Muốn đạt kế hoạch lợi nhuận năm 2026, Công ty CP Chứng khoán VIX (HOSE: VIX) phải lãi sau thuế khoảng 2.400 tỷ đồng chỉ trong quý IV. Con số đó gần bằng quý III/2025, quý lãi kỷ lục của chính công ty, và gấp gần 14 lần lợi nhuận quý III/2026 vừa công bố.
Nhìn vào con số: tối 19/10, VIX công bố báo cáo tài chính riêng quý III/2026. Lợi nhuận sau thuế đạt gần 174 tỷ đồng,Người Quan Sát giảm 93% so với mức 2.449 tỷ đồng của cùng kỳ năm trước.Mekong Asean Lũy kế 9 tháng, công ty lãi sau thuế 388 tỷ đồng, mới bằng gần 14% kế hoạch 2.800 tỷ đồng. Phần còn thiếu là khoảng 2.412 tỷ đồng.Mekong Asean
Bài này không bàn về giá cổ phiếu VIX. Câu hỏi ở đây là doanh nghiệp đang kiếm tiền bằng gì, và vì sao kết quả cả năm giờ dồn gần hết vào một con số: giá các tài sản trong danh mục tự doanh vào ngày 31/12.
Quý III: tiền lãi đến từ đâu, mất ở đâu
Doanh thu hoạt động quý III đạt hơn 2.047 tỷ đồng, giảm 36% so với cùng kỳ. Lợi nhuận trước thuế khoảng 192 tỷ đồng, giảm 94%.CafeF
Tự doanh là mảng kéo lợi nhuận xuống mạnh nhất. Mảng này lỗ 87 tỷ đồng trong quý III, trong khi quý III/2025 lãi hơn 2.700 tỷ.Người Quan Sát Nếu trừ thêm chi phí tự doanh hơn 7 tỷ, Mekong Asean tính ra mức lỗ thuần 94 tỷ đồng.Mekong Asean Hai con số lệch nhau vì cách tính, nhưng cùng một hướng.
Bên trong khoản lỗ đó có hai chuyển động. Lãi bán tài sản tự doanh giảm từ 1.375 tỷ xuống còn 89 tỷ đồng,Báo Pháp luật nghĩa là công ty chốt lời rất ít trong quý. Cùng lúc, việc đánh giá lại danh mục theo giá thị trường cuối quý khiến VIX ghi nhận khoản lỗ xấp xỉ 1.363 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm trước là khoản lãi đánh giá lại khoảng 189 tỷ.Báo Pháp luật Phần lớn khoản này là lỗ trên giấy: tài sản chưa bán, nhưng giá ngày 30/9 thấp hơn kỳ ghi nhận trước nên phần chênh lệch đi thẳng vào lợi nhuận.
Môi giới giảm gần 60%, doanh thu còn hơn 37 tỷ đồng. Sau chi phí, mảng này lãi thuần khoảng 21 tỷ đồng.Mekong Asean Thanh khoản thị trường thấp là lời giải thích được báo chí nêu nhiều nhất. Tuy vậy, quy mô mảng này quá nhỏ để giải thích mức giảm 93% của lợi nhuận.
Cho vay margin là mảng giữ cho lợi nhuận quý vẫn dương. Lãi từ các khoản cho vay và phải thu đạt hơn 337 tỷ đồng, tương đương cùng kỳ, cộng thêm gần 28 tỷ từ các khoản đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn. Tính cả 9 tháng, VIX thu 1.035 tỷ đồng tiền lãi cho vay, tăng 44% so với cùng kỳ.Mekong Asean
Đặt các mảng cạnh nhau, câu trả lời khá rõ. Môi giới và cho vay không phải nguồn của cú giảm. Lợi nhuận quý III đi xuống gần như hoàn toàn vì tự doanh đổi chiều, từ một mảng lãi nghìn tỷ thành mảng lỗ.
Tài sản dịch chuyển: cho vay co lại, tự doanh phình to
Bảng cân đối kế toán giải thích vì sao kết quả mỗi quý ngày càng nhạy với giá cổ phiếu. Tại 30/9/2026, tổng tài sản của VIX đạt gần 39.860 tỷ đồng, tăng 17% so với đầu năm. Danh mục tự doanh có giá trị hợp lý 23.099 tỷ đồng, tăng 58% so với đầu năm và chiếm khoảng 58% tổng tài sản. Các khoản cho vay chiếm 31%.Người Quan Sát
Dư nợ cho vay margin và ứng trước tiền bán đi chiều ngược lại. Dư nợ cuối tháng 9 khoảng 12.422 tỷ đồng, giảm từ mức 15.380 tỷ đồng đầu năm.Mekong Asean Tự tính từ hai con số này, mức giảm là khoảng 19%. Một số bản tin ghi "gần 24%", nhưng con số đó ra được khi lấy mức đầu năm chia cho mức cuối quý, tức là phép tính ngược chiều.
Dư nợ giảm có thể đến từ hai phía. Nhu cầu vay của nhà đầu tư yếu đi khi thanh khoản ảm đạm, đây là cách giải thích Người Quan Sát nêu. Phía còn lại là chính công ty dồn vốn sang tự doanh. Báo cáo không cho biết tỷ trọng của từng phía, nên chưa thể khẳng định công ty chủ động cắt cho vay.
