Nhìn vào con số cuối cùng, ba phiên đầu tiên sau khi FTSE Russell nâng hạng thị trường Việt Nam có hiệu lực gần như không để lại dấu vết. VN-Index đóng cửa phiên 23/9 ở 1.801,65 điểm, thấp hơn khoảng 14 điểm so với mức 1.815,66 điểm của phiên 18/9, phiên cuối cùng trước ngày hiệu lực. Một nhịp giảm, một nhịp hồi, rồi lại một nhịp giảm: chỉ số đi hết một vòng và quay về gần đúng chỗ cũ.
Nhưng điểm số đứng yên không có nghĩa là không có gì đáng đọc. Dữ liệu ba phiên cho thấy thanh khoản mỏng đi rõ rệt, hướng đi của chỉ số phụ thuộc nặng vào VIC, còn khối ngoại chưa mua vào như nhiều người kỳ vọng. Bài viết này đi lại từng phiên để thấy vì sao một chỉ số có thể chạy một vòng mà không để lại hướng đi rõ ràng.
Mốc so sánh: phiên 18/9
Phiên 18/9 là phiên các quỹ chỉ số cơ cấu danh mục để chuẩn bị cho ngày hiệu lực. Khối lượng giao dịch của VN-Index hôm đó đạt khoảng 862 triệu cổ phiếu, cao nhất trong khoảng hai tuần giao dịch gần đây. Đây là mức nền để đặt ba phiên tiếp theo lên bàn cân.
Điểm cần nhớ là phần lớn lượng tiền của quỹ chỉ số đã được khớp trước ngày hiệu lực. Nói cách khác, khi thị trường bước sang ngày 21/9, lực mua lớn và có lịch trình sẵn ấy không còn đứng phía sau bảng điện nữa. Mọi con số dưới đây nên được đọc trong bối cảnh này.
Phiên 21/9: ngày đầu hiệu lực, chỉ số rời mốc 1.800
Ngày đầu tiên nâng hạng có hiệu lực, VN-Index giảm 15,99 điểm (-0,88%) xuống 1.799,67 điểm.Vietstock Trên sàn HOSE có 97 mã tăng và 200 mã giảm, tức số mã giảm nhiều gấp đôi số mã tăng. Mức giảm dưới 1% không lớn, nhưng độ rộng cho thấy áp lực bán lan ra khá rộng.
Khối ngoại quay lại bán ròng hơn 663,6 tỷ đồng trên HOSE.Vietstock Lực bán dồn vào nhóm Vingroup, với VHM khoảng 291,9 tỷ đồng và VIC khoảng 114,7 tỷ đồng.Thương Trường Giá hai mã này đi đúng chiều đó: VHM giảm mạnh 4,08% về 68.100 đồng, VIC giảm 2,57% về 235.000 đồng.
Khối lượng giao dịch của VN-Index lùi về khoảng 654 triệu cổ phiếu, thấp hơn khoảng 24% so với phiên 18/9. Ngày đầu tiên của thời kỳ nâng hạng vì thế không có làn sóng mua mới nào. Có một nhóm bán ra, còn phía mua không đủ dày để đỡ.
Vì sao khối ngoại bán đúng ngày nâng hạng? Có ít nhất ba cách giải thích cùng hợp lý. Cách thứ nhất là các quỹ theo rổ thị trường cận biên phải rút ra khi Việt Nam rời rổ này, trong khi tiền của rổ mới nổi được phân bổ theo nhiều đợt. Cách thứ hai là hành vi chốt lời quen thuộc sau một sự kiện được chờ đợi từ lâu. Cách thứ ba đến từ vĩ mô: Vietstock ghi nhận tâm lý thận trọng khi lãi suất cho vay bình quân vừa lên 10,7%/năm và tỷ giá chịu áp lực sau khi Fed tăng lãi suất.Vietstock
Dữ liệu ba phiên chưa đủ để tách xem phần nào nặng hơn. Lực bán tập trung vào đúng những mã có tỷ trọng lớn nhất trong rổ khiến giả thuyết lệch pha giữa hai rổ chỉ số có cơ sở. Tuy nhiên, đây vẫn là suy luận từ dữ liệu tổng, chưa phải số liệu công bố của từng quỹ.
