Từ 15 giờ chiều 10/9, xăng E5 RON92 bán không cao hơn 23.744 đồng/lít, tăng 1.258 đồng so với kỳ điều hành liền trước.VTC News Nhưng đó không phải toàn bộ câu chuyện. Giá cơ sở, tức mức giá tính đủ theo chi phí đầu vào mà liên bộ công bố cùng lúc, đã tăng tới 1.758 đồng, tương đương 7,82%.Tạp chí Kinh tế Tài chính Khoảng cách 500 đồng mỗi lít giữa hai con số ấy không tự nhiên biến mất. Nó được Quỹ bình ổn giá xăng dầu chi ra, và đây là kỳ điều hành áp dụng riêng cho nhóm xăng sinh học. Dầu diesel và dầu mazut, hai mặt hàng còn lại, nhận đúng 0 đồng.
Khoảng cách 500 đồng: ai đang trả thay ai
Mỗi thông báo điều hành đều đi kèm hai con số song song: giá cơ sở phản ánh đúng chi phí đầu vào, giá bán lẻ là mức người tiêu dùng thực trả. Kỳ này, xăng E5 RON92 có giá cơ sở 24.244 đồng/lít nhưng giá bán lẻ chỉ 23.744 đồng/lít. Xăng E10 RON95-III lệch tương tự: giá cơ sở 24.739 đồng, giá bán lẻ 24.239 đồng.
Phần chênh đó là mức chi từ Quỹ bình ổn, nhưng quỹ không chi đều cho mọi mặt hàng. Dầu diesel, nhiên liệu chính của xe tải, tàu biển và máy nông nghiệp, không được đệm đồng nào trong kỳ này. Ai dùng xăng sinh học đang được nhà nước gánh một phần cú sốc giá dầu thế giới; ai dùng diesel thì chịu nguyên vẹn.
Bức tranh lớn: Hormuz đẩy Brent vượt 100 USD trong một tháng
Để hiểu vì sao chi phí đầu vào tăng mạnh đến vậy, phải nhìn ra ngoài biên giới. Ngày 5/8, dầu Brent đóng cửa ở 79,45 USD/thùng, mức thấp nhất trong hơn một tháng. Từ đó, giá đi lên gần như liên tục, có những phiên biến động rất nhanh, để rồi ngày 9/9 Brent vượt mốc 100 USD/thùng lần đầu tiên kể từ tháng 7/2026, chốt ở 101,21 USD.FireAnt Phiên 10/9, giá lùi nhẹ về 100,85 USD/thùng.
Động lực đến từ eo biển Hormuz, nơi các đợt tấn công qua lại giữa Mỹ và Iran khiến vận tải biển gián đoạn nặng. Lượng dầu đi qua tuyến này giảm xuống dưới 2 triệu thùng/ngày, so với mức 8 đến 9 triệu thùng/ngày trước giao tranh.FireAnt Đúng phiên Brent phá mốc 100 USD, Iran công bố chi tiết vùng cấm mới trên eo biển này.Dân Trí Đây là tuyến vận tải hẹp nhưng mang tính sống còn với nguồn cung dầu toàn cầu, nên chỉ một sự cố gián đoạn cũng đủ đẩy giá dầu thô lên nhanh.
Vì sao giá trong nước luôn chạy sau bảy ngày
Giá bán lẻ xăng dầu Việt Nam không bám theo giá dầu thô từng phiên, mà tính theo giá thành phẩm bình quân trên thị trường Singapore trong bảy ngày giữa hai kỳ điều hành. Giữa kỳ 3/9 và 10/9, bình quân xăng RON92 là 127,886 USD/thùng, tăng 10,860 USD; xăng RON95 tăng 11,148 USD lên 132,166 USD/thùng; dầu diesel chỉ tăng 6,330 USD lên 161,030 USD/thùng.VTC News
Chênh lệch giữa hai nhóm giải thích vì sao kỳ này xăng tăng mạnh còn dầu tăng ít: thành phẩm xăng đắt thêm khoảng 9%, trong khi diesel chỉ đắt thêm khoảng 4%. Độ trễ bảy ngày cũng giải thích một điều tưởng như vô lý ở kỳ liền trước. Chiều 3/9, xăng E5 RON92 tăng 723 đồng lên 22.486 đồng/lít, trong khi dầu diesel lại giảm 340 đồng xuống 27.740 đồng/lít.Đại Đoàn Kết Kỳ đó quỹ chưa chi đồng nào, mà còn trích lập 200 đồng mỗi lít, mỗi kg cho dầu diesel và dầu mazut. Chỉ bảy ngày sau, quỹ đã đảo chiều từ thu vào sang chi ra.
