Lô trái phiếu duy nhất đang lưu hành của Công ty CP Bông Sen, mã BSECH2126003, có giá trị phát hành 4.800 tỷ đồng. Đến kỳ thanh toán ngày 15/10/2026, doanh nghiệp phải trả hơn 8.006 tỷ đồng, gồm 4.800 tỷ đồng tiền gốc và 3.206 tỷ đồng tiền lãi. Theo công bố của doanh nghiệp do Người Quan Sát thuật lại ngày 17/10, Bông Sen chưa thực hiện được bất kỳ khoản thanh toán nào.Người Quan Sát
Lô trái phiếu này có tài sản bảo đảm, trong đó có cổ phần của công ty sở hữu Khách sạn Hà Nội Daewoo. Nghe thì vững, nhưng rủi ro thực sự nằm ở chỗ khác: ai đứng tên tài sản, tiền có ra được khỏi tài khoản hay không, và đường nào để tài sản đổi thành tiền. Bông Sen dùng chữ "chậm thanh toán" và "chưa thanh toán", bài này giữ đúng cách gọi đó.
Khoản nợ đến hạn và phần đã trả
Bông Sen phát hành lô BSECH2126003 vào tháng 10/2021, kỳ hạn 5 năm, đại lý phát hành là CTCP Chứng khoán Tân Việt (TVSI). Tiền huy động dùng cho dự án tại số 152 Trần Phú, TP.HCM.Người Quan Sát
Từ khi phát hành, doanh nghiệp mới hoàn tất 3 kỳ trả lãi đầu tiên, tổng cộng khoảng 346 tỷ đồng. Sau đó việc thanh toán dừng hẳn. Phần lãi còn nợ hiện là 3.206 tỷ đồng, bằng khoảng hai phần ba số tiền gốc (tính từ số liệu công bố). Nói cách khác, trong hơn 3.500 tỷ đồng lãi mà lô trái phiếu phát sinh, trái chủ mới nhận được chưa tới một phần mười.Người Quan Sát
Bông Sen là doanh nghiệp có liên quan đến gia đình bà Trương Mỹ Lan, cựu Chủ tịch Tập đoàn Vạn Thịnh Phát. Tại phiên tòa ngày 15/3/2024, bà Lan cho biết gia đình sở hữu 93,6% cổ phần Bông Sen và đề nghị được bán Khách sạn Hà Nội Daewoo cùng nhiều tài sản khác để khắc phục hậu quả vụ án.Người Quan Sát
Tài khoản bị phong tỏa từ tháng 10/2022
Lý do Bông Sen đưa ra cho việc không trả được là toàn bộ tài khoản ngân hàng của công ty vẫn bị phong tỏa theo yêu cầu của cơ quan chức năng để phục vụ điều tra. Tình trạng này kéo dài từ tháng 10/2022, thời điểm cơ quan điều tra khởi tố vụ án tại Tập đoàn Vạn Thịnh Phát.Người Quan Sát Mốc này trùng với lúc Bông Sen ngừng trả lãi.
Hệ quả với trái chủ khá trực tiếp: kể cả khi có tiền về từ hoạt động khách sạn, số tiền đó cũng không ra khỏi tài khoản để trả nợ chừng nào lệnh phong tỏa chưa được gỡ. Doanh nghiệp chưa công bố mốc thời gian gỡ phong tỏa.
Dòng tiền kinh doanh: lỗ liên tiếp bốn năm
Ngay cả khi tài khoản không bị phong tỏa, kết quả kinh doanh cũng không cho thấy một nguồn trả nợ. Bông Sen lỗ 479 tỷ đồng năm 2022, 668 tỷ đồng năm 2023 và 730 tỷ đồng năm 2024. Báo cáo tài chính năm 2025 tiếp tục ghi nhận lỗ, năm thứ tư liên tiếp thua lỗ.Người Quan Sát
Riêng ba năm 2022 đến 2024, tổng lỗ vào khoảng 1.877 tỷ đồng (cộng từ số liệu trên). Doanh nghiệp lỗ đều mỗi năm vài trăm tỷ đồng không có lợi nhuận để dành trả 4.800 tỷ đồng gốc, nên lối trả nợ mà Bông Sen nêu ra đến từ tài sản bảo đảm, không đến từ kinh doanh.
