Trong một tuần, hai ngân hàng cổ phần lớn cùng đi qua mốc 100.000 tỷ đồng vốn điều lệ. Theo Thanh Tra, ngày 3/10 MB hoàn tất tăng vốn lên 100.687,5 tỷ đồng.Thanh Tra Ngày 8/10, VPBank công bố vốn điều lệ tăng từ 79.339 tỷ lên 100.000 tỷ đồng.CafeF
Đọc tiêu đề, bạn dễ nghĩ hai ngân hàng vừa giàu lên ngang nhau. Nói đơn giản thì vốn điều lệ chỉ là tổng mệnh giá cổ phiếu đang lưu hành, nó không cho biết ngân hàng có thêm bao nhiêu tiền thật. Muốn biết, phải hỏi phần vốn tăng thêm đến từ đâu. Ở MB, một phần là tiền mặt cổ đông nộp vào. Ở VPBank, toàn bộ là lợi nhuận cũ được đổi thành cổ phiếu.
Vốn điều lệ tăng lên bằng hai con đường
Đổi lợi nhuận thành cổ phiếu. Ngân hàng lấy một phần lợi nhuận chưa phân phối, tức tiền lãi các năm trước còn giữ lại, chuyển sang dòng vốn cổ phần rồi phát hành cổ phiếu chia cho cổ đông. Trên bảng cân đối, tiền chỉ dịch từ ngăn này sang ngăn khác trong cùng phần vốn chủ sở hữu. Tổng vốn chủ sở hữu giữ nguyên, ngân hàng không có thêm đồng nào để cho vay.
Bán cổ phiếu lấy tiền. Ngân hàng phát hành cổ phiếu mới và người mua phải nộp tiền. Số tiền đi thẳng vào ngân hàng, làm vốn chủ sở hữu tăng đúng bằng số thu được (trừ chi phí phát hành).
MB dùng cả hai cách. VPBank đến nay mới dùng cách thứ nhất.
MB: khoảng 60% từ lợi nhuận, khoảng 40% là tiền mới
Đợt đầu của MB là trả cổ tức bằng cổ phiếu tỷ lệ 15%, lấy từ lợi nhuận chưa phân phối. Đợt này đưa vốn điều lệ lên 92.632,5 tỷ đồng, tức tăng khoảng 12.082,5 tỷ từ mức 80.550 tỷ.Thời báo Tài chính Phần này giống hệt cách VPBank làm: không có tiền mặt mới.
Đợt thứ hai mới là chỗ khác biệt. MB chào bán hơn 805 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu ở giá 10.000 đồng, đợt chào bán kết thúc ngày 23/9/2026 và mang về gần 8.055 tỷ đồng.Thời báo Tài chính Đây là tiền cổ đông thật sự chuyển vào ngân hàng.
Cộng hai đợt, vốn điều lệ MB tăng khoảng 20.137,5 tỷ đồng, trong đó khoảng 12.082,5 tỷ là lợi nhuận đổi thành cổ phiếu và khoảng 8.055 tỷ là tiền mới. Đến cuối tháng 6/2026, lợi nhuận chưa phân phối của MB vẫn còn trên 40.000 tỷ đồng, nên ngân hàng còn dư địa cho những đợt chia cổ phiếu tương tự về sau.Thời báo Tài chính
VPBank: một đợt duy nhất, không có tiền mặt mới
VPBank đi tới 100.000 tỷ bằng đúng một đợt. Theo báo cáo kết quả ngày 30/9/2026, ngân hàng đã phân phối 2.066.076.399 cổ phiếu, tổng mệnh giá hơn 20.660 tỷ đồng, tỷ lệ 26,04104%.CafeF Nguồn phát hành lấy từ lợi nhuận sau thuế lũy kế chưa phân phối. Số cổ phiếu lưu hành tăng từ hơn 7,93 tỷ lên 10 tỷ đơn vị.Thời báo Tài chính
Ngày 5/10, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước có Công văn số 9876/UBCK-QLCB cho biết đã nhận được tài liệu báo cáo kết quả đợt phát hành, đồng thời đề nghị VPBank làm thủ tục đăng ký, niêm yết bổ sung với HOSE và VSDC. Cổ phiếu mới dự kiến được chuyển giao trong tháng 10 đến tháng 11/2026.Thời báo Tài chính
Như vậy, 20.660 tỷ đồng vốn điều lệ tăng thêm của VPBank không đi kèm đồng tiền mặt nào. Phần lợi nhuận này vốn đã nằm trong vốn chủ sở hữu từ trước, giờ chỉ đổi tên dòng.
Đặt cạnh nhau theo cùng một bảng
| Tiêu chí | MB | VPBank |
|---|---|---|
| Vốn điều lệ trước và sau | 80.550 tỷ lên 100.687,5 tỷ | 79.339 tỷ lên 100.000 tỷ |
| Phần vốn điều lệ tăng thêm | khoảng 20.137,5 tỷ | hơn 20.660 tỷ |
| Từ lợi nhuận đổi thành cổ phiếu | khoảng 12.082,5 tỷ | hơn 20.660 tỷ |
| Tiền mặt mới vào ngân hàng | gần 8.055 tỷ | 0 |
| Cổ đông có phải bỏ tiền không | Có, nếu mua ở đợt chào bán | Không |
| Số cổ phiếu lưu hành tăng | khoảng 25% | khoảng 26% |
Phần trăm số cổ phiếu tăng được tính từ vốn điều lệ chia cho mệnh giá 10.000 đồng. Hai dòng cuối là chỗ đáng để ý: số cổ phiếu của hai ngân hàng tăng gần bằng nhau, khoảng một phần tư. Nhưng ở MB, khoảng 40% phần tăng thêm được trả bằng tiền thật, còn ở VPBank con số đó là 0.
