Từ thứ Sáu 9/10, cổ phiếu VPG của Công ty CP Đầu tư Thương mại Xuất nhập khẩu Việt Phát sẽ mang ký hiệu kiểm soát trên bảng giá HoSE. Lý do sở giao dịch nêu ra rất ngắn: báo cáo tài chính bán niên 2026 đã soát xét của công ty chậm nộp quá 30 ngày so với thời hạn.CafeF Cùng đợt, HoSE chuyển thêm hai mã PLP (Nhựa Pha Lê) và DRH (DRH Holdings) sang diện kiểm soát với cùng lý do và cùng ngày hiệu lực.
Phần lớn người cầm VPG sẽ tìm câu trả lời cho một câu hỏi: từ 9/10, tài khoản của mình thay đổi gì? Câu trả lời ngắn gọn là gần như không gì cả. Điều đáng lo nằm ở chỗ khác. Rủi ro thực sự nằm ở chiếc đồng hồ 15 ngày đang chạy, ở điều kiện thoát diện kiểm soát mà nhiều người đọc sai, và ở khoản phải thu hơn 2.000 tỷ đồng mà chính công ty nói là nguyên nhân khiến báo cáo bị kẹt.
Diện kiểm soát không phải cú sốc đầu tiên
VPG không đi thẳng từ trạng thái bình thường vào diện kiểm soát. Trước chuyện chậm báo cáo bán niên, cổ phiếu này đã ở diện cảnh báo vì hai lý do khác. Lý do thứ nhất là tổ chức kiểm toán đưa ra ý kiến ngoại trừ với báo cáo tài chính năm 2025. Lý do thứ hai là lợi nhuận sau thuế chưa phân phối trên báo cáo hợp nhất đã kiểm toán năm 2025 là số âm.Người Đưa Tin
Hệ quả lớn nhất với người cầm cổ phiếu đã đến từ lúc đó. Theo thông báo ngày 2/7/2026, VPG có tên trong danh sách chứng khoán không đủ điều kiện giao dịch ký quỹ, với lý do thuộc diện cảnh báo. Nói cách khác, từ đầu tháng 7, ai đang giữ VPG đã không còn dùng được mã này làm tài sản để vay margin.
Sau đó, hạn nộp báo cáo bán niên soát xét trôi qua mà Việt Phát vẫn chưa công bố. HoSE gửi văn bản nhắc lần đầu ngày 4/9 và nhắc lần hai ngày 11/9.Vietstock Lời nhắc không được đáp ứng, nên khi việc chậm nộp vượt quá 15 ngày, VPG bị đưa vào diện cảnh báo thêm một lần nữa, hiệu lực từ 23/9/2026.Tin nhanh Chứng khoán
Ngày 24/9, Việt Phát gửi văn bản giải trình cho Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và HoSE. Công ty cho biết việc soát xét kéo dài hơn dự kiến vì cần thêm thời gian rà soát, giải trình và hoàn thiện hồ sơ liên quan đến một số khoản công nợ. Công ty cam kết công bố ngay khi báo cáo được phát hành, nhưng không nêu ngày cụ thể.Người Đưa Tin
Từ 9/10, tài khoản gần như không đổi
HoSE ban hành các quyết định ngày 2/10, chuyển VPG, PLP và DRH từ diện cảnh báo sang diện kiểm soát, cùng hiệu lực từ 9/10. Căn cứ là điểm g khoản 1 Điều 41 của quy chế niêm yết: chậm nộp báo cáo quá 30 ngày.Doanh Nhân VN Tại thời điểm quyết định được công bố, VPG có giá 1.370 đồng/cổ phiếu, vốn hóa khoảng 121,1 tỷ đồng. Hai mã còn lại có giá 1.500 đồng (DRH) và 3.490 đồng (PLP).Doanh Nhân VN
Điều 41 không đặt ra khung giờ hay phương thức giao dịch riêng cho cổ phiếu diện kiểm soát. Sở hiển thị ký hiệu kiểm soát và công bố thông tin ra toàn thị trường.HoSE Quyền vay margin trên VPG thì người cầm mã đã mất từ tháng 7. Vì vậy, nếu chỉ xét riêng ngày 9/10, người đang nắm VPG sẽ không thấy tài khoản của mình khác đi.