Ngoài Khách sạn Hà Nội Daewoo, Bông Sen còn sở hữu Khách sạn Bông Sen Sài Gòn, Khách sạn Palace Saigon và Bông Sen Annex ở trung tâm TP.HCM.Người Quan Sát Nhưng sở hữu tài sản lớn và có tiền mặt để trả nợ là hai chuyện khác nhau.
Tài sản bảo đảm: phần có số, phần không có số
Theo công bố của doanh nghiệp, tài sản bảo đảm cho lô BSECH2126003 gồm ba nhóm, mỗi nhóm có mức thông tin khác nhau.
Vốn góp tại Trí Đức. Phần vốn góp tương đương 30% vốn điều lệ tại Công ty TNHH Bất động sản Trí Đức, tổng giá trị 180 tỷ đồng. Phần vốn này thuộc sở hữu của bà Trần Thị Phơ, không đứng tên Bông Sen.Người Quan Sát
Cổ phần Daeha. Gồm 63.448.128 cổ phần CTCP Daeha, tổng giá trị theo mệnh giá 634 tỷ đồng, tương đương 69,9% vốn điều lệ. Số cổ phần này thuộc sở hữu của CTCP Đầu tư Hợp Thành 1, cũng không đứng tên Bông Sen. Daeha là chủ sở hữu Khách sạn Hà Nội Daewoo tại 360 Kim Mã, khánh thành năm 1996, có 411 phòng cùng hệ thống nhà hàng và trung tâm hội nghị.Người Quan Sát
Bất động sản và động sản khác. Đây là tài sản hiện có hoặc hình thành trong tương lai, thuộc sở hữu của Bông Sen hoặc bên thứ ba. Công bố không ghi giá trị cho nhóm này.
Đọc kỹ danh mục, điều đầu tiên đáng chú ý là hai tài sản có ghi số đều đứng tên bên thứ ba. Bông Sen không trực tiếp sở hữu phần vốn ở Trí Đức hay số cổ phần ở Daeha. Muốn chuyển nhượng, cần bà Phơ và Hợp Thành 1 cùng tham gia với tư cách chủ sở hữu.
Điều thứ hai: con số 634 tỷ đồng là mệnh giá, tức 10.000 đồng mỗi cổ phần nhân với số cổ phần, không phải giá thị trường. Giá một khách sạn 5 sao ở trung tâm Hà Nội có thể cao hơn nhiều mệnh giá cổ phần của công ty sở hữu nó, nhưng công ty đó cũng có thể đang gánh nợ riêng. Công bố không đưa định giá nào cho Daeha, nên không thể dùng 634 tỷ đồng để ước tính trái chủ thu về bao nhiêu.
Điều thứ ba: nhóm tài sản có thể lớn nhất lại không có số. Từ năm 2023, Bông Sen đã thông qua phương án xử lý tài sản nhằm thực hiện nghĩa vụ trái phiếu và nộp tiền khắc phục hậu quả vụ án. Phương án gồm vốn góp của bà Phơ, cổ phần Daeha và hồ sơ thế chấp một số bất động sản như Khách sạn Palace tại 56–66 Nguyễn Huệ, Khách sạn Bông Sen 2 tại 61–63 Hai Bà Trưng, cùng bất động sản tại số 5 Nguyễn Thiệp và 93–95–97 Đồng Khởi.Người Quan Sát Đều là địa chỉ khu trung tâm TP.HCM, nhưng công bố không ghi giá trị từng bất động sản, và cũng không tách tài sản nào phục vụ trái phiếu, tài sản nào phục vụ khắc phục hậu quả vụ án.
