Nhà máy Nhiệt điện LNG Hải Phòng đã khởi công hơn một năm, nhưng tương lai của nó vẫn chưa chốt. Tại họp báo thường kỳ quý III/2026 của Bộ Công Thương, ông Bùi Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công Thương, cho biết Bộ đã nhận được đề xuất đầu tư một tổ hợp năng lượng tái tạo kết hợp hệ thống pin lưu trữ để thay thế nhà máy này. Bộ đã báo cáo Thủ tướng và kiến nghị tiếp tục triển khai nhà máy điện khí theo quy hoạch đã được phê duyệt. Với phương án tái tạo, Bộ xin ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng và sẽ thông tin cụ thể sau khi có quyết định của cấp có thẩm quyền.CafeF
Tính đến ngày 15/10, chưa có quyết định nào. Nhà máy khí chưa bị hủy, phương án tái tạo cũng chưa được chấp thuận. Bài viết này đi qua hai hướng có thể xảy ra, xem mỗi hướng đặt gánh nặng lên ai, và những dữ kiện nào sẽ cho biết hướng nào thành hiện thực.
Một dự án đã đi khá xa
Dự án do liên danh Tập đoàn Vingroup và CTCP Năng lượng VinEnergo làm chủ đầu tư, nằm trong Khu công nghiệp Tân Trào, rộng gần 100 ha, với tổng vốn hơn 178.000 tỷ đồng.CafeF Theo tỷ giá 25.887 đồng/USD ngày 14/10, số vốn này tương đương khoảng 6,9 tỷ USD.
Tổng công suất thiết kế là 4.800 MW, chia hai giai đoạn: 1.600 MW và 3.200 MW. Khi vận hành, nhà máy dự kiến cung cấp khoảng 9,6 tỷ kWh mỗi năm ở giai đoạn 1 và 19,2 tỷ kWh mỗi năm ở giai đoạn 2.Người Quan Sát Lễ khởi công diễn ra ngày 26/9/2025, thời gian xây dựng khoảng 5 năm, kế hoạch vận hành vào cuối năm 2030.CafeF
Theo Cục Điện lực, đây là một trong 12 dự án điện khí hóa lỏng thuộc Quy hoạch điện VIII điều chỉnh (Quyết định 768/QĐ-TTg). Dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, đã chọn nhà đầu tư, đã khởi công và đã đạt thỏa thuận cung cấp tua-bin khí với GE của Mỹ.Người Quan Sát Đó là những mốc Bộ Công Thương dẫn ra khi kiến nghị giữ dự án.
Vì sao một dự án đã khởi công lại có đề xuất thay thế
Bộ Công Thương không nêu tên đơn vị đưa ra đề xuất. CafeF ghi nhận hiện chưa có thông tin chính thức về đơn vị đề xuất, công suất và tổng mức đầu tư của phương án tái tạo.CafeF Tuy nhiên, trong báo cáo công bố tháng 10/2026, Viện Kinh tế Năng lượng và Phân tích Tài chính (IEEFA) dẫn thông tin cho biết Vingroup đã viện dẫn việc giá khí hóa lỏng tăng theo xung đột Trung Đông như một trong những lý do đề xuất chuyển hướng.Người Quan Sát
Con số của IEEFA cho thấy vì sao giá nhiên liệu nặng đến vậy. Nhà máy 4.800 MW cần khoảng 5 triệu tấn khí hóa lỏng mỗi năm. Theo giá đầu năm 2026, tiền mua nhiên liệu nhập khẩu ước khoảng 3,5–3,8 tỷ USD mỗi năm. Khi giá giao ngay lên khoảng 24 USD mỗi triệu BTU như tháng 9/2026, khoản này có thể vượt 6,2 tỷ USD mỗi năm.Người Quan Sát
Đặt 6,2 tỷ USD cạnh số vốn khoảng 6,9 tỷ USD sẽ thấy rõ bản chất bài toán: ở mức giá tháng 9, tiền mua khí của một năm đã gần bằng toàn bộ vốn xây nhà máy. Với nhà máy điện khí, vốn xây dựng chỉ là khoản trả một lần. Tiền nhiên liệu lặp lại mỗi năm trong suốt vòng đời nhà máy, theo giá thế giới và tỷ giá.
Cần nói thêm rằng các ước tính này là của IEEFA, một tổ chức nghiên cứu độc lập có lập trường ủng hộ năng lượng sạch, không phải số liệu do chủ đầu tư công bố. Giá khí cũng có thể hạ nếu xung đột lắng xuống. Nhưng dải 3,5–3,8 tỷ USD ở giá đầu năm cho thấy ngay cả khi giá về lại mức cũ, đây vẫn là một khoản chi lớn mỗi năm.
Hướng thứ nhất: Thủ tướng đồng ý giữ nhà máy khí
Điều kiện của hướng này là Thủ tướng đồng ý với kiến nghị của Bộ Công Thương, dự án tiếp tục theo quy hoạch đã duyệt.
Chủ đầu tư sẽ phải bảo đảm nguồn khí trong nhiều năm, qua hợp đồng mua khí dài hạn hoặc mua trên thị trường giao ngay, nên chi phí vận hành chịu tác động từ giá nhiên liệu quốc tế và tỷ giá.Người Quan Sát Vấn đề là chi phí đầu vào đang cao hơn mức giá đầu ra được phép. IEEFA ước chi phí phát điện bằng khí hóa lỏng trong điều kiện thị trường quý III/2026 vào khoảng 3.780–4.860 đồng/kWh, cao hơn mức giá trần 3.327 đồng/kWh do Bộ Công Thương ban hành.Người Quan Sát
Khi chi phí cao hơn giá trần, phần chênh lệch phải có người trả. Nếu giá mua điện bị giữ trong khung, phần chênh sẽ ăn vào lợi nhuận của nhà máy, tức cổ đông Vingroup gánh. Nếu khung giá được nâng lên theo chi phí, phần chênh sẽ chuyển dần sang bên mua điện và xa hơn là người dùng điện. Chưa có thông tin công khai nào cho biết hợp đồng mua bán điện của dự án được xây dựng theo hướng nào.
