Nhóm quỹ liên quan đến T. Rowe Price Associates đã bán gần 5,5 triệu cổ phiếu PNJ trong phiên 2/10, giảm sở hữu từ 30,8 triệu cổ phiếu (6,02%) xuống 25,3 triệu cổ phiếu (4,95%) và không còn là cổ đông lớn.CafeF Đây chính là nhóm đã mua ròng gần 4,9 triệu cổ phiếu hồi trung tuần tháng 8 để nâng sở hữu lên trên 6%. Thông tin được báo chí đưa ngày 7/10, cùng phiên PNJ chạm giá sàn 18.750 đồng/cổ phiếu, mức thấp nhất kể từ tháng 5/2017.CafeF
Nhìn vào con số, giao dịch này chỉ là một mắt xích. Đặt cạnh chuỗi tiền tổ chức ra vào PNJ từ tháng 7, nó cho thấy một điều: các nhịp mua trên sàn của quỹ ngoại chưa tạo ra được một cổ đông lớn chịu giữ lâu.
Tháng 7: sự cố kim cương và lượt tiền rút đầu tiên
Đầu tháng 7, PNJ còn giao dịch quanh 63.100 đồng/cổ phiếu. Sự cố kim cương tại công ty thành viên P-Lab kéo theo làn sóng khách hàng mang trang sức quay lại bán. Theo thông tin công bố cuối tháng 7, chỉ trong 27 ngày đầu tháng PNJ đã mua lại hơn 7.060 tỷ đồng hàng hóa từ khách hàng.CafeF
Tiền tổ chức rút ra trước tiên: các quỹ do Dragon Capital quản lý đã bán hết PNJ trong giai đoạn này. Tính cả tháng 7, khối ngoại bán ròng khoảng 1.040,8 tỷ đồng cổ phiếu PNJ, còn giá đóng cửa ngày 31/7 chỉ còn 31.000 đồng.
Tháng 8: quỹ ngoại quay lại bắt đáy
Từ đáy cuối tháng 7, PNJ bật lên với ba phiên tăng trần liên tiếp đầu tháng 8, rồi đạt 43.100 đồng ngày 26/8, cao hơn khoảng 39% so với giá đóng cửa 31/7. Người Quan Sát mô tả đây là nhịp phục hồi gần 40% sau khi tạo đáy sáu năm.Người Quan Sát
Dòng vốn ngoại quay lại đúng nhịp này. Đến ngày 19/8, nhóm T. Rowe Price mua tiếp gần 4,9 triệu cổ phiếu, nâng sở hữu lên hơn 6%.CafeF Hai nhóm nhà đầu tư liên quan T. Rowe Price và Sprucegrove Investment Management khi đó nắm tổng cộng 56,63 triệu cổ phiếu, tương đương 11,06% vốn PNJ. Ngày 14/8, Vanguard International Value Fund mua thêm khoảng 1,51 triệu cổ phiếu, đưa tổng sở hữu của nhóm quỹ Vanguard lên 5,04%.Người Quan Sát
Cả tháng 8, khối ngoại mua ròng khoảng 523,2 tỷ đồng. Với người theo dõi bảng điện lúc ấy, đây là tín hiệu rất dễ đọc thành "tổ chức đã vào, giá đã có chỗ dựa".
Tháng 9: số liệu xấu dần, phiên mua ròng lớn cuối cùng
Sang tháng 9, báo cáo tài chính bán niên sau soát xét cho thấy lợi nhuận sau thuế nửa đầu năm chỉ còn 729 tỷ đồng, thấp hơn 38% so với báo cáo tự lập. Khối ngoại vẫn có phiên mua ròng lớn ngày 18/9, khoảng 307 tỷ đồng, nhưng giá đóng cửa hôm đó đứng yên ở 36.750 đồng.CafeF
Bước ngoặt đến cuối tháng. Tài liệu ĐHĐCĐ bất thường đưa ra kế hoạch lợi nhuận sau thuế năm 2026 âm khoảng 6.270 tỷ đồng sau dự phòng cho chính sách thu đổi, kèm phương án chào bán riêng lẻ tối đa 550 triệu cổ phiếu, lớn hơn khoảng 511 triệu cổ phiếu đang lưu hành.CafeF Từ phiên 28/9, PNJ giảm sàn liên tiếp, và theo Người Quan Sát, khối ngoại đảo chiều bán ra từ các phiên 28 đến 30/9.Người Quan Sát
Phiên 2/10: 10,6% vốn PNJ đổi chủ
Sau bốn phiên giảm sàn, lượng dư bán tích lũy được hấp thụ ngay đầu phiên 2/10.CafeF Cả phiên khớp khoảng 76 triệu cổ phiếu, gần 15% lượng cổ phiếu lưu hành và cao nhất trong 30 phiên gần nhất cả về khối lượng lẫn giá trị. Giá vẫn đóng cửa ở mức sàn 23.050 đồng, giảm 6,87%.
