Nhà đầu tư quen gọi chung một cái tên "nhóm dầu khí" và gắn cả nhóm vào một con số duy nhất là giá dầu Brent. Tuần từ 15/9 đến 22/9 cho thấy cách đọc đó chỉ đúng với một nửa nhóm. Năm mã lớn nhất ngành đã chia thành hai phe rõ rệt, và lý do không nằm ở may rủi mà ở cách mỗi doanh nghiệp kiếm tiền.
Niềm tin phổ biến, đúng một nửa
Giữa tháng 9, giá dầu Brent leo lên 108,75 USD/thùng ngày 15/9, sau khi căng thẳng quanh eo biển Hormuz cùng các vụ tấn công tàu dầu đẩy phần bù rủi ro lên cao. Cùng ngày, nhóm dầu khí trên sàn Việt Nam đồng loạt tăng mạnh: BSR tăng 6,84%, GAS tăng 6,65%, PLX tăng 5,96%, PVS tăng 4,91% và PVP tăng 4,72%. Nhìn phiên đó, dễ kết luận cả nhóm đi theo một nhịp; nếu đúng, giá dầu quay đầu thì cả nhóm cũng phải quay đầu theo. Thực tế tuần này lại khác.
Vì sao giá dầu quay đầu
Đêm 22/9, Brent chốt phiên ở 99,25 USD/thùng, phiên giảm thứ năm liên tiếp, mức thấp nhất hai tuần và mất gần 9% so với đỉnh 15/9.VnEconomy Lực kéo giá xuống đến từ Trung Đông: Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết các quan chức Mỹ đã có "một cuộc họp rất tốt" kéo dài khoảng ba giờ với các quan chức Iran.VnEconomy Một quan chức cấp cao Iran nói với Reuters rằng Iran có thể mở lại Hormuz trong 7 ngày nếu Mỹ giảm áp lực quân sự; Saudi Arabia cũng được cho là đang lên kế hoạch khởi động lại đường ống Đông - Tây ngay trong tuần.
Đáng chú ý, giá dầu giảm ngay trong tuần nguồn cung năng lượng Nga chịu thêm cú sốc lớn: ngày 21/9, Bộ Tổng tham mưu Ukraine thông báo các cuộc tập kích tầm xa đã làm suy giảm 45% tổng công suất lọc dầu của Nga, khiến sản lượng xăng và diesel đạt chuẩn Euro-5/K5 tại Nga sụt giảm; phía Nga chưa bình luận.Dân Trí Các nhà máy bị đánh trúng gồm Syzran, Slavneft-YANOS và Moscow.CafeF
Vì sao cú sốc này không kéo được Brent đi lên? Vì thứ Nga mất là khả năng chế biến, không phải sản lượng dầu thô khai thác. Brent là giá dầu thô, và tuần này giá dầu thô do câu chuyện Hormuz, Iran và đường ống Saudi Arabia quyết định, chứ không phải công suất lọc của Nga.
Bức tranh phân hóa: ai theo dầu, ai đi ngược
Nếu niềm tin "cả nhóm đi theo giá dầu" đúng, mọi mã dầu khí phải cùng giảm khi Brent mất gần 9%. Số liệu cho thấy một bức tranh khác.
Nhóm đi theo giá dầu gồm PVD giảm 2,54%, PVS giảm 2,92% và PLX giảm 2,28%. Đây là các doanh nghiệp có kết quả kinh doanh gắn trực tiếp với giá dầu thô: giá dầu cao thì chủ mỏ chi nhiều hơn cho khoan và dịch vụ, còn nhà phân phối chịu biến động giá trị hàng tồn kho. Ngược lại, nhóm đi ngược giá dầu: BSR tăng 2,96%, PVT tăng 5,70%. Riêng phiên 22/9, PVP tăng 6,85% lên 19.500 đồng, đóng cửa ở giá trần.Vietstock
Riêng mã GAS cần đọc kỹ hơn: giá giảm từ 91.400 đồng xuống 86.000 đồng trên bảng, nhưng 22/9 cũng là ngày giao dịch không hưởng quyền cổ tức 25% (2.500 đồng/cổ phiếu).Vietstock Trừ phần điều chỉnh kỹ thuật do cổ tức, mức giảm thực của GAS trong tuần vào khoảng 3,3%, cùng chiều với giá dầu nhưng nhẹ hơn nhiều so với con số trên bảng giá.
Mỗi khâu kiếm tiền trên một mức giá khác nhau
Sự phân hóa này không ngẫu nhiên: mỗi khâu trong chuỗi dầu khí kiếm lợi nhuận dựa trên một mức giá riêng, và chỉ khâu đầu tiên thật sự đi theo giá dầu thô.
Khâu khai thác và dịch vụ khoan kiếm tiền theo giá dầu thô, nên khi Brent giảm, chủ mỏ thận trọng hơn với ngân sách khoan và PVD, PVS phản ứng theo giá dầu là hợp lý. Khâu lọc dầu kiếm tiền từ khoảng chênh giữa giá thành phẩm và dầu thô đầu vào; khi công suất lọc của Nga suy giảm, thứ thị trường thiếu là thành phẩm, còn dầu thô thì không.
Trên sàn New York, giá xăng giao sau gần như đứng yên trong khi Brent mất gần 9%, nghĩa là khoảng chênh của nhà máy lọc được nới rộng. Cần thận trọng khi suy sang biên lợi nhuận của BSR: nhà máy Dung Quất bán theo giá châu Á, và giá dầu sưởi trên cùng sàn New York, đại diện nhóm diesel, đã giảm gần cùng nhịp với dầu thô. Lợi thế nhà máy lọc tuần này nghiêng về xăng, chưa lan sang diesel.
