VPBank vừa cập nhật danh sách cổ đông sở hữu từ 1% vốn điều lệ, và có thêm một cái tên mới. Theo CafeF ngày 9/10, Công ty Chứng khoán VIX đang nắm gần 117 triệu cổ phiếu VPB, tương đương 1,17% vốn điều lệ.CafeF Với giá đóng cửa 23.450 đồng ngày 8/10, lô cổ phiếu này trị giá khoảng 2.700 tỷ đồng.
Với người cầm cổ phiếu VIX, tin này có ý nghĩa khác hẳn tin về một cổ đông mới. Khoản VPB nằm trong danh mục tự doanh, tức phần tiền công ty chứng khoán tự bỏ ra mua cổ phiếu cho chính mình. Ở VIX, danh mục này lớn đến mức lợi nhuận mỗi quý phụ thuộc vào giá cổ phiếu trong danh mục ở ngày chốt quý nhiều hơn vào việc cho vay hay môi giới.
Vì sao tên VIX xuất hiện công khai
Từ khi Luật Các tổ chức tín dụng 2024 có hiệu lực, cổ đông sở hữu từ 1% vốn của một ngân hàng phải cung cấp thông tin cho ngân hàng, và ngân hàng phải công khai tên, số lượng và tỷ lệ sở hữu của nhóm cổ đông này trên trang thông tin của mình.Tạp chí Công Thương Nhờ quy định này, một khoản đầu tư vốn trước đây chỉ hiện ra trong thuyết minh báo cáo tài chính của công ty chứng khoán nay được thấy sớm hơn, qua danh sách của chính ngân hàng.
Về bối cảnh giao dịch, CafeF cho biết từ 8/9 đến 8/10, khối tự doanh các công ty chứng khoán mua ròng hơn 111 triệu cổ phiếu VPB, trị giá gần 2.800 tỷ đồng.CafeF Chưa có nguồn nào cho biết bao nhiêu trong số đó là của VIX, VIX mua từ lúc nào và với giá vốn bao nhiêu.
Danh mục tự doanh của VIX lớn cỡ nào
Theo báo cáo tài chính bán niên 2026 đã soát xét, tại 30/6/2026 tổng giá trị thị trường của nhóm tài sản tài chính ghi nhận thông qua lãi/lỗ của VIX đạt hơn 20.800 tỷ đồng. Riêng cổ phiếu niêm yết chiếm 16.180 tỷ đồng.Pháp luật Việt Nam CafeF đánh giá đây là mức cao nhất trong các công ty chứng khoán.
Vốn điều lệ của VIX tính đến cuối tháng 9 là gần 26.000 tỷ đồng, nên phần cổ phiếu niêm yết tương đương khoảng ba phần năm vốn điều lệ, còn toàn bộ nhóm tài sản ghi nhận qua lãi/lỗ bằng khoảng bốn phần năm.
Danh mục tập trung vào GEE, GEX, EIB, VPX và VSC. Nửa đầu năm, VIX còn giải ngân hơn 1.000 tỷ đồng vào 33 triệu cổ phiếu TCB và rót thêm 500 tỷ đồng vào EIB.Pháp luật Việt Nam Cộng thêm khoảng 2.700 tỷ đồng VPB, phần cổ phiếu ngân hàng (VPB, TCB, EIB) lớn hơn hẳn so với cuối quý II.
Cơ chế: giá ngày cuối quý thành lãi hoặc lỗ dù chưa bán
Phần lớn danh mục của VIX được xếp vào nhóm "tài sản tài chính ghi nhận thông qua lãi/lỗ". Cách ghi sổ này khác với cách nhà đầu tư cá nhân thường nghĩ về khoản lãi của mình.
Với nhóm tài sản này, công ty chứng khoán phải định giá lại toàn bộ danh mục theo giá thị trường vào ngày cuối mỗi kỳ báo cáo. Nếu giá cuối quý cao hơn kỳ trước, phần chênh lệch được ghi vào doanh thu. Nếu thấp hơn, phần chênh lệch được ghi vào chi phí. Cả hai đều đi thẳng vào lợi nhuận trước thuế của quý, dù công ty chưa bán cổ phiếu nào.
Hệ quả là lợi nhuận quý của VIX có hai phần rất khác nhau. Phần thứ nhất đến từ hoạt động thường ngày như cho vay margin và môi giới, tăng giảm khá đều theo thanh khoản thị trường. Phần thứ hai là chênh lệch giá của danh mục ở đúng một ngày, ngày cuối quý. Khi danh mục lớn gần bằng vốn điều lệ, phần thứ hai thường quyết định kết quả.
