Ngày 24/10, Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Hà Tĩnh ban hành Quyết định số 231/QĐ-KKT, chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư cho dự án Trung tâm Logistics và Dịch vụ hậu cảng Sơn Dương tại phường Vũng Áng. Nhà đầu tư là Công ty CP Đầu tư Khu công nghiệp Vinhomes Hà Tĩnh, trụ sở tại Hà Nội.Người Quan Sát Con số được nhắc nhiều nhất là tổng vốn 39.600 tỷ đồng, khoảng 1,5 tỷ USD.CafeF
Với người đang cầm cổ phiếu VHM, con số tổng đó chưa nói được nhiều. Nhìn vào con số, điều đáng đọc nằm ở hai lớp bên dưới: ai bỏ ra bao nhiêu tiền, và tiền bắt đầu quay về từ năm nào.
Quyết định giao những gì
Theo các báo đưa tin ngày 25/10, dự án có quy mô đất và khu vực biển khoảng 472,63 ha, trong đó 158,2 ha là diện tích lấn biển.Chuyển Động Thị Trường Thời hạn hoạt động là 70 năm, công suất thiết kế khoảng 50 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.Người Quan Sát
Các hạng mục chính gồm kho hàng tổng hợp, kho và bãi container, khu thương mại và dịch vụ hậu cần cảng, khu điều hành, bãi đỗ xe, cùng hệ thống kè, kè lấn biển và san nền. Khi vận hành, doanh nghiệp thu tiền từ việc lưu giữ, phân loại, gom và phân phối hàng hóa, cùng cho thuê kho bãi, mặt bằng dịch vụ.
Cần phân biệt: đây là quyết định chấp thuận chủ trương và nhà đầu tư, chưa phải giấy phép thi công. Doanh nghiệp còn phải hoàn thiện các thủ tục về quy hoạch, xây dựng, đất đai và khu vực biển. Ban Quản lý Khu kinh tế cũng yêu cầu nhà đầu tư tự chịu trách nhiệm về hiệu quả đầu tư của dự án.
Lớp thứ nhất: 15% vốn góp, 85% vốn đi huy động
Trong tổng vốn 39.600 tỷ đồng, vốn góp của nhà đầu tư là 5.940 tỷ đồng, vốn huy động dự kiến là 33.660 tỷ đồng.Chuyển Động Thị Trường Tính ra, phần góp chiếm 15% tổng vốn, phần huy động chiếm 85% và lớn gấp gần 5,7 lần phần góp.
Hai phần tiền này khác nhau về bản chất. Vốn góp là tiền của chủ doanh nghiệp, đi vào vốn chủ sở hữu và chịu rủi ro đầu tiên nếu dự án kém hiệu quả. Vốn huy động là tiền của người khác, thường là vay ngân hàng, phát hành trái phiếu hoặc mời đối tác cùng góp. Nếu là nợ vay, khoản này có lãi phải trả và lịch trả gốc, bất kể kho bãi đã có khách thuê hay chưa.
Theo nội dung các báo thuật lại, quyết định chỉ ghi phần còn lại được huy động từ các nguồn vốn khác.Người Quan Sát Ngân hàng nào cho vay, có phát hành trái phiếu hay không, có đối tác nào cùng góp hay không, hiện chưa có công bố nào trả lời. Đây là khoảng trống lớn nhất của dự án: 85% số tiền chưa có tên người bỏ ra.
Lớp thứ hai: lịch tiêu tiền và lịch thu tiền
Dự án chia làm ba giai đoạn. Đặt ba giai đoạn cạnh nhau là thấy dòng tiền đi theo hướng nào.
Giai đoạn 1 (2027–2030) là xây kè, lấn biển, san nền và làm hạ tầng kỹ thuật khung trên toàn bộ phạm vi dự án.Người Quan Sát Bốn năm này tạo ra mặt bằng, chưa tạo ra kho bãi để cho thuê. Với dự án có 158,2 ha phải lấn ra biển, đây thường là phần tốn kém và khó đoán chi phí nhất.
Giai đoạn 2 (2031–2033) xây khoảng 200 ha kho, bãi và khu thương mại, dịch vụ hậu cần cảng, dự kiến đưa vào khai thác từ năm 2031.CafeF Diện tích này bằng khoảng 42% tổng quy mô 472,63 ha và là hạng mục đầu tiên có thể thu tiền theo lộ trình đã đăng ký. Giai đoạn 3 (từ 2034) hoàn thiện phần còn lại, phấn đấu đưa toàn bộ dự án vào khai thác năm 2036.CafeF
Ghép hai lớp lại, cơ chế khá rõ. Vốn góp 5.940 tỷ đồng nhiều khả năng được dùng sớm, cùng một phần vốn huy động, cho bốn năm lấn biển và san nền. Trong suốt bốn năm đó, dự án không có nguồn thu từ kho bãi. Nếu phần huy động là nợ vay, tiền lãi sẽ chạy trước khi có đồng doanh thu đầu tiên. Đây là đặc điểm chung của hạ tầng lấn biển, không riêng dự án này. Vì vậy người cầm cổ phiếu nên đọc dự án như một khoản cam kết vốn dài hạn, chưa phải nguồn thu sắp tới.
