EVN đang nắm 99,19% cổ phần Tổng công ty Phát điện 3 (mã PGV trên HoSE). Chiều 7/10, tại họp báo thường kỳ của Bộ Công Thương, đại diện Cục Điện lực nêu định hướng tiếp tục thoái vốn nhà nước tại chính các tổng công ty phát điện thuộc EVN. Với người đang cầm PGV hay GE2, đây là thông tin chạm thẳng vào cơ cấu cổ đông: bên nắm gần như toàn bộ công ty được định hướng giảm tỷ lệ sở hữu.
Điều cần nói rõ ngay từ đầu: đây mới là định hướng, chưa phải quyết định. Bài viết này đi qua những gì đã được nêu cho từng khâu của EVN, khâu nào có cổ phiếu trên sàn, và những điều chưa ai trả lời được.
Đề án đã trình, chưa có phê duyệt
Theo CafeF dẫn Tiền Phong, ông Bùi Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương), cho biết Chính phủ đã giao xây dựng hai đề án: tái cơ cấu ngành điện phục vụ thị trường điện cạnh tranh, và tái cơ cấu Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN).CafeF Đề án tái cơ cấu EVN do Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Công Thương thực hiện và đã được trình Chính phủ từ ngày 15/9.VietNamNet
Các bài báo ngày 7/10 không nói đề án đã được phê duyệt. Vì vậy, mọi nội dung dưới đây là định hướng do lãnh đạo Cục Điện lực phát biểu tại họp báo. Phát biểu cũng chưa nêu tỷ lệ thoái vốn hay mốc thời gian cụ thể.
Có một chi tiết giúp hiểu vì sao EVN được đem ra chia lại lúc này. Theo ông Hùng, EVN hiện sở hữu khoảng 40% công suất phát điện của cả hệ thống, phần còn lại thuộc doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp có vốn nước ngoài.CafeF Tập đoàn không còn là bên phát điện duy nhất, nhưng vẫn giữ trong tay đường dây truyền tải và mạng lưới bán điện tới từng hộ dân.
Từng khâu được định hướng ra sao
Truyền tải. Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) được định hướng sớm tách khỏi EVN, chuyển về bộ, ngành quản lý.VietNamNet Lý do được nêu là truyền tải mang tính độc quyền tự nhiên: không thể kéo nhiều đường dây song song chỉ để tạo cạnh tranh. Trước đó, đơn vị điều độ hệ thống điện đã được tách khỏi EVN và chuyển về Bộ Công Thương. EVNNPT không có cổ phiếu trên sàn, nên việc tách khâu này chủ yếu thay đổi cách tổ chức ngành, chưa chạm trực tiếp vào danh mục của nhà đầu tư cá nhân.
Phát điện. Đây là khâu có định hướng rút vốn rõ nhất. Cơ quan quản lý định hướng tiếp tục cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước tại các tổng công ty phát điện thuộc EVN.VietNamNet Song song, Bộ Công Thương nghiên cứu lập một tổng công ty phát điện chiến lược quốc gia để quản lý các nguồn điện mang tính chiến lược, như thủy điện đa mục tiêu Sơn La, Hòa Bình hay dự án điện hạt nhân. Giai đoạn đầu đơn vị này có thể vẫn thuộc EVN, về lâu dài sẽ được xem xét tách ra.
Phân phối và bán lẻ. Tại 5 tổng công ty điện lực thuộc EVN, trước mắt chi phí phân phối và chi phí bán lẻ sẽ được tách riêng. Sau đó mới hướng tới tách bạch về tổ chức và sở hữu, phù hợp lộ trình thị trường bán lẻ điện cạnh tranh.CafeF Với hộ gia đình, đây mới là bước tách sổ sách, hóa đơn tiền điện chưa thay đổi vì định hướng này.
Ông Hùng nhấn mạnh việc tách các khâu sẽ làm từng bước, gắn với các cấp độ của thị trường điện cạnh tranh. Bộ Công Thương cũng đang xây dựng Luật Điện lực sửa đổi, dự kiến trình Quốc hội tại kỳ họp thứ hai.CafeF
PGV: công ty có lãi, nhưng gần như không có cổ phiếu trôi nổi
Trong nhóm phát điện thuộc EVN, Tổng công ty Phát điện 3 (EVNGENCO3) niêm yết trên HoSE với mã PGV. Tổng công ty Phát điện 2 (EVNGENCO2) giao dịch trên UPCoM với mã GE2 từ ngày 7/5/2021,EVN và theo giới thiệu của chính doanh nghiệp, EVN nắm cổ phần chi phối tại đây.EVNGENCO2 Tổng công ty Phát điện 1 chưa lên sàn.
PGV là trường hợp có số liệu đầy đủ nhất. Sau đợt phát hành cổ phiếu thưởng, HoSE đưa thêm cổ phiếu PGV vào giao dịch từ ngày 30/9, nâng tổng số cổ phiếu niêm yết lên 1.213.344.881 cổ phiếu.Thị trường Tài chính Tiền tệ EVN nắm 99,19%, nghĩa là phần không thuộc EVN chỉ khoảng 0,81%, tương đương chưa tới 10 triệu cổ phiếu.
Thanh khoản phản ánh đúng cơ cấu đó. Trong 10 phiên gần nhất, mỗi phiên chỉ khoảng 1.300 đến 13.900 cổ phiếu PGV khớp lệnh. Phiên 7/10, PGV đóng cửa ở 20.800 đồng/cổ phiếu, giảm 1,42%, với 10.200 cổ phiếu được giao dịch. Theo mức giá này, phần vốn EVN nắm tại PGV trị giá khoảng 25.000 tỷ đồng.