Khối ngoại bán ra 58,5 triệu cổ phiếu và mua vào 4,2 triệu, tức bán ròng hơn 54,3 triệu cổ phiếu, tương đương 10,6% vốn điều lệ, giá trị hơn 1.300 tỷ đồng. Ở chiều mua, số liệu VNDirect được Người Quan Sát dẫn lại cho thấy 63% khối lượng khớp đến từ lệnh mua chủ động. Riêng tại giá sàn có 46,4 triệu cổ phiếu được trao tay, trong đó 76% là mua chủ động.Người Quan Sát Phần cổ phiếu khối ngoại bán ra phần lớn đã chuyển sang tay nhà đầu tư trong nước, những người chấp nhận mua ở giá sàn.
T. Rowe Price chỉ là một trong số các tổ chức nước ngoài bán ra hôm đó. Khoảng 5,5 triệu cổ phiếu của họ chiếm chừng một phần mười lượng bán ròng của cả khối ngoại trong phiên. Trước phiên 2/10, khối ngoại được ước tính nắm hơn 46% vốn PNJ.Người Quan Sát
Phiên 7/10: giá sàn thấp nhất từ năm 2017
Trong phiên 7/10, PNJ chạm giá sàn 18.750 đồng trước khi đóng cửa ở 18.900 đồng, giảm 6,20%, với khoảng 51,3 triệu cổ phiếu được giao dịch. Vốn hóa còn khoảng 9.595 tỷ đồng, thấp hơn gần 48% so với giữa tháng 9 và khoảng 77% so với đỉnh cuối tháng 1/2026.CafeF
Không nên gán phiên 7/10 cho riêng giao dịch của T. Rowe Price. Lượt bán của nhóm này diễn ra từ 2/10 và chỉ được công bố ngày 7/10, trong khi giá đã giảm sàn liên tiếp từ trước. Áp lực còn đến từ kế hoạch lỗ, từ quy mô đợt phát hành lớn hơn cả số cổ phiếu đang lưu hành, và từ việc cả khối ngoại lẫn một phần nhà đầu tư trong nước cùng bán. Dữ liệu hiện có không cho phép tách riêng phần nào thuộc nguyên nhân nào.
Chuỗi này nói gì về cơ cấu cổ đông
Đặt các mốc cạnh nhau, có một quy luật lặp lại. Tháng 7 tiền tổ chức ra. Tháng 8 tiền tổ chức vào, kéo theo kỳ vọng. Cuối tháng 9 và đầu tháng 10, tiền ấy ra lại, và ra nhanh hơn lúc vào. Từ ngày 1/7 đến 6/10, khối ngoại bán ròng tổng cộng khoảng 1.924,6 tỷ đồng cổ phiếu PNJ, riêng phiên 2/10 chiếm khoảng 1.270 tỷ đồng. Mỗi nhịp hồi đều có tiền bắt đáy, từ nhà đầu tư cá nhân đến quỹ ngoại, nhưng sau mỗi nhịp, một mặt bằng giá thấp hơn lại được thiết lập.CafeF
Điều này có lý do mang tính cơ chế. Một quỹ mua trên sàn có thể bán trên sàn bất cứ lúc nào, nên việc họ có mặt trong danh sách cổ đông lớn không phải là cam kết giữ. Lần mua tháng 8 của T. Rowe Price là quyết định tại một mức giá và một bộ thông tin cụ thể. Khi kế hoạch lỗ và phương án phát hành xuất hiện, bộ thông tin đó đã khác.
Cổ đông chịu giữ lâu, nếu có, sẽ đến bằng một con đường khác: đợt chào bán riêng lẻ tối đa 550 triệu cổ phiếu cho nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp. Cổ phiếu mua trong đợt này bị hạn chế chuyển nhượng tối thiểu một năm.CafeF Giá chào bán không thấp hơn bình quân giá đóng cửa 30 phiên trước ngày HĐQT thông qua giá, đồng thời không thấp hơn giá trị sổ sách mỗi cổ phiếu theo báo cáo tài chính hợp nhất gần nhất đã kiểm toán hoặc soát xét. Người mua theo cách này không thể rút ra trong vài tuần như các quỹ đã làm với cổ phiếu mua trên sàn.
Những gì vẫn chưa biết
Phương án này vẫn đang ở dạng tờ trình. ĐHĐCĐ bất thường ngày 21/10 sẽ biểu quyết có thông qua hay không. Ngay cả khi được thông qua, ba thông tin quan trọng nhất với người đang cầm PNJ vẫn còn trống: danh tính nhà đầu tư, giá chào bán cụ thể và số cổ phiếu thực bán được. Tài liệu hiện chỉ nêu chung là HĐQT sẽ lựa chọn nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp theo năng lực tài chính, uy tín và kinh nghiệm, chưa có danh sách nào được công bố.
Vì thế, chuỗi tiền tổ chức từ tháng 7 đến nay đã trả lời được một câu hỏi: tiền quỹ ngoại mua trên sàn không phải lực đỡ dài hạn của PNJ. Câu hỏi còn lại, ai sẽ là cổ đông dài hạn mới, chỉ có lời đáp sau ngày 21/10, khi kết quả biểu quyết được công bố và HĐQT đưa ra danh sách nhà đầu tư cùng mức giá chào bán.