Phiên 22/9: hồi hơn 17 điểm, phần lớn nhờ một mã
Sang phiên 22/9, VN-Index tăng 17,26 điểm (+0,96%) lên 1.816,93 điểm, lấy lại toàn bộ số điểm đã mất hôm trước.Dân Việt Nhìn bảng điện cuối ngày, đây là một phiên hồi phục đẹp.
Nhìn vào cơ cấu thì câu chuyện khác. Riêng VIC đã góp gần 14,6 điểm trong tổng mức tăng hơn 17 điểm, VHM góp thêm hơn 2 điểm, còn các mã như MSN, VNM, MWG mỗi mã góp dưới 1 điểm.Dân Việt VIC tăng mạnh 3,74% lên 243.800 đồng. Độ rộng có cải thiện với 157 mã tăng và 120 mã giảm trên HOSE, nhưng phần lớn quãng đường điểm số là do một cổ phiếu đi.
Điểm yếu nằm ở thanh khoản. Khối lượng giao dịch của VN-Index chỉ còn khoảng 532 triệu cổ phiếu, thấp hơn khoảng 38% so với phiên 18/9 và là mức thấp nhất trong ba phiên. Giá trị khớp lệnh trên HOSE giảm hơn một nửa so với phiên trước nâng hạng.Người Quan Sát Vietstock mô tả dòng tiền suy yếu dần trong phiên chiều, trong khi chính các cổ phiếu trụ kéo chỉ số lên mức cao nhất ngày.Vietstock
Khối ngoại chuyển sang mua ròng nhẹ, khoảng 63 tỷ đồng.Dân Việt Họ mua ròng SBT khoảng 140 tỷ đồng và VIC khoảng 49 tỷ đồng, còn TCB bị bán ròng mạnh nhất với khoảng 87 tỷ đồng.Người Quan Sát So với hơn 663,6 tỷ đồng bán ròng của phiên trước, khoảng 63 tỷ đồng mua ròng là quá nhỏ để kết luận dòng vốn ngoại đã quay lại.
Cơ chế ở đây khá đơn giản. Khi chỉ số tăng chủ yếu nhờ một cổ phiếu vốn hóa lớn trên nền giao dịch mỏng, mức tăng đó phụ thuộc gần như hoàn toàn vào việc cổ phiếu ấy có giữ được giá hay không. Không có dòng tiền lan sang các nhóm khác thì cũng không có gì đỡ khi trụ quay đầu.
Phiên 23/9: tiền vào ngân hàng buổi sáng, chỉ số vẫn mất điểm
Phiên 23/9 cho thấy đúng rủi ro đó. Buổi sáng, thị trường giằng co trong biên độ hẹp, VN-Index có lúc tăng hơn 2 điểm lên quanh 1.819 điểm. Nhóm ngân hàng hút hơn 2.800 tỷ đồng trong phiên sáng, tập trung vào TCB và HDB, và thanh khoản HOSE buổi sáng đạt gần 8.500 tỷ đồng, tăng 18% so với cùng thời điểm phiên trước.Người Quan Sát
Cùng buổi sáng ấy, khối ngoại bán ròng hơn 590 tỷ đồng, tập trung vào hai mã ngân hàng khác là ACB và VPB.Người Quan Sát Trong khi đó VIC quay đầu giảm và trở thành lực kéo chỉ số đi xuống.
Kết phiên, VN-Index giảm 15,28 điểm (-0,84%) về 1.801,65 điểm, với 140 mã tăng và 191 mã giảm. VIC đóng cửa giảm 3,2% về 236.000 đồng, gần như trả lại toàn bộ mức tăng 3,74% của phiên trước. VHM cũng giảm 1,73%.
Đây là điểm mấu chốt của cả ba phiên. Cổ phiếu đã kéo chỉ số lên gần 14,6 điểm ngày 22/9 cũng là cổ phiếu kéo chỉ số xuống ngày 23/9. Tiền vào ngân hàng là có thật, nhưng một nhóm ngành hút vài nghìn tỷ đồng không đủ bù cho một mã có tỷ trọng lớn như VIC khi mã này giảm hơn 3%.
Khối lượng cả phiên 23/9 nhích lên khoảng 670 triệu cổ phiếu, vẫn thấp hơn khoảng 22% so với phiên 18/9. Thanh khoản có cải thiện, nhưng lại cải thiện trong một phiên giảm điểm với số mã giảm áp đảo, điều không có lợi cho phía mua. Số liệu giao dịch cả ngày của khối ngoại chưa được công bố đầy đủ tại thời điểm viết bài, nên bài này chỉ dùng con số phiên sáng.