Nguồn vốn cũng đổi hình dạng. Vốn chủ sở hữu tăng từ 21.455 tỷ lên gần 32.866 tỷ đồng, tức tăng hơn 11.400 tỷ đồng, trong khi tổng nợ phải trả giảm từ hơn 12.712 tỷ xuống gần 6.995 tỷ đồng.Mekong Asean Nói gọn, VIX dùng nguồn vốn mới để trả bớt nợ vay và mở rộng danh mục tự doanh thêm khoảng 8.500 tỷ đồng giá trị, trong khi dư nợ cho vay giảm gần 3.000 tỷ.
Hệ quả là lợi nhuận của công ty dựa nhiều hơn vào mảng biến động theo giá. Lãi cho vay khoảng 337 tỷ mỗi quý là nguồn tương đối đều. Còn danh mục hơn 23.000 tỷ, nếu toàn bộ cùng biến động 1%, sẽ tạo ra chênh lệch khoảng 230 tỷ đồng, lớn hơn cả lợi nhuận sau thuế của quý III. Đây là phép tính minh họa độ nhạy, không phải dự báo.
Danh mục đang nắm gì
Danh mục tự doanh tại 30/9 có giá gốc hơn 19.433 tỷ đồng, giá trị hợp lý cao hơn giá gốc khoảng 3.666 tỷ.Mekong Asean Phần chênh lệch này không chia đều:
- Cổ phiếu niêm yết: giá gốc hơn 11.741 tỷ, giá trị hợp lý hơn 12.311 tỷ, tạm lãi khoảng 570 tỷ đồng, chưa tới 5% giá gốc. Đây là phần giá thay đổi mỗi phiên trên bảng điện.
- Ủy thác đầu tư: giá gốc hơn 4.987 tỷ, giá trị hợp lý khoảng 7.603 tỷ, tạm lãi hơn 2.600 tỷ đồng. Phần lớn khoản tạm lãi của cả danh mục nằm ở đây.
- Cổ phiếu chưa niêm yết: giá gốc gần 1.568 tỷ, giá trị hợp lý hơn 2.049 tỷ, tạm lãi khoảng 480 tỷ.
- Trái phiếu chưa niêm yết: giá gốc hơn 1.136 tỷ đồng.
Báo cáo quý III không thuyết minh cụ thể danh mục cổ phiếu đầu tư theo từng mã.Mekong Asean Vì vậy, hiện chưa có số liệu cho biết khoản lỗ đánh giá lại 1.363 tỷ nằm chủ yếu ở mã nào hay nhóm ngành nào, và bài này không suy đoán phần đó.
Điều đáng ghi nhận nằm ở cấu trúc. Khối cổ phiếu niêm yết, phần nhạy nhất với thị trường, đang chỉ cao hơn giá vốn một khoảng mỏng. Khoản tạm lãi lớn lại nằm ở ủy thác đầu tư, khoản mục mà người đọc báo cáo không thấy được bên trong gồm những gì.
Kế hoạch năm dồn vào quý IV
Năm 2026, VIX đặt mục tiêu lợi nhuận sau thuế 2.800 tỷ đồng, giảm 48% so với mức kỷ lục 5.410 tỷ đồng của năm 2025.Mekong Asean Sau 9 tháng, phần thực hiện mới gần 14%.
Để đạt kế hoạch, quý IV phải mang về khoảng 2.412 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế. Với mức lãi cho vay quanh 337 tỷ mỗi quý và môi giới đang thu hẹp, phần lớn khoản còn thiếu sẽ phải đến từ tự doanh, qua bán chốt lời hoặc qua giá danh mục tăng lên so với ngày 30/9. Để tham chiếu bối cảnh, phiên 19/10, đúng ngày VIX công bố báo cáo, VN-Index đóng cửa ở 1.689,84 điểm, giảm 0,94% và mất mốc 1.700. Một phiên không nói lên kết quả cả quý, và giá danh mục ngày 31/12 mới là con số được ghi vào sổ.
Luận điểm của bài khá đơn giản: lợi nhuận năm nay của VIX không còn đi theo số khách hàng mở tài khoản hay dư nợ cho vay, mà đi theo giá danh mục tự doanh tại ngày 31/12. Nếu danh mục hồi mạnh và công ty chốt được lãi, quý IV có thể bù phần lớn khoảng hụt, như cách quý III/2025 từng mang về hơn 2.400 tỷ. Nếu giá danh mục đi ngang hoặc giảm, lợi nhuận cả năm sẽ thấp hơn kế hoạch khá nhiều, và câu hỏi chuyển sang việc đại hội cổ đông có phải điều chỉnh mục tiêu hay không.
Báo cáo tài chính quý IV, dự kiến công bố trong tháng 1/2027, sẽ cho câu trả lời. Hai dòng đáng xem trước tiên là lãi hoặc lỗ đánh giá lại tài sản tự doanh, cho biết quý IV có cứu được kế hoạch hay không, và dư nợ cho vay margin cuối năm, cho biết công ty có tiếp tục nghiêng về tự doanh sang năm 2027 hay không.