Khâu vận tải kiếm tiền theo giá cước thuê tàu, phụ thuộc quãng đường tàu phải đi, không phụ thuộc giá thứ nằm trong khoang tàu. Số tàu dầu qua Hormuz đã giảm từ 48,2 tàu/ngày năm 2025 xuống chỉ còn 1,2 tàu/ngày trong 13 ngày đầu tháng 9, buộc dầu Đại Tây Dương đi vòng xa hơn sang châu Á.Thị trường Tài chính Tiền tệ Đến 16/9, giá thuê tàu Aframax, đúng loại PVP khai thác, đạt khoảng 69.000 USD/ngày, tăng 5.500 USD/ngày trong một tuần; giá thuê VLCC kỳ hạn một năm khoảng 160.000 USD/ngày.Thị trường Tài chính Tiền tệ
PVP tăng trần: nhìn vào dòng tiền thay vì một tin duy nhất
Không có bản tin riêng về PVP trong phiên 22/9, nên cần xét vài lời giải cùng lúc. Lời giải thứ nhất là kỳ vọng mở rộng đội tàu: PVP đã thông báo họp cổ đông bất thường ngày 23/10/2026 để mua thêm tàu Aframax số 3, hạn đăng ký cuối 28/9.Doanh Nhân Pháp Luật Nhưng chủ trương này đã thông qua từ tháng 6 và tài liệu chi tiết chưa công bố, nên khó coi là tin mới của riêng phiên 22/9.
Lời giải thứ hai là nền tảng kinh doanh: quý II/2026, PVP có doanh thu thuần 722,7 tỷ đồng (tăng 29,7%), lợi nhuận sau thuế 134,2 tỷ đồng (tăng 198,1%), hoàn thành 77,6% kế hoạch năm sau sáu tháng.Doanh Nhân Pháp Luật Đây là nền hỗ trợ nhưng cũng là thông tin cũ. Lời giải thứ ba là dòng tiền: khối lượng khớp lệnh phiên 22/9 đạt 2,51 triệu cổ phiếu, cao nhất hơn một tháng, khối ngoại mua ròng 4,01 tỷ đồng, còn VN-Index chung tăng 0,96% lên 1.816,93 điểm.
Dữ liệu nghiêng về cách giải thích theo cả nhóm vận tải hơn là tin riêng PVP: cùng phiên, PVT, công ty mẹ của PVP, cũng tăng 4,56% với 11,6 triệu cổ phiếu khớp lệnh. Khi hai mã cùng ngành vận tải dầu tăng mạnh trong lúc các mã khai thác, phân phối giảm, cách giải thích hợp lý nhất là dòng tiền đang đặt cược vào giá cước tàu, còn kỳ vọng Aframax số 3 và lực mua khối ngoại chỉ khuếch đại thêm cho riêng PVP.
Điểm chung mà cả hai nhóm đều đang canh
Tin tức kéo giá dầu xuống tuần này và tin tức có thể kéo giá cước tàu xuống thực ra là cùng một tin: khả năng Hormuz được mở lại. Theo kịch bản của TCBS, Hormuz mở lại sẽ đưa dầu vùng Vịnh về tuyến ngắn hơn, giải phóng tàu và có thể kéo giá cước giảm khoảng 30% so với cùng kỳ; ngược lại, tình trạng hiện nay kéo dài thì cước vận tải sẽ duy trì mức cao.Thị trường Tài chính Tiền tệ Nói cách khác, nhóm tàu chở dầu đang tăng giá trong khi chính yếu tố kéo Brent đi xuống lại là rủi ro lớn nhất với nguồn thu của họ. Phát biểu trước Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, ông Trump nói ông đang đứng trước một "quyết định lớn" về thỏa thuận với Iran, và tin hai bên sẽ đạt thỏa thuận ngay sau bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ tháng 11.VnEconomy Thị trường cổ phiếu vận tải tuần này đang đặt cược rằng đàm phán Mỹ - Iran chưa đi đến kết quả sớm.
Bức tranh chính xác hơn cho nhà đầu tư
Nhóm dầu khí Việt Nam không đi theo giá dầu như một khối. Chỉ khâu khai thác và dịch vụ khoan bám sát giá dầu thô; khâu lọc dầu đi theo khoảng chênh thành phẩm - dầu thô; khâu vận tải đi theo độ dài tuyến đường tàu buộc phải chạy. Đây là kết luận chính của tuần này; các rủi ro phía dưới chỉ bổ sung góc nhìn, không đảo ngược nó, trừ khi Hormuz thực sự mở lại.
Với PVD và PVS, giá Brent vẫn là tín hiệu chính. Với BSR, cần nhìn giá xăng và diesel so với dầu thô, và tuần này lợi thế mới rõ ở phía xăng. Với PVP và PVT, cần theo dõi số tàu qua Hormuz và giá thuê Aframax, VLCC hằng tuần, không phải giá Brent.
Mốc gần nhất cần theo dõi là lời đề nghị mở lại Hormuz trong 7 ngày từ Iran. Nếu lượng tàu qua eo biển tăng rõ rệt, giá dầu thô và giá cước tàu sẽ cùng đi xuống, và nhóm vận tải mất đúng lý do đã đưa họ đi ngược giá dầu tuần này. Nếu đàm phán kéo dài như ông Trump gợi ý, sự phân hóa hiện nay nhiều khả năng còn giữ nguyên.