Từ 15 giờ chiều 22/10, mỗi lít dầu diesel đắt hơn mỗi lít xăng E10 tới 4.337 đồng. Một tuần trước, khoảng cách này chỉ khoảng 2.077 đồng. Hai mặt hàng cùng đi qua một kỳ điều hành nhưng rẽ sang hai hướng ngược nhau, và người trả phần chênh là nhóm đổ dầu diesel: xe tải chở hàng, máy nông nghiệp, tàu cá.
Giá bán lẻ đổi thế nào từ chiều 22/10
Theo thông báo của liên Bộ Công Thương và Bộ Tài chính, được VietnamPlus đăng ngày 22/10, giá bán lẻ tối đa từ 15 giờ như sau:VietnamPlus
- Xăng E10 RON95-III giảm 1.816 đồng/lít, còn không cao hơn 25.213 đồng/lít.
- Xăng E5 RON92 giảm 1.610 đồng/lít, còn không cao hơn 25.361 đồng/lít. E10 vì vậy rẻ hơn E5 148 đồng/lít.
- Dầu diesel 0,05S tăng 444 đồng/lít, lên không cao hơn 29.550 đồng/lít.
- Dầu mazut tăng 1.238 đồng/kg, lên 23.373 đồng/kg.
Ở kỳ liền trước, chiều 15/10, giá tối đa của xăng E10 là 27.029 đồng/lít và dầu diesel là 29.106 đồng/lít.Tạp chí Công Thương Đặt hai kỳ cạnh nhau, khoảng chênh giữa diesel và E10 đi từ khoảng 2.077 đồng lên 4.337 đồng mỗi lít, tức hơn gấp đôi trong bảy ngày. Một số báo làm tròn các mức này, chẳng hạn Znews ghi E10 còn 25.210 đồng và diesel 29.550 đồng.Znews Bài này dùng con số lẻ theo thông báo chính thức.
Mỗi mặt hàng đi theo giá thành phẩm của riêng nó
Giá bán lẻ trong nước được tính theo giá thành phẩm thế giới bình quân giữa hai kỳ điều hành, và mỗi mặt hàng có một mức giá thành phẩm riêng. Trong bảy ngày từ 15/10 đến 22/10, hai mức giá này tách hẳn nhau. Theo số liệu liên Bộ do Báo Tin tức dẫn lại, xăng RON95 dùng để pha E10 bình quân 133,488 USD/thùng, giảm 12,222 USD, tương đương giảm 8,39%. Dầu diesel 0,05S bình quân 168,012 USD/thùng, tăng 2,898 USD, tương đương tăng 1,76%. Dầu mazut bình quân 800,640 USD/tấn và cũng tăng.Báo Tin tức
Nói cách khác, mỗi thùng diesel thành phẩm hiện đắt hơn mỗi thùng xăng RON95 khoảng 34,5 USD. Giá bán lẻ trong nước chỉ chuyển khoảng cách đó vào tới cây xăng.
Cần loại trừ một cách giải thích khác: chính sách quỹ bình ổn. Kỳ này cơ quan điều hành trích lập 300 đồng/lít với xăng sinh học, 0 đồng với diesel và không chi quỹ.VietnamPlus Khoản trích làm giá xăng giảm ít hơn mức lẽ ra được giảm, tức là kéo khoảng chênh hẹp lại một chút chứ không nới rộng ra. Phần lớn khoảng chênh vì vậy đến từ thị trường thế giới.
Giá dầu thô cũng không đi cùng chiều với xăng. Ngày 22/10, dầu Brent tăng 2,82 USD lên 111,64 USD/thùng, mức cao nhất trong gần 5 tháng.VietnamPlus Đó là một phiên, còn giá thành phẩm ở trên là bình quân bảy ngày, nên hai con số không so trực tiếp được. Tuy vậy, dầu thô đắt lên trong khi xăng thành phẩm rẻ đi cho thấy câu chuyện lần này nằm nhiều ở khâu lọc dầu, nơi diesel và xăng có cung cầu riêng.
Vì sao diesel thế giới giữ giá
Các nguồn quốc tế trong tuần chỉ về cùng một hướng: thị trường diesel đang thiếu hàng hơn thị trường xăng.