Về kinh doanh, PGV đang có giai đoạn tốt. Sáu tháng đầu năm 2026, doanh thu thuần đạt 25.326,9 tỷ đồng, tăng 12,37% so với cùng kỳ, còn lợi nhuận sau thuế đạt 2.174,6 tỷ đồng, gấp hơn hai lần mức 978,1 tỷ đồng của sáu tháng đầu năm 2025. Biên lợi nhuận sau thuế tăng lên 8,59% từ 4,34%.
Vì thế, câu chuyện của PGV lúc này có hai lớp tách rời nhau. Lớp thứ nhất là kết quả kinh doanh, đã công bố và đo được. Lớp thứ hai là cơ cấu sở hữu, nơi định hướng ngày 7/10 có thể làm thay đổi cục diện nhiều hơn mọi con số lợi nhuận: nếu Nhà nước thực sự bán bớt, số cổ phiếu tự do của PGV có thể tăng lên nhiều lần so với mức chưa tới 10 triệu cổ phiếu hiện nay.
Lộ trình thoái vốn này không phải lần đầu được đặt ra
Ý tưởng Nhà nước rút bớt vốn khỏi các công ty phát điện của EVN đã có từ lâu. Quyết định 168/QĐ-TTg ngày 7/2/2017 của Thủ tướng phê duyệt đề án tái cơ cấu ngành điện giai đoạn 2016-2020. Theo cách EVN diễn giải vào tháng 4/2017, các tổng công ty phát điện trong giai đoạn 2016-2018 tiếp tục trực thuộc EVN và do EVN nắm ít nhất 51% cổ phần, còn giai đoạn 2019-2020 sẽ xem xét thoái vốn nhà nước xuống dưới mức chi phối và tách khỏi EVN.EVN
Thực tế đi chậm hơn nhiều. Các tổng công ty phát điện đã chuyển thành công ty cổ phần và lên sàn, nhưng phần bán ra cho nhà đầu tư bên ngoài rất nhỏ. Sáu năm sau mốc 2020, EVN vẫn giữ 99,19% PGV, cao hơn rất xa ngưỡng 51% mà lộ trình cũ đặt làm mức sàn.
Đặt hai mốc cạnh nhau, định hướng ngày 7/10 chưa khác lộ trình cũ ở nội dung: vẫn là thoái vốn nhà nước tại các tổng công ty phát điện. Điểm mới là bối cảnh. EVN giờ chỉ còn khoảng 40% công suất phát điện, khâu điều độ đã tách ra, khâu truyền tải được định hướng tách tiếp. Phần còn thiếu, cũng là phần quyết định với cổ đông PGV và GE2, là tỷ lệ Nhà nước giữ lại và thời điểm bán.
Những điều chưa biết
Phát biểu ngày 7/10 để ngỏ ba vấn đề, và mỗi vấn đề dẫn PGV, GE2 theo một hướng khác.
Vấn đề đầu tiên là tỷ lệ. Thoái vốn xuống 51% hay xuống dưới mức chi phối là hai kịch bản rất khác. Ở kịch bản đầu, EVN vẫn quyết định mọi việc tại công ty con. Ở kịch bản sau, các tổng công ty phát điện sẽ thực sự rời khỏi EVN như lộ trình 2017 từng nêu.
Vấn đề thứ hai là phạm vi. Định hướng có nhắc tới một tổng công ty phát điện chiến lược quốc gia quản lý thủy điện đa mục tiêu và điện hạt nhân, nhưng chưa có thông tin nhà máy nào của các tổng công ty phát điện hiện hữu sẽ được chuyển sang đơn vị này. Nếu có, tài sản còn lại trong công ty được thoái vốn có thể khác với hiện nay.
Vấn đề thứ ba là cách bán. Nhà nước có thể bán thỏa thuận một khối lớn cho nhà đầu tư chiến lược, hoặc bán dần ra thị trường. Bán thỏa thuận thì cổ đông lớn đổi chủ, nhưng số cổ phiếu trôi nổi trên sàn có thể gần như không đổi. Bán dần qua sàn thì lượng cổ phiếu tự do tăng lên, kèm áp lực cung trong thời gian bán.
Điều có thể nói chắc, và điều cần chờ
Bài viết không dự báo giá PGV hay GE2, và cũng không cho rằng thoái vốn là tốt hay xấu cho giá cổ phiếu. Điều có thể nói chắc là trong toàn bộ định hướng ngày 7/10, các công ty phát điện thuộc EVN là nơi gắn trực tiếp với thay đổi về sở hữu. Người cầm PGV hay GE2 cần biết cổ đông lớn nhất của mình được định hướng giảm tỷ lệ nắm giữ, dù chưa rõ bao nhiêu và khi nào.
Hai văn bản sẽ trả lời phần còn bỏ ngỏ: quyết định phê duyệt đề án tái cơ cấu EVN đã trình Chính phủ từ ngày 15/9, và dự án Luật Điện lực sửa đổi trình Quốc hội. Khi quyết định phê duyệt được công bố, tỷ lệ Nhà nước giữ lại tại từng tổng công ty phát điện và phương thức bán là hai chi tiết đáng tìm đầu tiên. Còn với hộ dùng điện, thay đổi trên hóa đơn chỉ đến khi khâu bán lẻ được tách cả về tổ chức và sở hữu, một bước mà định hướng hiện nay đặt ở dài hạn.