Ngày 8/10/2026, tổ chức xếp hạng tín nhiệm Nhật Bản R&I (Rating and Investment Information) nâng xếp hạng tín nhiệm nhà phát hành bằng ngoại tệ của Việt Nam từ BB+, triển vọng Tích cực, lên BBB-, triển vọng Ổn định.Tạp chí Kinh tế Tài chính Theo thông cáo của Bộ Tài chính, đây là lần đầu tiên Việt Nam được một tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế đưa vào nhóm mức Đầu tư.Dân trí
BBB- là bậc thấp nhất của nhóm mức Đầu tư, còn BB+ là bậc cao nhất của nhóm dưới mức Đầu tư. Bước nâng chỉ dài một bậc, nhưng nó đưa Việt Nam qua đúng ranh giới mà nhiều quy định đầu tư dùng để phân loại tài sản. Tin được công bố sau giờ đóng cửa, khi VN-Index khép phiên 8/10 ở 1.738,97 điểm, giảm 0,82%. Phiên 9/10 mới là phiên đầu tiên thị trường cổ phiếu có dịp phản ứng.
Một tiêu đề kiểu "Việt Nam vào nhóm mức Đầu tư" dễ khiến người đọc nghĩ mọi việc đã xong. Thực tế, hạng của R&I và hạng của ba tổ chức lớn phục vụ những nhóm người dùng khác nhau. Bài viết này tách hai phần đó ra.
R&I nhìn thấy gì ở Việt Nam
Theo thông cáo của Bộ Tài chính, R&I đánh giá Việt Nam duy trì đà tăng trưởng mạnh, cao hơn các nước Đông Nam Á khác.Người Quan sát Tổ chức này kỳ vọng tăng trưởng cao được giữ nhờ chuyển sang mô hình dựa trên năng suất và đổi mới sáng tạo, cùng với đầu tư công và vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài. Chương trình cải cách của Chính phủ, gồm tinh gọn bộ máy, thúc đẩy khu vực tư nhân, hoàn thiện thể chế và phát triển thị trường vốn, cũng được đánh giá tích cực.
Về tài khóa, R&I cho rằng tỷ lệ nợ công trên GDP còn tương đối thấp, tạo dư địa tăng chi đầu tư. Tổ chức này dự báo bội chi và nợ công sẽ tăng, nhưng không lo ngại về tính bền vững của nợ vì đầu tư công được kỳ vọng hỗ trợ tăng trưởng trong khi chi thường xuyên được kiểm soát.Báo Đầu tư Về đối ngoại, cán cân vãng lai tiếp tục thặng dư, vốn FDI được duy trì và gánh nặng nợ nước ngoài ở mức thấp.
Bộ Tài chính cho biết trong đợt đánh giá tháng 4 và tháng 5/2026, Bộ đã trực tiếp làm việc với R&I và cung cấp thông tin cập nhật về kinh tế vĩ mô, tài khóa, nợ công và kết quả cải cách.Tạp chí Kinh tế Tài chính
Ai thực sự dùng hạng của R&I
Một hạng tín nhiệm có giá trị tới đâu tùy vào việc ai dựa vào nó để ra quyết định. R&I là tổ chức của Nhật Bản, nên nhóm dùng hạng này nhiều nhất là ngân hàng, công ty bảo hiểm và nhà đầu tư tổ chức Nhật khi cho vay hoặc mua trái phiếu.
Với nhóm này, BBB- có hệ quả cụ thể. Ông Tạ Thanh Hòa, Giám đốc Khối Thị trường Tài chính Ngân hàng Standard Chartered Việt Nam, cho biết khi rủi ro của một khoản vay ở mức BBB- thay vì BB+, lượng vốn bên cho vay phải dành ra cho khoản đó thấp hơn khoảng 50%.CafeF Cùng một khoản vay mà tốn ít vốn hơn thì bên cho vay có thể chào giá tốt hơn và mở rộng hạn mức.
Nói cách khác, các bên đi vay bằng ngoại tệ của Việt Nam, gồm Chính phủ, ngân hàng và doanh nghiệp lớn, giờ có một hạng mức Đầu tư để đưa ra khi làm việc với những bên cho vay dùng hạng của R&I. Đó là thay đổi thật, dù phạm vi hẹp hơn tiêu đề gợi ra. Chính ông Hòa cũng lưu ý tác động trực tiếp tới doanh nghiệp trong nước có giới hạn, vì quy mô vay ngoại tệ còn nhỏ so với tổng bảng cân đối và không phải doanh nghiệp nào cũng có nguồn thu ngoại tệ để đủ điều kiện vay.CafeF
Nơi đổi người mua vẫn là ba tổ chức lớn
Phần lớn quỹ toàn cầu, nhất là các quỹ chỉ được nắm tài sản mức Đầu tư, viết điều lệ theo hạng của Moody's, S&P và Fitch. Với nhóm này, hạng của R&I không làm thay đổi danh mục được phép mua.
Phát biểu tại Diễn đàn Chứng khoán châu Á ngày 2/10, ông Hòa cho biết Việt Nam hiện thấp hơn mức Đầu tư một bậc theo S&P và Fitch, và hai bậc theo Moody's.CafeF Mục tiêu Chính phủ đặt ra là đạt Baa3 của Moody's hoặc BBB- của S&P và Fitch trở lên vào năm 2030.CafeF
Vì vậy, bước đổi người mua trên diện rộng, tức quỹ hưu trí và bảo hiểm toàn cầu được phép nắm trái phiếu Việt Nam như tài sản mức Đầu tư, vẫn nằm ở kỳ đánh giá tới của ba tổ chức này. Hạng của R&I là tín hiệu cho thấy hồ sơ Việt Nam đã được một tổ chức quốc tế chấm qua ranh giới, chứ không thay được quyết định của ba tổ chức kia.