Lực được nhắc nhiều nhất là nguồn cung diesel bị bóp từ nhiều phía. Theo IndexBox ngày 22/10, xuất khẩu nhiên liệu của Trung Quốc thấp hơn, các nhà máy lọc dầu Nga bị Ukraine tấn công và xung đột địa chính trị khiến người mua ở châu Á, châu Đại Dương, châu Âu và bờ Tây nước Mỹ phải đi tìm thêm hàng giao ngay.IndexBox
Mức chênh giữa giá thành phẩm và giá dầu thô phản ánh rõ sự khan hiếm đó. Chênh lệch giữa giá gasoil Singapore và dầu thô Dubai ở mức 66,91 USD/thùng trong lần định giá ngày 20/10. Con số này đã hạ so với đỉnh 83,02 USD/thùng ngày 16/9, nhưng vẫn là mức rất cao. Hàn Quốc, một nước xuất khẩu diesel lớn của châu Á, vẫn giữ trần xuất khẩu sản phẩm lọc dầu ở mức năm 2025 để ưu tiên nguồn cung trong nước.IndexBox
Kho dự trữ cũng không đủ làm đệm. Phiên 21/10, giá dầu thế giới tăng một phần do dự trữ dầu và sản phẩm lọc dầu của Mỹ suy giảm.VietnamPlus Mùa đông ở Bắc bán cầu sắp tới, khi dầu sưởi, cùng nhóm chưng cất với diesel, được dùng nhiều hơn.
Phía xăng thì khác. Rappler ngày 20/10 ghi nhận Philippines cũng giảm giá xăng và tăng giá diesel trong cùng tuần, với lý do nguồn xăng ở châu Á đã dồi dào hơn còn diesel vẫn thiếu do tồn kho thấp.Rappler Việt Nam không đứng riêng: đây là một chuyển động của cả khu vực.
Cần nói rõ giới hạn của lời giải thích này. Các nguồn trên cho thấy diesel căng hơn xăng về cấu trúc, nhưng không nguồn nào tách riêng được đóng góp của từng yếu tố trong đúng bảy ngày 15 đến 21/10. Nguồn cung bị bóp là lực chính được nhắc nhiều nhất. Tồn kho thấp và mùa đông đến gần là lực phụ, khiến thị trường khó hạ nhiệt nhanh.
Ai đang trả phần chênh
Người đi xe máy và ô tô chạy xăng là nhóm được lợi trong kỳ này. Một xe máy đổ 4 lít E10 trả ít hơn khoảng 7.260 đồng so với tuần trước, dựa trên mức giảm 1.816 đồng/lít.
Nhóm dùng diesel đi theo hướng ngược lại. Diesel là nhiên liệu chính của xe tải, xe khách, xe đầu kéo, máy cày, máy gặt, máy bơm nước, máy phát điện và phần lớn tàu cá. Với mức tăng 444 đồng/lít, một xe tải đổ 200 lít trả thêm khoảng 88.800 đồng mỗi lần đổ. Con số mỗi lần không lớn, nhưng với một đội xe hay một con tàu đi biển dài ngày, lượng dầu tính bằng nghìn lít và khoản trả thêm cộng dồn theo đó.
Trong nhiều năm, diesel thường rẻ hơn xăng, nên các chủ xe tải, chủ tàu đã quen tính chi phí với mặt bằng đó. Hiện chưa có số liệu công bố cho thấy cước vận tải hay giá nông sản đã thay đổi theo kỳ điều hành này, nên bài không đưa ra nhận định về chuyện đó.
Một phần khoản trả thêm đang được doanh nghiệp đầu mối san sẻ. Theo VietnamPlus, 14 thương nhân đầu mối đang bán thấp hơn giá điều hành 300 đến 350 đồng/lít.VietnamPlus Riêng Petrolimex giữ mức bán thấp hơn giá điều hành 300 đồng/lít đến ngày 29/10.Tạp chí Công Thương Ở các cửa hàng này, mức tăng 444 đồng của diesel gần như được bù hết trong tuần.
Kỳ điều hành tới sẽ trả lời điều gì
Kỳ điều hành tiếp theo dự kiến vào chiều 29/10, cũng là ngày hết hạn mức giảm thêm 300 đồng của Petrolimex. Kỳ đó sẽ dùng giá thành phẩm bình quân từ 22/10 đến 28/10. Khoảng chênh 4.337 đồng có giữ được hay không phụ thuộc vào hai con số thành phẩm: diesel ở mức khoảng 168 USD/thùng và xăng RON95 ở mức khoảng 133,5 USD/thùng.
- Nếu diesel thành phẩm hạ nhanh hơn xăng, chẳng hạn khi lượng hàng từ Nga quay lại thị trường, khoảng chênh sẽ thu hẹp.
- Nếu xăng tiếp tục giảm còn diesel đứng giá, khoảng chênh có thể rộng hơn mức hiện tại.
- Nếu mức giảm thêm của đầu mối hết hạn mà không được gia hạn, người dùng diesel sẽ thấy giá tại cây cao hơn cả phần điều chỉnh của kỳ đó.
Bằng chứng hiện có chưa đủ để nói khoảng chênh sẽ thu hẹp hay nới rộng. Tín hiệu đáng theo dõi nhất trong tuần tới là chênh lệch giữa giá gasoil Singapore và dầu thô Dubai, đang ở 66,91 USD/thùng. Chừng nào con số này còn cao, diesel khó rẻ đi theo xăng, dù giá dầu thô đi theo hướng nào.