá thưa: phiên 23/10 chỉ khớp 6.000 cổ phiếu.
98 tỷ đồng đặt cạnh lãi của chính niên độ
Niên độ của Mía đường Sơn La chạy từ 1/7 năm trước đến 30/6 năm sau. Trong niên độ 2025-2026, công ty đạt doanh thu thuần gần 1.080 tỷ đồng, giảm 6,97%, và lãi sau thuế 191,2 tỷ đồng, giảm 48,9% so với niên độ trước.Tin nhanh chứng khoán Khoản 98 tỷ đồng tương đương khoảng 51% số lãi đó, phần còn lại được giữ trong doanh nghiệp.
Niên độ 2024-2025 cho một tỷ lệ khác. Lãi sau thuế khi ấy vào khoảng 374 tỷ đồng, còn tỷ lệ chia 150% tương đương khoảng 146,9 tỷ đồng, tức khoảng 39% số lãi. Niên độ 2023-2024, tỷ lệ chia lên 200%, tương ứng gần 195,84 tỷ đồng, mức cao nhất kể từ khi niêm yết.CafeF
Biểu đồ cho thấy tiền cổ tức giảm chậm hơn lãi. Lãi giảm gần một nửa, cổ tức giảm khoảng một phần ba, nên phần lãi đem chia nhích từ khoảng 39% lên khoảng 51%. Công ty giữ mức chia ở ngưỡng tròn 100%, mức từng duy trì ở niên độ 2021-2022, thay vì hạ tỷ lệ theo đúng nhịp giảm của lãi. Với người đang giữ, điều cần ghi nhận là lần chia này vẫn nằm gọn trong lãi của chính niên độ 2025-2026. Công ty chưa phải lấy lợi nhuận những năm trước ra bù.
Lớp 1.558 tỷ đồng phía sau
Tại ngày 30/6/2026, Mía đường Sơn La còn 1.558 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế chưa phân phối, cùng 96 tỷ đồng trong quỹ đầu tư phát triển.Người Quan Sát Con số 1.558 tỷ đồng gấp gần 16 lần khoản cổ tức đợt này. Trừ riêng 98 tỷ đồng, lớp tích lũy vẫn còn khoảng 1.460 tỷ đồng. Đây là phần lãi nhiều năm chưa đem chia, và là lý do một doanh nghiệp đang giảm lãi vẫn có thể giữ mức cổ tức cao.
Cần đọc con số này cho đúng. Lợi nhuận chưa phân phối là một dòng trong vốn chủ sở hữu, không phải số dư tiền mặt. Phần lớn có thể đã nằm trong nhà máy, hàng tồn kho hay các khoản đầu tư. Nó cho biết công ty có quyền về mặt sổ sách để chia, còn chia được bao nhiêu bằng tiền thật thì phụ thuộc lượng tiền công ty đang có. Doanh nghiệp mía đường còn phải ứng tiền cho nông dân trồng mía mỗi vụ. Vùng nguyên liệu của SLS hiện là 8.170 ha, trong đó 1.737 ha trồng mới ở niên độ vừa qua.Người Quan Sát
Lớp tích lũy chỉ phải gánh cổ tức khi lãi của một niên độ không đủ cho mức chia công ty muốn giữ. Năm nay chưa phải trường hợp đó. Câu hỏi là năm sau.
Quý đầu niên độ mới: lãi giảm, giá đường thế giới tăng
Báo cáo quý I niên độ 2026-2027, từ 1/7 đến 30/9/2026, ghi nhận doanh thu 268,5 tỷ đồng, giảm 10,2%, và lãi sau thuế 22,56 tỷ đồng, giảm 72,3% so với cùng kỳ.Tin nhanh chứng khoán Mức giảm này hàm ý quý I niên độ trước lãi khoảng 81 tỷ đồng, tức hơn 40% lãi cả niên độ 2025-2026. Một quý vốn gánh tới hai phần năm lợi nhuận cả năm nay chỉ còn lãi chưa đến một phần tư mức cũ.