Vì thế bài viết không cộng các con số lại để kết luận tài sản bảo đảm đủ hay thiếu so với 8.006 tỷ đồng.
Lối thu tiền duy nhất: đàm phán chưa có tên đối tác
Bông Sen cho biết đang đàm phán với các đối tác tiềm năng về phương án nhận chuyển nhượng hoặc hợp tác xử lý tài sản bảo đảm. Nếu phương án chuyển nhượng được triển khai, cơ cấu sở hữu tại Daeha, và qua đó quyền sở hữu Khách sạn Hà Nội Daewoo, có thể thay đổi.Người Quan Sát
Đến nay công bố chưa nêu tên đối tác, mức giá hay thời hạn hoàn tất. Phương án xử lý tài sản đã được thông qua từ năm 2023, nhưng hơn ba năm sau, trái chủ vẫn chưa nhận được tiền từ đó.
Tiến độ chậm có thể đến từ nhiều phía: tài sản đứng tên nhiều chủ thể nên mỗi giao dịch cần nhiều bên đồng ý; việc xử lý tài sản trong một vụ án lớn có thể phải chờ cơ quan có thẩm quyền; và khi tài khoản còn bị phong tỏa, tiền thu về đi qua đâu để đến tay trái chủ chưa được công bố. Các nguồn hiện có không cho biết vướng mắc nào là chính.
Khoản nợ còn đó, tiền chưa về
Quá hạn không làm khoản nợ biến mất. Về nguyên tắc, nghĩa vụ gốc và lãi của Bông Sen với trái chủ vẫn còn, và có thể phát sinh thêm lãi chậm trả theo điều khoản của lô trái phiếu. Tuy nhiên, công bố được báo chí thuật lại không nêu mức lãi chậm trả cụ thể, nên người giữ trái phiếu cần đối chiếu với hồ sơ phát hành của chính lô này.
Quan trọng hơn, nợ tăng trên giấy không đồng nghĩa tiền về tài khoản. Số tiền trái chủ thực thu phụ thuộc vào giá bán tài sản bảo đảm và trình tự phân chia, không phụ thuộc vào lãi cộng dồn.
"Có tài sản bảo đảm" nghĩa là gì vào ngày đến hạn
Trường hợp Bông Sen cho thấy một điều với người đang được mời mua trái phiếu doanh nghiệp lãi cao: "có tài sản bảo đảm" không có nghĩa là được trả đúng hạn. Tài sản bảo đảm chỉ thành tiền sau khi đi qua nhiều bước: tìm người mua, thống nhất giá, các bên đứng tên đồng ý, không vướng hạn chế pháp lý. Mỗi bước có thể kéo dài nhiều năm, và hiện Bông Sen mới ở bước đầu, đang đàm phán mà chưa có đối tác.
Khi đọc hồ sơ một lô trái phiếu, câu hỏi cần đặt cho đại lý phát hành vì thế không chỉ là có tài sản bảo đảm hay không. Cần hỏi tài sản đó đứng tên ai, được định giá bao nhiêu, định giá vào thời điểm nào, và có đang bị hạn chế chuyển nhượng hay không. Lô BSECH2126003 có câu trả lời rõ cho câu hỏi đầu tiên, nhưng chưa có câu trả lời đầy đủ cho các câu còn lại.
Hiện chưa có ngày nào để biết trái chủ thu về được bao nhiêu. Câu hỏi đó sẽ có lời đáp khi xuất hiện một trong các tín hiệu sau: công bố tiếp theo của Bông Sen về đối tác nhận chuyển nhượng kèm giá và thời hạn, hoặc việc tài khoản của công ty được gỡ phong tỏa. Khi một trong các tín hiệu này xuất hiện, trái chủ mới có cơ sở để ước tính số tiền thu hồi. Nếu không, khoản nợ hơn 8.006 tỷ đồng sẽ tiếp tục nằm trên giấy.