Quý III/2026 là quý đầu tiên trong năm lợi nhuận của Công ty Cổ phần Nhựa Bình Minh (BMP) đi lùi. Theo báo cáo tài chính hợp nhất do CafeF tổng hợp ngày 18/10, BMP lãi sau thuế 319,3 tỷ đồng, giảm 8,9% so với cùng kỳ, chấm dứt chuỗi ba quý tăng liên tiếp.CafeF
Mức giảm gần 9% nghe không lớn. Điều đáng đọc kỹ là con đường dẫn tới nó. BMP gần như không vay nợ, lại cắt được một phần ba chi phí bán hàng. Phần lợi nhuận bị mất nằm ở dòng trên cùng của báo cáo kết quả kinh doanh: doanh nghiệp bán được ít tiền hơn, trong khi chi phí làm ra hàng hóa lại tăng.
Lãi gộp mất khoảng 144 tỷ đồng trong một quý
Nhìn vào con số: doanh thu thuần quý III đạt 1.463 tỷ đồng, giảm 4,5%. Cùng lúc, giá vốn hàng bán tăng 9,4% lên 873 tỷ đồng.CafeF Hai đường đi ngược chiều nhau là cách nhanh nhất để bào mòn lãi gộp. Lợi nhuận gộp chỉ còn gần 590 tỷ đồng, giảm 19,7%, còn biên lãi gộp thu hẹp từ 47,9% xuống 40,3%, tức mất khoảng 7,6 điểm phần trăm.CafeF
Nói cho dễ hình dung: cùng kỳ năm 2025, mỗi 100 đồng doanh thu để lại gần 48 đồng lãi gộp. Quý này, con số đó chỉ còn khoảng 40 đồng.
Tính ngược từ các tỷ lệ trên, doanh thu quý III/2025 vào khoảng 1.532 tỷ đồng, giá vốn khoảng 798 tỷ đồng, nên lãi gộp cùng kỳ vào khoảng 734 tỷ đồng. So với gần 590 tỷ đồng của quý này, BMP mất khoảng 144 tỷ đồng lãi gộp. Đây là con số lớn nhất trong câu chuyện, và mọi khoản tiết kiệm phía dưới đều phải đặt cạnh nó.
Cắt chi phí bù được khoảng bảy phần mười
BMP không đứng yên trước áp lực ở dòng giá vốn. Chi phí bán hàng quý III giảm 33,4% còn 136 tỷ đồng, chi phí tài chính giảm 46,7% còn 42,6 tỷ đồng.CafeF Quy ra số tuyệt đối, chi phí bán hàng nhẹ đi khoảng 68 tỷ đồng (từ khoảng 204 tỷ đồng), chi phí tài chính nhẹ đi khoảng 37 tỷ đồng (từ khoảng 80 tỷ đồng). Cộng lại, BMP tiết kiệm khoảng 105 tỷ đồng, tương đương khoảng 73% phần lãi gộp đã mất.
Khoảng 39 tỷ đồng còn lại không có gì bù vào. Lợi nhuận trước thuế vì vậy giảm 9,3% còn 399 tỷ đồng, mất khoảng 41 tỷ đồng so với cùng kỳ.CafeF Phép tính khớp với lời giải thích đơn giản: lãi gộp mất đi lớn hơn chi phí tiết kiệm được.
Cách bù này cũng có giới hạn tự nhiên. Một doanh nghiệp không thể cắt chi phí bán hàng thêm một phần ba mỗi quý. Nếu biên lãi gộp còn quanh 40% trong các quý tới, khoản tiết kiệm lớn như quý này sẽ khó lặp lại.
Giá vốn tăng vì đâu: doanh nghiệp chưa giải thích
Đây là câu hỏi quan trọng nhất với người đang cầm BMP, và cũng là chỗ dữ liệu hiện có chưa trả lời được. Bài tổng hợp báo cáo tài chính không nêu giải trình của BMP về lý do giá vốn tăng khi doanh thu giảm.
Lời giải thích người ta nghĩ tới đầu tiên là giá hạt nhựa PVC, nguyên liệu chính của ống nhựa. Tuy nhiên, chuỗi giá PVC tham chiếu trên thị trường Trung Quốc không ủng hộ cách giải thích đơn giản đó. Giá bình quân quý III/2026 vào khoảng 4.658 nhân dân tệ/tấn, thấp hơn mức khoảng 4.918 nhân dân tệ/tấn của quý III/2025, tức thấp hơn khoảng 5%. Giá có bật lên trong quý, từ 4.408 nhân dân tệ/tấn ngày 30/6 lên 4.906 nhân dân tệ/tấn ngày 30/9, nhưng tính bình quân cả quý vẫn thấp hơn cùng kỳ.
Vậy giá vốn tăng 9,4% đến từ đâu? Số liệu hiện có chưa đủ để chọn một lời giải, nhưng có thể khoanh vùng vài hướng. Nguyên liệu nhập ở những tháng giá cao trước đó có thể chỉ được tính vào giá vốn khi hàng bán ra trong quý III, nên chuỗi giá cùng quý không phản ánh đúng chi phí BMP thực trả. Giá PVC Trung Quốc cũng chỉ là chỉ báo chung, không phải hóa đơn mua hàng của BMP, và ngoài PVC, doanh nghiệp còn dùng các loại hạt nhựa khác cho ống HDPE, PPR. Cuối cùng, doanh thu giảm trong khi giá vốn tăng cũng có thể nghĩa là giá bán bình quân thấp hơn, hoặc cơ cấu hàng bán nghiêng sang dòng có biên thấp.