Nửa đầu năm 2026: cho vay và môi giới tăng, lợi nhuận vẫn giảm sâu
Nhìn vào con số, kết quả nửa đầu năm là ví dụ rõ nhất cho cơ chế trên. Mảng cho vay và phải thu, chủ yếu là cho vay margin, mang về 697,3 tỷ đồng, tăng 86% so với cùng kỳ. Doanh thu môi giới đạt gần 91 tỷ đồng, tăng 43%. Tổng doanh thu đạt 3.033 tỷ đồng, nhỉnh hơn mức 2.956 tỷ đồng của nửa đầu năm 2025.Pháp luật Việt Nam
Dù vậy, lợi nhuận trước thuế chỉ còn 231,6 tỷ đồng, so với hơn 2.067 tỷ đồng cùng kỳ năm trước, tức giảm khoảng 89%. Báo cáo bán niên quy mức giảm này chủ yếu cho việc các cổ phiếu chiếm tỷ trọng lớn trong danh mục giảm giá so với cuối năm 2025. Ví dụ rõ nhất là GEE: giá trị thị trường giảm từ 4.419 tỷ đồng cuối năm 2025 xuống 2.900 tỷ đồng vào 30/6.Pháp luật Việt Nam
Từ đó có một cách nhìn đơn giản hơn về VIX: lợi nhuận của công ty vận hành gần với kết quả của một quỹ cổ phiếu hơn là của một công ty môi giới. Môi giới và cho vay tạo ra nền lợi nhuận khá ổn định. Danh mục tự doanh quyết định quý đó lãi lớn hay lãi mỏng.
Khoản VPB làm thay đổi điều gì
Gần 117 triệu cổ phiếu nghĩa là mỗi khi giá VPB đổi 1.000 đồng, giá trị khoản đầu tư đổi khoảng 117 tỷ đồng. Con số đó bằng khoảng một nửa lợi nhuận trước thuế của VIX trong cả sáu tháng đầu năm. Nếu khoản VPB được xếp vào nhóm ghi nhận qua lãi/lỗ như phần lớn danh mục, mỗi bước giá 1.000 đồng của VPB vào ngày chốt quý sẽ cộng hoặc trừ chừng ấy vào lợi nhuận trước thuế của quý.
Công ty chứng khoán có thể xếp khoản này vào nhóm khác, khi đó chênh lệch giá không đi qua kết quả kinh doanh; báo cáo quý III sẽ cho biết cách ghi sổ. Thay đổi lớn hơn là mức độ tập trung. Trước đây, kết quả của VIX gắn nhiều với nhóm Gelex (GEX, GEE) và một số mã như VSC, VPX. Khi VPB, TCB và EIB chiếm phần lớn hơn, kết quả quý của VIX gắn chặt hơn với giá nhóm cổ phiếu ngân hàng ở ngày chốt quý. Sự tập trung này không nói gì về việc giá VPB sẽ lên hay xuống. Nó chỉ cho biết biến động của nhóm ngân hàng sẽ hiện rõ hơn trên báo cáo của VIX.
Quý III: dữ liệu đã có và phần còn thiếu
Một phần câu trả lời đã nằm trên bảng giá. Tính theo giá đã điều chỉnh, từ 30/6 đến 30/9, GEE giảm khoảng 17,3%, GEX giảm khoảng 23,4%, EIB giảm khoảng 18,8%, VSC giảm khoảng 30,8%, VPX giảm khoảng 9,8% và TCB giảm khoảng 2,8%. Cùng giai đoạn, VN-Index giảm khoảng 4,9%, từ 1.860,01 xuống 1.768,62 điểm. Như vậy năm trong sáu mã giảm mạnh hơn chỉ số chung.
Từ đó chưa thể suy ra quý III của VIX lỗ hay lãi, vì ba lý do. Thứ nhất, danh mục có thể đã thay đổi trong quý: việc VIX có tên trong danh sách cổ đông VPBank cho thấy công ty đã mua thêm, và có thể đã bán bớt mã khác. Thứ hai, lãi từ bán cổ phiếu, cổ tức và các khoản ủy thác đầu tư cũng đi vào cùng một dòng. Thứ ba, giá vốn của khoản VPB chưa được công bố. Nếu VIX mua VPB trong các phiên tháng 9, khi giá quanh vùng 23.000 đồng, khoản này gần như chưa tạo chênh lệch đáng kể trong quý III, và tác động sẽ rõ hơn từ quý IV.
Theo quy định công bố thông tin, công ty chứng khoán niêm yết phải công bố báo cáo tài chính quý trong vòng 20 ngày sau khi quý kết thúc. Với quý III, mốc này là ngày 20/10.
Những dòng cần đọc khi báo cáo quý III ra
Để hiểu lợi nhuận quý III đến từ đâu, cần tách ba nhóm số liệu.
- Lãi cho vay và phải thu, cùng doanh thu môi giới: phần lợi nhuận từ hoạt động thường ngày. Đối chiếu với 697,3 tỷ đồng và gần 91 tỷ đồng của nửa đầu năm.
- Lãi và lỗ từ tài sản tài chính ghi nhận qua lãi/lỗ, đặc biệt là chênh lệch tăng và giảm do đánh giá lại: phần đến từ giá cổ phiếu ngày 30/9. Nếu phần này âm lớn, kết quả quý III chủ yếu là câu chuyện danh mục.
- Thuyết minh danh mục: tìm khoản VPB, xem nó thuộc nhóm nào, giá vốn bao nhiêu và giá trị hợp lý tại 30/9 là bao nhiêu. Khoảng cách giữa hai con số cho biết khoản VPB đang lãi hay lỗ tạm tính.
Với cấu trúc hiện tại, cách đọc hợp lý cho VIX là coi cho vay và môi giới là phần nền, còn danh mục tự doanh là phần quyết định biên độ lợi nhuận mỗi quý. Khoản VPB không đổi cách đọc này, mà làm giá cổ phiếu ngân hàng ở ngày chốt quý thành biến số lớn hơn.