Một bài phân tích trên Báo Đầu tư cho rằng nâng hạng có thể mở cơ hội thu hút 10-20 tỷ USD vào trái phiếu doanh nghiệp.Báo Đầu tư Đây là nhận định của báo, không phải số liệu chính thức, và nó gắn với kịch bản ba tổ chức lớn cùng nâng hạng hơn là với riêng kết quả của R&I.
Những điểm R&I lưu ý đều nằm ở ngân hàng
Cùng với việc nâng hạng, R&I lưu ý cần tiếp tục theo dõi tăng trưởng tín dụng, thanh khoản ngân hàng, cho vay bất động sản, khả năng bảo đảm vốn của hệ thống tài chính và dự trữ ngoại hối.Dân trí Trừ dự trữ ngoại hối, các điểm còn lại đều nằm trong hệ thống ngân hàng. Đây là phần có thể kéo hạng theo chiều ngược lại nếu diễn biến xấu đi.
Tăng trưởng tín dụng. Theo Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà tại họp báo Chính phủ ngày 3/10, đến 30/9/2026 dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt khoảng 20,75 triệu tỷ đồng, tăng 11,59% so với cuối năm 2025 và tăng 16,69% so với cùng kỳ năm 2025.VNBA Bà Hà cho biết mức này phù hợp với mục tiêu cả năm của Ngân hàng Nhà nước. Với tổ chức xếp hạng, câu hỏi nằm ở chỗ tín dụng tăng nhanh hơn kinh tế bao nhiêu và vốn chảy vào đâu.
Thanh khoản ngân hàng. Ngày 30/9, Ngân hàng Nhà nước ban hành Thông tư 50/2026/TT-NHNN, có hiệu lực từ 1/12/2026, nâng tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi (LDR) tối đa từ 85% lên 95%.Tạp chí Kinh tế Tài chính Thông tư này cũng đưa vào hai tỷ lệ thanh khoản theo chuẩn Basel III là tỷ lệ khả năng chi trả (LCR) và tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR), bắt buộc từ 1/10/2028 với mức tối thiểu lần lượt 50% và 90%.Mekong ASEAN Trần cho vay nới ra trước, còn thước đo thanh khoản theo chuẩn quốc tế đến sau gần hai năm. Khoảng thời gian ở giữa là lúc người ngoài sẽ quan sát các ngân hàng dùng phần dư địa mới nhanh tới đâu.
Cho vay bất động sản. Cũng tại họp báo ngày 3/10, bà Hà cho biết Ngân hàng Nhà nước đã hướng dẫn để dư nợ phát sinh cho nhà ở xã hội, khu công nghiệp, khu chế xuất, nhà hàng, khách sạn, khu du lịch và nghỉ dưỡng không tính vào dư nợ tín dụng bất động sản phải kiểm soát.Đại đoàn kết Cách đếm này nới không gian cho các phân khúc được ưu tiên. Tuy nhiên, khoản vay vẫn nằm trên bảng cân đối của ngân hàng, và tổ chức xếp hạng khi đánh giá rủi ro sẽ nhìn toàn bộ dư nợ liên quan tới bất động sản, không chỉ phần nằm trong hạn mức kiểm soát.
Khả năng bảo đảm vốn. Khi tín dụng tăng nhanh, vốn chủ sở hữu của ngân hàng phải tăng theo để giữ tỷ lệ an toàn. Điểm này gắn trực tiếp với ba điểm trên: tín dụng càng chạy nhanh, nhất là vào nhóm tài sản rủi ro cao, thì vốn càng mỏng đi nếu lợi nhuận giữ lại và vốn mới không theo kịp.
Điều cần mang đi
Hạng BBB- của R&I đổi được một việc cụ thể: các bên đi vay bằng ngoại tệ của Việt Nam có thêm một hạng mức Đầu tư để đưa ra với ngân hàng và nhà đầu tư dùng hạng của R&I, chủ yếu ở Nhật Bản. Với họ, cùng một khoản vay giờ tốn ít vốn hơn. Hạng này chưa đổi được danh mục của các quỹ toàn cầu bám theo Moody's, S&P và Fitch. Bước đó vẫn chờ kỳ đánh giá tới của ba tổ chức, nơi Việt Nam còn cách một đến hai bậc.
Luận điểm của bài là: R&I mở cửa cho một nhóm người mua hẹp, còn cánh cửa rộng vẫn phụ thuộc vào chất lượng tăng trưởng tín dụng. Đó cũng là phần R&I chủ động nêu ra. Mốc gần nhất là số liệu tín dụng cả năm 2026. Nếu tín dụng tăng vọt trong quý cuối so với mức 11,59% của chín tháng, đúng lúc trần LDR 95% bắt đầu có hiệu lực từ 1/12, đó là điểm có thể bị ghi vào phần rủi ro khi các tổ chức khác đánh giá. Nếu tín dụng đi đúng mục tiêu và tỷ trọng cho vay bất động sản không phình thêm, hồ sơ mà R&I vừa chấm qua ranh giới sẽ có thêm cơ sở để các tổ chức khác tham chiếu. Bài viết này không đủ dữ liệu để nói ba tổ chức lớn sẽ quyết định theo hướng nào hay vào thời điểm nào.