Mốc 2031 và 2036 là kế hoạch nhà đầu tư đăng ký, chưa phải kết quả chắc chắn. Dự án lấn biển có thể chậm vì thủ tục khu vực biển, đánh giá tác động môi trường hoặc điều kiện thi công, và khi chậm thì chi phí lãi vay cộng dồn thêm.
Câu hỏi chưa có lời đáp: hàng ở đâu ra
Công suất 50 triệu tấn mỗi năm là con số thiết kế. Quyết định không nêu khách hàng nào đã cam kết thuê kho, cũng không nêu lượng hàng dự kiến đi qua trong những năm đầu khai thác. Doanh thu của một trung tâm hậu cảng phụ thuộc vào số tấn hàng thực sự đi qua cửa kho, không phụ thuộc vào công suất ghi trên giấy.
Giả thuyết hợp lý nhất là các dự án công nghiệp ngay cạnh. Cùng doanh nghiệp này đang là chủ đầu tư Khu công nghiệp Vinhomes Vũng Áng, quy mô 964,84 ha, được Thủ tướng chấp thuận chủ trương tại Quyết định 639/QĐ-TTg ngày 13/7/2024.Người Quan Sát Ở giai đoạn 1 rộng 500 ha của khu công nghiệp, việc thu hồi đất, bồi thường đã xong 487,7 ha, còn 12,3 ha đất ở chưa triển khai bồi thường, và chủ đầu tư đang san lấp những phần đã giải phóng mặt bằng.
Chuỗi dự kiến vì thế là khu công nghiệp tạo ra hàng, cảng đưa hàng ra vào, hậu cảng lưu giữ và phân phối. Cách đọc này hợp lý, nhưng còn một giả định chưa được kiểm chứng: khu công nghiệp phải lấp đầy nhà máy, và nhà máy phải chạy đủ công suất, trước khi kho bãi có khách. Còn hai cách giải thích khác cho việc đầu tư sớm. Một là giữ chỗ quỹ đất ven biển trong khu kinh tế còn nhiều dư địa. Hai là hưởng ưu đãi đầu tư, vì dự án thuộc ngành nghề ưu đãi và được xem xét áp dụng chính sách cho địa bàn có điều kiện kinh tế, xã hội đặc biệt khó khăn.Chuyển Động Thị Trường Thông tin công khai chưa đủ để nói lý do nào nặng hơn.
Người cầm VHM sẽ thấy dự án này ở đâu
Tên doanh nghiệp mang chữ Vinhomes, và các bài báo ngày 25/10 mô tả công ty này thuộc Tập đoàn Vingroup.CafeF Các nguồn công khai chưa đưa ra tỷ lệ thống nhất về phần Vinhomes (VHM) đang nắm trực tiếp sau các đợt tăng vốn gần đây. Vì vậy không nên coi toàn bộ 5.940 tỷ đồng vốn góp, hay 33.660 tỷ đồng vốn huy động, là nghĩa vụ của riêng Vinhomes.
Cách kiểm tra nằm trong báo cáo tài chính hợp nhất. Nếu Vinhomes nắm quyền kiểm soát, công ty dự án sẽ có tên trong danh sách công ty con ở phần thuyết minh, kèm tỷ lệ sở hữu và tỷ lệ biểu quyết. Khi đó, các khoản vay công ty dự án huy động sau này sẽ cộng vào nợ vay hợp nhất của Vinhomes, và chi phí xây dựng dở dang sẽ hiện trong tài sản dài hạn. Nếu công ty nằm dưới Vingroup mà không qua Vinhomes, các khoản đó sẽ xuất hiện trên bảng cân đối của Vingroup.
Kết luận: cam kết vốn dài hạn, chưa phải nguồn thu
Theo lộ trình đã công bố, chưa có hạng mục nào khai thác trước năm 2031, và bốn năm đầu chỉ là lấn biển, san nền, làm hạ tầng khung. Với người cầm cổ phiếu VHM, dự án hậu cảng Sơn Dương vì thế là một khoản cam kết vốn dài hạn. Mức đóng góp cuối cùng phụ thuộc vào lượng hàng thực sự đi qua khu vực Vũng Áng, Sơn Dương và vào chi phí của phần vốn huy động.
Ba nguồn thông tin sẽ trả lời phần còn bỏ ngỏ. Báo cáo tài chính hợp nhất của Vinhomes cho biết công ty dự án có thuộc Vinhomes hay không và với tỷ lệ bao nhiêu. Các công bố về hợp đồng tín dụng hoặc phát hành trái phiếu của công ty dự án cho biết 33.660 tỷ đồng đến từ đâu, với chi phí nào. Còn tốc độ lấp đầy của Khu công nghiệp Vinhomes Vũng Áng trong vài năm tới là chỉ báo sớm nhất cho lượng hàng mà kho bãi Sơn Dương có thể kỳ vọng từ năm 2031.