Ở góc độ quốc gia, hướng này giữ Việt Nam trên lộ trình nhập khẩu khí lớn. Theo IEEFA, nếu toàn bộ 22,5 GW điện khí hóa lỏng trong quy hoạch đến năm 2030 được xây và vận hành, nhu cầu nhập khẩu có thể lên tới 18,7 triệu tấn mỗi năm, với chi phí 15,5–23,6 tỷ USD. Mức này có thể làm hóa đơn nhập khẩu năng lượng của Việt Nam tăng khoảng 66–106% so với năm 2025.Người Quan Sát Riêng nhà máy Hải Phòng, với khoảng 5 triệu tấn mỗi năm, chiếm một phần đáng kể trong con số đó.
Hướng thứ hai: Thủ tướng chấp thuận tái tạo kèm pin lưu trữ
Điều kiện ở đây là Thủ tướng chấp thuận đề xuất và quy hoạch điện được điều chỉnh tương ứng. Điểm sau rất quan trọng: 4.800 MW điện khí của nhà máy này đang nằm trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh. Nếu đổi phương án, phần công suất đó được xử lý ra sao thì các nguồn hiện có chưa trả lời. Báo cáo của IEEFA cũng lưu ý đề xuất chuyển đổi cần được phân biệt với một quyết định điều chỉnh dự án đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.Người Quan Sát
Với chủ đầu tư, theo phương án IEEFA nêu, việc thay nhà máy khí bằng điện mặt trời, điện gió và pin lưu trữ có thể cần vốn đầu tư ban đầu cao gấp khoảng 5 lần.Người Quan Sát Đây là hướng dồn gánh nặng về phía trước: tập đoàn phải huy động một khoản vốn lớn hơn nhiều ngay từ đầu, trong khi Vingroup đồng thời cần vốn cho nhiều mảng khác. Đổi lại, nhà máy không phải mua nhiên liệu, nên rủi ro giá khí và tỷ giá gần như rời khỏi bài toán vận hành.
Về chi phí điện đầu ra, IEEFA ước chi phí sản xuất của điện mặt trời quy mô lớn tại Việt Nam khoảng 1.328–1.625 đồng/kWh, điện gió trên bờ khoảng 1.026–1.412 đồng/kWh.Người Quan Sát Đây chỉ là chi phí của riêng nguồn phát. Khi cộng thêm pin lưu trữ để điện ổn định như một nhà máy khí, chi phí sẽ cao hơn, và các nguồn hiện có chưa công bố con số cho tổ hợp cụ thể này.
Theo IEEFA, đề xuất của Vingroup cho thấy vốn đầu tư ban đầu thấp hơn chưa chắc là phương án kinh tế hơn về dài hạn, vì nhà đầu tư cần nhìn tổng chi phí cả vòng đời dự án.Người Quan Sát
Hai hướng, hai hình dạng rủi ro
Hai hướng không khác nhau ở chỗ có rủi ro hay không, mà ở hình dạng của rủi ro. Giữ nhà máy khí thì vốn xây dựng thấp hơn, nhưng nhà máy mang theo khoản nhiên liệu từ khoảng 3,5 đến hơn 6,2 tỷ USD mỗi năm, phụ thuộc giá thế giới, trong khi chi phí phát điện đang được ước cao hơn giá trần. Đổi sang tái tạo và pin lưu trữ thì vốn ban đầu lớn hơn khoảng 5 lần, đổi lại không có hóa đơn nhiên liệu, còn rủi ro dồn vào khâu huy động vốn và việc quy hoạch có được điều chỉnh hay không.
Với cổ đông Vingroup, hướng nào cũng là một nghĩa vụ rất lớn. Hướng thứ nhất trải dài nhiều năm và biến động theo giá khí. Hướng thứ hai dồn vào vài năm đầu. Dự án còn khoảng bốn năm nữa mới vận hành, nên trong ngắn hạn đây là một biến số chính sách hơn là nguồn dòng tiền của tập đoàn.
Dữ kiện nào sẽ phân định
Dữ kiện hiện có nghiêng về hướng thứ nhất, vì Bộ Công Thương đã kiến nghị giữ nhà máy khí theo quy hoạch. Tuy nhiên, quyền quyết định thuộc Thủ tướng, và Bộ chủ động xin ý kiến chỉ đạo về phương án tái tạo thay vì bác bỏ ngay. Vì vậy, kết luận vững nhất lúc này là chưa thể chốt hướng nào.
Dữ kiện sẽ trả lời là văn bản chỉ đạo của Thủ tướng, mà Bộ Công Thương cho biết sẽ thông tin sau khi có quyết định. Khi văn bản đó xuất hiện, có hai điểm cần đọc. Nếu Thủ tướng đồng ý giữ nhà máy khí, câu hỏi tiếp theo là hợp đồng mua bán điện của dự án được ký ở mức giá nào so với chi phí phát điện, vì đó là chỗ quyết định ai trả phần chênh. Nếu Thủ tướng chấp thuận phương án tái tạo, cần xem công suất, tổng vốn của tổ hợp mới và cách quy hoạch điện xử lý phần 4.800 MW điện khí. Quyết định đó cũng có thể thành tiền lệ cho 11 dự án điện khí hóa lỏng còn lại trong quy hoạch, khi giá nhiên liệu vẫn biến động theo xung đột Trung Đông.