Nhưng chính sự "không đổi" này dễ khiến người ta chủ quan. Thay đổi thật nằm ở hai nghĩa vụ và một chiếc đồng hồ. Trong vòng 15 ngày kể từ khi vào diện kiểm soát, Việt Phát phải gửi HoSE và công bố biện pháp cùng lộ trình khắc phục (khoản 3 Điều 41). Nếu không giải trình và đưa ra phương án khắc phục trong thời hạn sở yêu cầu, cổ phiếu có thể bị tạm ngừng giao dịch theo điểm c khoản 1 Điều 43. Còn chiếc đồng hồ là số ngày chậm nộp, vẫn đang tiếp tục chạy.
Khoản công nợ phía sau báo cáo bị kẹt
Lời giải trình "rà soát một số khoản công nợ" sẽ dễ hiểu hơn khi đặt cạnh số liệu kinh doanh của chính Việt Phát. Theo báo cáo tự lập, chưa qua soát xét, doanh thu thuần nửa đầu 2026 chỉ còn 191,62 tỷ đồng, giảm khoảng 97,9% so với 8.994,87 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận sau thuế nửa đầu năm là khoản lỗ 65,96 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ 2025 công ty có lãi.
Riêng quý II, doanh thu thuần hợp nhất chỉ gần 386 triệu đồng, giảm 99% so với cùng kỳ. Các mảng than nhiệt, than cốc và quặng gần như không còn doanh thu. Công ty lỗ sau thuế 34,07 tỷ đồng trong quý, trái với mức lãi 26,3 tỷ đồng của quý II/2025.Người Đưa Tin Như vậy, gần như toàn bộ doanh thu nửa đầu năm đến từ quý I.
Chính Việt Phát giải thích khoản lỗ quý II bằng chuyện công nợ. Theo công ty, tiền thu từ khách hàng về chậm hơn kế hoạch, kéo theo việc chậm trả các khoản vay ngân hàng, nên chi phí tài chính không giảm theo doanh thu. Tại ngày 30/6/2026, phải thu ngắn hạn của Việt Phát vẫn là 2.038,64 tỷ đồng. Con số này gấp gần 17 lần vốn hóa khoảng 121,1 tỷ đồng của chính công ty.
Điều báo cáo tự lập không nói được là bao nhiêu trong hơn 2.000 tỷ đồng đó sẽ thực sự thu về. Khi một doanh nghiệp gần như không còn bán hàng mà tài sản chủ yếu là tiền người khác còn nợ mình, câu hỏi của kiểm toán viên rất cụ thể: khoản nào thu được, khoản nào phải trích lập dự phòng. Mỗi khoản trích lập thêm sẽ làm khoản lỗ sâu hơn. Đây là cách giải thích hợp lý nhất cho việc báo cáo soát xét bị kẹt đúng ở phần công nợ, và cũng là lý do chính công ty đưa ra.
Tuy vậy, vẫn có những cách giải thích khác cần tính đến. Chậm báo cáo bán niên năm nay không chỉ xảy ra ở Việt Phát. Ngoài PLP và DRH cùng đợt, HoSE cũng chuyển cổ phiếu TTF của Gỗ Trường Thành sang diện kiểm soát từ 7/10 vì chưa nộp báo cáo bán niên soát xét.Vietstock Một phần độ trễ có thể đến từ năng lực xử lý của công ty kiểm toán, hoặc từ những biến động nhân sự cấp cao mà Việt Phát tự nhắc đến khi giải thích doanh thu sụt giảm. Dù vậy, dữ liệu công khai đến nay chỉ chỉ ra một nguyên nhân cụ thể là khoản công nợ.
Thang xử lý có lịch rõ ràng
Quy chế niêm yết ban hành kèm Quyết định 22/QĐ-HĐTV ngày 16/3/2026 xếp các bậc xử lý theo đúng số ngày chậm nộp, mỗi bậc cách nhau 15 ngày.HoSE
- Quá 15 ngày: diện cảnh báo (điểm g khoản 1 Điều 40). VPG đã qua bậc này từ 23/9.
- Quá 30 ngày: diện kiểm soát (điểm g khoản 1 Điều 41). VPG vào bậc này từ 9/10.