Bài tổng hợp không nêu sản lượng tiêu thụ, nên chưa tách được phần nào do giá bán, phần nào do chi phí trên mỗi đơn vị sản phẩm. Thuyết minh báo cáo tài chính, giải trình biến động lợi nhuận hoặc báo cáo thường niên sẽ là nơi trả lời.
Hai chi tiết trên bảng cân đối đáng theo dõi cùng. Hàng tồn kho tại 30/9/2026 tăng 18% lên 619 tỷ đồng so với đầu năm, nghĩa là giá vốn các quý tới sẽ phụ thuộc vào giá của lượng hàng đang nằm trong kho. Phải thu ngắn hạn tăng 176,6% lên gần 267 tỷ đồng, cho thấy tiền bán hàng về chậm hơn đầu năm, dù số liệu chưa cho biết do chính sách bán hàng thay đổi hay do thời điểm ghi nhận cuối quý.CafeF
Áp lực không đến từ nợ vay
Ở nhiều doanh nghiệp khác, lãi đi lùi thường gắn với chi phí lãi vay. BMP thì không. Dư nợ vay tài chính tại 30/9/2026 chỉ 54,9 tỷ đồng, chưa tới 1,5% tổng tài sản 3.747,7 tỷ đồng.CafeF
Phần lớn tài sản của BMP là tiền. Tiền và tương đương tiền đạt 713,2 tỷ đồng, đầu tư tài chính ngắn hạn đạt 1.470,2 tỷ đồng. Hai khoản cộng lại hơn 2.183 tỷ đồng, chiếm 58% tổng tài sản, trong khi vốn chủ sở hữu đạt 3.171,3 tỷ đồng.CafeF
Vì vậy quý III không đặt ra câu hỏi về khả năng trả nợ hay sức chịu đựng tài chính. Câu hỏi nằm ở sức kiếm tiền từ việc bán ống nhựa: biên lãi gộp có quay lại vùng cũ hay không.
Kế hoạch năm và nguồn chia cổ tức
Lũy kế 9 tháng, BMP đạt doanh thu thuần 4.239,7 tỷ đồng, tăng 0,4%, và lãi sau thuế 990,5 tỷ đồng, tăng 2,4% so với cùng kỳ.CafeF Hai quý đầu năm đủ mạnh để giữ số lũy kế đi lên.
Kế hoạch năm 2026 của BMP là lãi sau thuế 1.278 tỷ đồng trên doanh thu 6.053 tỷ đồng.Doanh nhân Sau 9 tháng, doanh nghiệp đã đạt khoảng 77,5% kế hoạch lợi nhuận. Để về đích, quý IV cần lãi sau thuế khoảng 287,5 tỷ đồng, tương đương khoảng 90% mức lãi của quý III. Về doanh thu, 9 tháng mới đạt khoảng 70% kế hoạch, nên quý IV cần khoảng 1.813 tỷ đồng, cao hơn mọi quý trong năm nay.
Với người cầm BMP vì cổ tức tiền mặt, nguồn để chia vẫn dày. Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối tại 30/9/2026 đạt gần 1.149 tỷ đồng, trong khi tiền và đầu tư ngắn hạn hơn 2.183 tỷ đồng, nên doanh nghiệp không phải vay để trả cổ tức.CafeF Chính sách cổ tức năm 2026 trong tài liệu ĐHĐCĐ thường niên là chia tiền mặt tối thiểu 50% lợi nhuận sau thuế.Doanh nhân Đây là mức sàn tính trên lợi nhuận thực tế, không phải trên kế hoạch.
Mức chia cụ thể thì chưa có. HĐQT quyết định tạm ứng cổ tức trong năm, còn ĐHĐCĐ thường niên chốt phương án cả năm tài chính. Bài này không đoán mức chia, vì lợi nhuận quý IV và quyết định của HĐQT đều chưa có.
Cổ đông lớn nhất của BMP là Nawaplastic Industries, thành viên tập đoàn SCG của Thái Lan, nắm 54,99% vốn điều lệ.CafeF Phiên 16/10/2026, cổ phiếu BMP đóng cửa ở 140.500 đồng.
Điều cần theo dõi
Quý III cho thấy một điều chắc chắn: áp lực của BMP đến từ giá vốn và doanh thu, không đến từ nợ. Nó chưa cho thấy biên lãi gộp quanh 40% là một quý lệch hay mặt bằng mới.
Báo cáo tài chính quý IV/2026, dự kiến công bố khoảng cuối tháng 1/2027, sẽ trả lời câu hỏi đó. Nếu biên lãi gộp quay lại gần vùng 47 đến 48% của cùng kỳ, quý III nhiều khả năng là hệ quả của chi phí nhất thời, chẳng hạn lượng hàng tồn kho giá cao. Nếu biên vẫn quanh 40%, mục tiêu 1.278 tỷ đồng sẽ khó đạt hơn, và kỳ vọng lợi nhuận, cũng là gốc để tính cổ tức, cần đặt trên một mặt bằng thấp hơn.
Trước mốc đó, thuyết minh giá vốn trong báo cáo tài chính quý III là tài liệu đầu tiên có thể cho biết chi phí đã tăng ở khoản mục nào.