Phiên thứ Sáu 11/9, VN-Index đóng cửa tại 1.795,21 điểm, giảm 34,02 điểm tương đương 1,86%.VietnamPlus Toàn sàn chỉ có 46 mã tăng so với 278 mã giảm, trong đó 5 mã trần và 6 mã sàn. Mốc 1.800 điểm, ngưỡng tâm lý chỉ số giữ được từ cuối tháng 8, đã bị xuyên thủng.
Phản xạ quen thuộc sau một phiên như vậy là đi tìm hàng rẻ. Nhưng trước khi đặt lệnh, có một câu hỏi đáng để dừng lại: niềm tin đó dựa trên con số nào, và con số đó có thực sự đo đúng thứ nhà đầu tư đang cần biết hay không?
Niềm tin bắt đáy có cơ sở thật, nhưng đang bị hiểu sai
Đây không phải cảm tính. Trong hai năm từ 11/9/2024 đến 11/9/2026, VN-Index có 22 phiên giảm trên 1,8%. Sau mỗi phiên đó, tính tới phiên thứ năm kế tiếp, có 16 lần chỉ số kết thúc ở vùng giá cao hơn, tương đương 72,7%. Mức sinh lời trung bình của năm phiên sau là 1,42%, trung vị 2,25%. Trường hợp gần nhất củng cố niềm tin này: ngày 14/8, chỉ số giảm 2,07% về 1.729,08 điểm, rồi năm phiên sau tăng 2,26% và vượt lại mức trước phiên giảm.
Cấu trúc kỹ thuật trung hạn cũng chưa gãy. Sau phiên 11/9, giá vẫn nằm trên đường trung bình 20 phiên tại 1.791,30, trung bình 50 phiên tại 1.781,59 và trung bình 200 phiên tại 1.788,82. Chỉ báo MACD vẫn ở phía trên đường tín hiệu, 15,61 so với 13,69. Đây là điều kiện của một nhịp chỉnh trong xu hướng tăng, không phải của một pha đảo chiều đã được xác nhận.
Điều báo cáo không nói rõ là: 72,7% đo cái gì. Đó là tỷ lệ chỉ số có tăng so với đáy sau phiên giảm, không phải tỷ lệ người mua vào ngay sau phiên giảm sẽ có lãi. Hai việc này nghe giống nhau nhưng không phải một.
Bốn con số kể một câu chuyện khác
Thứ nhất, xác suất hòa vốn thực sự thấp hơn nhiều. Trong 22 lần giảm mạnh, chỉ 9 lần chỉ số lấy lại đúng mức giá trước phiên giảm trong năm phiên kế tiếp, tức 40,9%. Người mua vào ngay sau phiên giảm không mua ở đáy, họ mua ở mức giá đã giảm. Họ chỉ hòa vốn khi chỉ số về lại đúng mức cũ, và xác suất đó chưa tới một nửa.
Thứ hai, nhịp hồi thường đến sau một nhịp xuống nữa. Trung bình trong năm phiên kế tiếp, chỉ số còn lùi thêm 1,63% so với mức đóng cửa của phiên giảm trước khi ổn định. Trường hợp xấu nhất của mẫu là phiên 2/3/2026: chỉ số giảm 1,82%, một mức khiêm tốn, rồi mất thêm 10,47% trong năm phiên sau đó. Ai bắt đáy ngay phiên đầu tiên của đợt giảm đó đã chịu lỗ nặng trước khi có cơ hội gỡ lại.
Thứ ba, khối lượng phiên 11/9 chưa giống một phiên tạo đáy. Toàn sàn khớp 678,9 triệu đơn vị, vượt bình quân 20 phiên khoảng 7%.Vietstock Nghe có vẻ đáng kể, nhưng phần vượt quá lại khá mỏng. Nhịp giảm gần nhất của thị trường, từ 1.867,21 điểm ngày 1/7 xuống 1.668,53 điểm ngày 22/7, tương đương mất 10,64% trong 15 phiên, kết thúc bằng một phiên khớp 904,5 triệu đơn vị. Hai phiên hồi phục mạnh nhất ngay sau đó cũng khớp 862,8 triệu và 837,2 triệu đơn vị. Đáy được tạo ra khi người cầm cổ phiếu chịu thua và bán bằng mọi giá, và điều đó để lại dấu vết rõ trên khối lượng. Phiên 11/9 chưa có dấu vết đó.