- Quá 45 ngày: diện hạn chế giao dịch (điểm a khoản 1 Điều 42). Đây là bậc đầu tiên làm thay đổi cách khớp lệnh.
- Quá 6 tháng: diện đình chỉ giao dịch (điểm a khoản 1 Điều 44).
Bậc hạn chế giao dịch đã có tiền lệ gần đây. Từ 26/5/2026, cổ phiếu DGC của Hóa chất Đức Giang vẫn được giao dịch trong cả phiên, nhưng chỉ với lô chẵn theo phương thức khớp lệnh định kỳ.Nhịp sống Kinh doanh Bạn có thể hiểu khớp lệnh định kỳ là lệnh được gom lại rồi khớp theo từng đợt, thay vì khớp liên tục như bình thường. Với một mã thanh khoản vốn thấp, việc khớp theo đợt khiến người muốn bán khó chủ động hơn về thời điểm và mức giá.
Nếu Việt Phát công bố được báo cáo trước mốc quá 45 ngày, VPG dừng lại ở diện kiểm soát. Nếu không, theo nhịp 15 ngày một bậc, người cầm mã có thể phải đối mặt với cách khớp lệnh thưa hơn ngay trong tháng 10.
Nộp báo cáo chưa phải là thoát diện kiểm soát
Đây là điểm dễ bị hiểu sai nhất. Với trường hợp bị kiểm soát vì chậm nộp báo cáo, điểm đ khoản 4 Điều 41 yêu cầu hai điều kiện. Tổ chức niêm yết phải hoàn tất khắc phục nguyên nhân. Đồng thời, công ty không được vi phạm quy định công bố thông tin trong tối thiểu 6 tháng liên tục, kể từ ngày có quyết định kiểm soát hoặc kể từ lần vi phạm gần nhất.
Như vậy, kể cả khi báo cáo soát xét được công bố ngay tuần tới, ký hiệu kiểm soát vẫn sẽ hiện trên bảng giá VPG ít nhất đến khoảng đầu tháng 4/2027. Và đi hết 6 tháng đó, VPG cũng chưa trở về trạng thái bình thường. Hai lý do cảnh báo từ báo cáo năm 2025 vẫn còn, nên kịch bản tốt nhất trong ngắn hạn là cổ phiếu quay về diện cảnh báo.
Quy chế còn một điều khoản đáng để ý. Điểm d khoản 1 Điều 41 đưa cổ phiếu vào diện kiểm soát khi kiểm toán có ý kiến ngoại trừ với báo cáo năm trong 2 năm liên tiếp. Báo cáo năm 2025 của Việt Phát đã bị ngoại trừ. Nếu báo cáo năm 2026 tiếp tục bị ngoại trừ, VPG có thể ở lại diện kiểm soát vì một lý do mới, ngay cả khi chuyện chậm nộp đã được giải quyết.
Điều sẽ phân định hướng đi của VPG
Với người đang nắm VPG, PLP hay DRH, ngày 9/10 không làm tài khoản thay đổi ngay. Điều cần nắm là cổ phiếu đã ở bậc thứ hai của một thang có lịch rõ ràng, và bậc thứ ba là bậc làm thay đổi cách khớp lệnh.
Riêng với VPG, mọi thứ quy về khoản phải thu 2.038,64 tỷ đồng. Thời điểm công bố báo cáo bán niên soát xét quyết định mã này có bị đẩy sang bậc hạn chế giao dịch hay không. Nội dung kết luận soát xét về khoản phải thu quyết định câu chuyện dài hơn. Một kết luận chấp nhận toàn phần, kèm mức trích lập dự phòng rõ ràng, mở đường cho bản kiểm toán năm 2026 sạch hơn. Ngược lại, một ý kiến ngoại trừ ngay ở phần công nợ là tín hiệu sớm cho thấy báo cáo năm cũng có thể bị ngoại trừ lần thứ hai, đúng điều kiện để VPG ở lại diện kiểm soát lâu hơn.
Tín hiệu đáng theo dõi trong vài tuần tới: văn bản lộ trình khắc phục mà Việt Phát phải công bố trong 15 ngày kể từ 9/10, ngày báo cáo soát xét được đăng tải, và đoạn ý kiến của kiểm toán viên về khoản công nợ.