Ba phiên nói gì về kỳ vọng nâng hạng
Nâng hạng là thay đổi dài hạn về vị thế của thị trường, còn ba phiên đầu tiên chỉ phản ánh phản ứng ngắn hạn của dòng tiền. Ghép lại, phản ứng ấy có ba đặc điểm.
Thứ nhất, thanh khoản chưa đi theo kỳ vọng. Cả ba phiên đều có khối lượng thấp hơn phiên 18/9, từ khoảng 22% đến 38%. Phiên tăng mạnh nhất lại là phiên giao dịch mỏng nhất, và phiên 23/9 minh họa trực tiếp việc một nhịp tăng thiếu dòng tiền đi kèm khó giữ được lâu.
Thứ hai, chỉ số đang bị một cổ phiếu chi phối. Khi riêng VIC có thể góp gần 14,6 điểm trong một phiên, điểm số VN-Index phản ánh diễn biến của VIC nhiều hơn là sức khỏe chung. Nhà đầu tư thấy chỉ số tăng rồi nghĩ danh mục của mình cũng sẽ tăng rất dễ đọc sai.
Thứ ba, khối ngoại chưa mua ròng như kỳ vọng. Họ bán ròng hơn 663,6 tỷ đồng ngày đầu và hơn 590 tỷ đồng chỉ riêng buổi sáng phiên thứ ba, trong khi phiên mua ròng duy nhất chỉ khoảng 63 tỷ đồng. Dòng vốn chủ động từ nhóm quỹ thị trường mới nổi, nếu có, cần thời gian dài hơn ba phiên để lộ diện.
Các công ty chứng khoán cũng đang đọc thị trường theo hướng thận trọng. VPBankS đặt vùng hỗ trợ ở 1.790-1.800 điểm và khuyến nghị hạn chế đòn bẩy cao.VPBankS Vietstock chỉ ra đường trung bình 200 ngày đang đóng vai trò hỗ trợ ngắn hạn, đồng thời lưu ý khối lượng giao dịch tiếp tục thấp.Vietstock Với mức 1.801,65 điểm, VN-Index đang đứng ngay sát mép trên của vùng hỗ trợ này.
Những tín hiệu cần theo dõi ở các phiên tới
Nhìn vào con số, khung đọc hợp lý lúc này là thị trường đang đi ngang chờ dòng tiền, chưa bước vào giai đoạn tăng tốc sau nâng hạng. Khung đọc này chỉ thay đổi khi khối lượng giao dịch quay lại gần mức phiên 18/9 trong một phiên tăng điểm có độ rộng lan tỏa. Các tín hiệu dưới đây nên được đọc cùng nhau thay vì tách rời:
- Khối lượng giao dịch. Mốc tham chiếu là khoảng 862 triệu cổ phiếu của phiên 18/9. Nếu chỉ số tăng mà khối lượng vẫn quanh 530-670 triệu cổ phiếu như ba phiên vừa qua, đó vẫn là nhịp tăng của vài mã trụ.
- Độ rộng thị trường. Hãy đếm số mã tăng so với số mã giảm trên HOSE thay vì chỉ nhìn điểm số. Một nhịp tăng lành mạnh cần số mã tăng áp đảo trong nhiều phiên liên tiếp.
- Đóng góp của VIC. Khi VIC chiếm phần lớn điểm tăng hoặc điểm giảm, hãy tách mã này ra để xem phần còn lại của thị trường thực sự đi thế nào.
- Khối ngoại và vùng 1.790-1.800 điểm. Giữ được vùng hỗ trợ trong khi khối ngoại giảm bán ròng thì thị trường có cơ sở tích lũy. Ngược lại, đóng cửa dưới 1.790 điểm kèm khối lượng tăng là dấu hiệu áp lực bán đang mạnh hơn lực đỡ.
Nói ngắn gọn, ba phiên vừa qua chưa trả lời được câu hỏi dòng vốn nâng hạng sẽ vào khi nào. Chúng chỉ cho thấy câu trả lời chưa nằm trong điểm số, mà nằm ở khối lượng và độ rộng của những phiên sắp tới.