Thứ tư, chỉ báo chưa về vùng rẻ. RSI 14 phiên ở 49,89, còn cách xa ngưỡng quá bán 30. Stochastic %K ở 23,10, đã sát vùng quá bán nhưng chưa cong lên. Đáng chú ý hơn cả là cột MACD histogram: co từ 11,98 phiên 4/9 xuống chỉ còn 1,91 phiên 11/9. Giữ nhịp co này thêm một hai phiên, MACD sẽ cắt xuống dưới đường tín hiệu và tín hiệu bán được xác nhận trên biểu đồ.
Rủi ro thực sự nằm ở khoảng cách giữa hai con số 72,7% và 40,9%. Nhà đầu tư tin vào con số đầu mà hành động như thể đó là con số sau, đó là chỗ tiền bị mất nhiều nhất.
Không chỉ là kỹ thuật
Phiên 11/9 giảm không chỉ vì một mẫu nến. Khối ngoại bán ròng 868,7 tỷ đồng trên sàn TP.HCM trong phiên, tập trung ở nhóm ngân hàng, chứng khoán và bất động sản.Nhân Dân Nhóm dịch vụ tài chính giảm 3,48% với thanh khoản 2.368,8 tỷ đồng, còn bất động sản là ngành bị khối ngoại bán ròng mạnh nhất với 197,5 tỷ đồng.
Tuần 14-18/9 lại chồng thêm một lịch sự kiện dày: cuộc họp Fed ngày 15-16/9, phiên đáo hạn hợp đồng phái sinh tháng 9 vào thứ Năm 17/9, và đợt cơ cấu danh mục của các quỹ theo chỉ số FTSE có hiệu lực ngày 21/9. Thời báo Tài chính Việt Nam gọi đây là tuần nhiều biến số.Thời báo Tài chính Việt Nam Điều đó có nghĩa biến động tuần tới có thể đến từ dòng tiền cơ cấu chứ không phải từ thay đổi nền tảng doanh nghiệp, và cũng có nghĩa một phiên xanh giữa tuần chưa đủ để kết luận nhịp giảm đã kết thúc.
Vùng giá quyết định và điều cần theo dõi
Ranh giới gần nhất là vùng 1.779-1.791 điểm, nơi ba đường trung bình 20, 50 và 200 phiên chụm lại. Giữ được vùng này trong một hai phiên đầu tuần, nhịp hồi kỹ thuật có chỗ để hình thành, với kháng cự gần nhất ở 1.810-1.820 điểm nơi đường trung bình 5 phiên và 100 phiên đang nằm.
Mất vùng đó kèm khối lượng tăng, kịch bản tiếp theo là vùng 1.700-1.720 điểm mà nguoiquansat.vn nêu ra, cũng là nơi dải Bollinger dưới đang ở 1.708,09 điểm.nguoiquansat.vn Từ mức đóng cửa hiện tại, khoảng cách xuống vùng đó là 4,2-5,3%.
Các công ty chứng khoán đang nói cùng một hướng dù khác mức độ. ASEANSC trong bản tin ngày 11/9 khuyến nghị duy trì tỷ trọng trung bình và tránh mua đuổi, với nhận định lực cầu bắt đáy đã xuất hiện nhưng chưa đủ xoay chuyển xu thế.ASEANSC SHS trong chiến lược tháng 9 cũng nêu quan điểm thận trọng khi tăng tỷ trọng. Không báo cáo nào khuyến khích tăng đòn bẩy trong giai đoạn này, và đó là điểm đáng lưu ý với bất kỳ ai đang cân nhắc dùng vay ký quỹ để mua vào lúc này.
Với người muốn tham gia, giải ngân từng phần theo vùng giá là cách phổ biến hơn mua một lần, vì nó không đòi hỏi đoán đúng đáy. Với người đang cầm cổ phiếu và dùng đòn bẩy, việc hạ tỷ lệ vay về mức mà một nhịp giảm thêm 5% không buộc mình phải bán là cách phòng thủ hợp lý khi tín hiệu kỹ thuật chưa xác nhận đáy đã hình thành.
Con số trả lời sớm nhất nằm ở khối lượng khớp lệnh sàn TP.HCM trong hai phiên đầu tuần. Khối lượng vượt 800 triệu đơn vị mà chỉ số vẫn đóng cửa trên 1.780 điểm, nghĩa là lực bán đã được hấp thụ và vùng hỗ trợ đang làm đúng việc của nó. Khối lượng vẫn quanh 650 triệu đơn vị trong khi chỉ số tiếp tục lùi, nghĩa là người bán chưa bán xong, và vùng 1.700-1.720 điểm mới là chặng dừng tiếp theo.