Công ty giải trình rằng thị trường đường trong nước đang dư cung, chịu ảnh hưởng của đường nhập lậu, gian lận thương mại và lượng đường lỏng siro ngô (HFCS) nhập khẩu tăng. Giá bán vì vậy giảm mạnh, kéo biên lợi nhuận gộp đi xuống.
Đáng chú ý là giá đường thế giới đi ngược chiều trong đúng quý đó. Hợp đồng đường thô tăng từ 14,82 US cent/pound ngày 30/6 lên 18,61 US cent/pound ngày 30/9, tức khoảng 25,6%. Phiên 23/10, giá đạt 20,37 US cent/pound.
Vì sao giá thế giới tăng mà không truyền được vào giá bán của SLS? Có ít nhất hai cách giải thích. Cách thứ nhất là đường nhập lậu và đường lỏng giá rẻ chiếm chỗ đường mía trong nước, nhất là ở nhóm khách hàng làm nước giải khát và thực phẩm. Cách thứ hai là độ trễ: đường bán ra trong quý I có thể đã được chào giá từ trước, khi giá thế giới còn thấp. Giải trình của công ty nghiêng về cách thứ nhất. Báo cáo các quý sau sẽ cho thấy cách giải thích nào có trọng lượng hơn, vì nếu độ trễ đóng vai trò đáng kể, giá bán sẽ phản ánh dần đà tăng của giá thế giới.
Ai nhận phần lớn 98 tỷ đồng
Thông tin cũ thường nhắc tỷ lệ Nhà nước nắm 58,68% vốn, nhưng đó là con số tại thời điểm cổ phần hóa năm 2007. Theo cơ cấu cổ đông cập nhật ngày 23/10/2026, sở hữu Nhà nước tại SLS hiện là 0% và nhà đầu tư nước ngoài nắm 1,57%.
Cổ phần tập trung khá cao: một cổ đông cá nhân nắm 27,43% (khoảng 26,9 tỷ đồng cổ tức trước thuế), Công ty TNHH Thái Liên nắm 15% (khoảng 14,7 tỷ đồng) và một cổ đông cá nhân khác nắm 9,84% (khoảng 9,6 tỷ đồng). Ba cổ đông này giữ khoảng 52,3% vốn, tức nhận khoảng 51 tỷ đồng trong 98 tỷ đồng.
Phép tính cho niên độ 2026-2027
Muốn chia lại 100% cho niên độ 2026-2027 mà vẫn nằm trong lãi của chính niên độ, công ty cần khoảng 98 tỷ đồng lãi sau thuế. Quý I đã mang về 22,56 tỷ đồng, nên ba quý còn lại cần thêm khoảng 75 tỷ đồng. Ở niên độ 2025-2026, ba quý tương ứng làm ra khoảng 110 tỷ đồng, bằng 191,2 tỷ đồng trừ khoảng 81 tỷ đồng của quý I.
Nếu ba quý tới giữ được mức lãi gần năm trước, mức chia 100% vẫn đứng được trên lãi đang làm ra. Nếu lãi tiếp tục giảm theo nhịp quý I, công ty phải chọn giữa hạ tỷ lệ chia hoặc dùng tới lớp 1.558 tỷ đồng. Với lớp tích lũy lớn như vậy, lựa chọn thứ hai làm được trong nhiều năm, nhưng đó là chia từ quá khứ, không còn là chia từ lãi hiện tại.
Kết luận của bài: khoản cổ tức lần này có nền vững, vì nằm trong lãi niên độ và có lớp đệm lớn phía sau. Độ bền của mức chia thì chưa rõ, và tín hiệu quyết định là giá bán đường cùng biên lợi nhuận gộp trong các quý của vụ ép mới. Giá thế giới đang cao. Điều cần theo dõi là đường nội địa có theo kịp hay vẫn bị đường nhập lậu và đường lỏng kéo xuống.