Đi theo tài khoản của một cổ đông
Thử lấy ví dụ một người cầm 10 triệu cổ phiếu ở mỗi ngân hàng trước các đợt phát hành.
Người cầm 10 triệu cổ phiếu VPB nhận thêm 2.604.104 cổ phiếu, nâng lên 12.604.104 cổ phiếu, và không phải nộp đồng nào.CafeF Tỷ lệ sở hữu của họ giữ nguyên ở khoảng 0,126%, vì mọi cổ đông đều nhận thêm theo cùng một tỷ lệ. Tổng vốn chủ sở hữu của ngân hàng không đổi nên phần của họ trong ngân hàng cũng không đổi. Cái thay đổi là mẫu số: lợi nhuận về sau chia cho 10 tỷ cổ phiếu thay vì hơn 7,93 tỷ.
Người cầm 10 triệu cổ phiếu MBB nhận thêm 1,5 triệu cổ phiếu ở đợt cổ tức 15%. Ở đợt chào bán, số cổ phiếu chào bán bằng khoảng một phần mười số cổ phiếu trước đợt chia cổ tức (khoảng 8,06 tỷ cổ phiếu), nên người này được mua thêm khoảng 1 triệu cổ phiếu, phải nộp khoảng 10 tỷ đồng ở giá 10.000 đồng. Nếu mua đủ, họ có khoảng 12,5 triệu cổ phiếu. Khác với cổ đông VPB, khoản 10 tỷ này đi vào ngân hàng và trở thành vốn chủ sở hữu mới. Người không mua thì không mất thêm tiền, nhưng tỷ lệ sở hữu bị giảm, vì tổng số cổ phiếu MB tăng lên hơn 10,068 tỷ đơn vị trong khi số cổ phiếu của họ đứng yên.Thời báo Tài chính
Điều này ảnh hưởng đến ví tiền của bạn ở một chỗ cụ thể. Trong sáu tháng đầu năm 2026, VPBank đạt 18.880 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế hợp nhất.CafeF Chia cho hơn 7,93 tỷ cổ phiếu cũ, mỗi cổ phiếu tương ứng khoảng 2.380 đồng. Chia cho 10 tỷ cổ phiếu mới, con số còn khoảng 1.888 đồng. Ngân hàng không kiếm ít đi, chỉ là cùng một khoản lợi nhuận được chia cho nhiều cổ phiếu hơn. Khi các quý tới công bố lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu, bạn cần nhớ mẫu số đã lớn hơn khoảng 26%.
Một chi tiết thực tế: trước khi cổ phiếu mới hoàn tất niêm yết bổ sung, phần cổ phiếu tăng thêm chưa bán được trên sàn.
Tiền mới của VPBank sẽ đến từ đâu
VPBank chưa dừng ở đây. Ở bước tiếp theo, ngân hàng dự kiến chào bán riêng lẻ hơn 624 triệu cổ phiếu cho một nhà đầu tư nước ngoài, nâng vốn điều lệ lên khoảng 106.244 tỷ đồng.CafeF Thời gian triển khai dự kiến trong quý III đến quý IV/2026.Thời báo Tài chính Đây mới là đợt mang tiền mặt mới về VPBank.
Đợt này làm tỷ lệ sở hữu của mọi cổ đông hiện hữu co lại. Với 10 tỷ cổ phiếu hiện tại cộng khoảng 624 triệu cổ phiếu mới, tổng vào khoảng 10,62 tỷ đơn vị. Nhà đầu tư mới nắm khoảng 5,9%, còn người đang có khoảng 0,126% sẽ còn khoảng 0,119%.
Bị giảm tỷ lệ sở hữu chưa chắc là thiệt, điều quyết định là giá bán. Nếu nhà đầu tư nước ngoài trả giá cao hơn giá trị sổ sách của mỗi cổ phiếu VPB, phần vốn chủ sở hữu ứng với mỗi cổ phiếu cũ sẽ tăng sau đợt bán. Nếu giá thấp hơn, phần đó mỏng đi. Đến nay VPBank chưa công bố giá chào bán, tên nhà đầu tư và ngày phát hành.
Đọc mốc 100.000 tỷ như thế nào
Cùng một con số vốn điều lệ có thể chứa lượng tiền mới rất khác nhau. Với MB, khoảng 8.055 tỷ đồng tiền mặt đã vào ngân hàng, cộng với phần lợi nhuận đổi thành cổ phiếu. Với VPBank, đến lúc này phần tăng thêm hoàn toàn là sổ sách: tổng vốn chủ sở hữu không đổi.
Điều này không có nghĩa bên nào tốt hơn. Đổi lợi nhuận thành cổ phiếu là cách giữ tiền lại trong ngân hàng thay vì chia cổ tức tiền mặt, và nó không làm cổ đông nghèo đi. Chỉ là nó cũng không làm ngân hàng mạnh thêm so với hôm trước.
Luận điểm của bài này gọn trong một câu: mốc vốn điều lệ tự nó không nói ngân hàng có thêm bao nhiêu tiền, nên cần đọc kèm nguồn tăng vốn. Hai tín hiệu đáng theo dõi tiếp theo. Với VPB, đó là thông báo giá của đợt chào bán riêng lẻ hơn 624 triệu cổ phiếu, đặt cạnh giá trị sổ sách mỗi cổ phiếu ở báo cáo tài chính quý gần nhất. Với MBB, đó là việc ngân hàng dùng khoản vốn mới sinh lời ra sao trong các quý tới. Bài viết không bàn về hướng giá của hai mã này.