Dự báo hụt 140 đồng: quỹ đang che bớt cú sốc, không phải giá dịu đi
Trước kỳ điều hành, một số dự báo đưa ra mức tăng tới 1.400 đồng/lít cho xăng.Techz Kết quả công bố là 1.258 đồng, thấp hơn dự báo khoảng 140 đồng. Cách đọc dễ mắc sai là kết luận giá thế giới đã dịu bớt vào phút chót. Số liệu cho thấy điều ngược lại: giá cơ sở tăng tới 1.758 đồng, tức chi phí đầu vào thực tế còn nặng hơn cả kịch bản dự báo giả định.
Hai việc xảy ra cùng lúc theo hai chiều ngược nhau: chi phí đầu vào tăng vượt dự báo, còn Quỹ bình ổn chi ra 500 đồng mỗi lít để kéo giá bán về dưới ngưỡng đó. Vẫn có cách giải thích thay thế đáng cân nhắc: dự báo trước kỳ thường tính trên số liệu thành phẩm chưa đủ bảy ngày, nên sai số vài trăm đồng là chuyện bình thường. Điểm phân định nằm ở chính con số giá cơ sở: nếu dự báo chỉ lệch kỹ thuật, giá cơ sở sẽ quanh 1.400 đồng chứ không vọt lên 1.758 đồng. Dữ liệu nghiêng về cách giải thích thứ nhất, trong đó phần chi quỹ quyết định độ chênh.
Tấm đệm đang mỏng dần
Quỹ bình ổn không phải nguồn tiền vô hạn. Theo công bố của Bộ Công Thương ngày 2/6/2026, số dư quỹ tại các thương nhân đầu mối ngày 1/1/2026 là hơn 5.611,7 tỷ đồng. Tổng chi trong quý I là hơn 5.418,5 tỷ đồng, và đến hết ngày 31/3/2026 chỉ còn 195,9 tỷ đồng.SGGP Tức là hơn 96% số dư đầu năm đã dùng hết chỉ trong ba tháng.
Số dư giữa các đầu mối cũng lệch rất xa nhau. Cuối quý I, Petrolimex dương hơn 1.073,8 tỷ đồng, trong khi PVOIL âm hơn 1.437,7 tỷ đồng. Phần bù đắp đến từ ngân sách nhà nước. Ngày 27/3/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết 69/NQ-CP, bổ sung 8.000 tỷ đồng từ nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2025 để chi tạm ứng cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu.SGGP Nghị quyết cũng nêu rõ khoản này phải được thu hồi hoàn trả ngân sách khi thị trường xăng dầu ổn định trở lại. Nói cách khác, 500 đồng bù cho mỗi lít xăng chiều nay là tiền được ứng trước, không phải khoản tiết kiệm sẵn có trong két.
Nhóm không được đệm
Mức chi 500 đồng chỉ áp cho xăng sinh học. Dầu diesel nhận 0 đồng, và điều này lộ rất rõ trên báo cáo tài chính của những doanh nghiệp dùng nhiều nhiên liệu, đặc biệt là hàng không. Quý II/2026, Vietnam Airlines báo lỗ sau thuế hơn 606 tỷ đồng, chủ yếu do giá vốn tăng gần 60% giữa lúc chi phí nhiên liệu biến động mạnh.CafeBiz Vietjet cùng kỳ ghi nhận lợi nhuận sau thuế giảm tới 46,5%, dù doanh thu tăng hơn 70%.VnEconomy
Không phải toàn bộ nhóm vận tải chịu áp lực như nhau: Gemadept, doanh nghiệp cảng biển, vẫn báo lãi tăng mạnh quý II/2026 nhờ nguồn thu ngoài mảng khai thác cảng, cho thấy độ nhạy với giá dầu phân hóa rõ rệt trong cùng nhóm logistics.Mekong ASEAN Trên sàn phiên 10/9, HVN giảm 2,05% xuống 21.450 đồng/cp, phiên giảm thứ hai liên tiếp, trong khi VN-Index tăng 0,12% lên 1.829,23 điểm. Nhóm được cho là hưởng lợi từ giá dầu tăng cũng không đồng thuận: BSR giảm 0,91%, GAS giảm 1,28%, PLX giảm 0,70%. Thị trường rõ ràng chưa định giá câu chuyện giá dầu theo một chiều duy nhất.
Ba tín hiệu cần theo dõi ở kỳ 17/9
Chu kỳ bảy ngày mới bắt đầu từ chính phiên Brent đóng cửa ở 100,85 USD/thùng. Nếu giá dầu giữ trên vùng 100 USD suốt tuần, bình quân thành phẩm kỳ 17/9 sẽ cao hơn kỳ vừa rồi, kéo giá cơ sở tiếp tục đi lên. Câu hỏi lớn nhất lúc này không phải giá dầu còn tăng hay không, mà là quỹ bình ổn, vốn đã cạn 96% trong quý I và đang sống nhờ khoản tạm ứng ngân sách phải hoàn trả, còn đủ sức làm đệm đến bao giờ.
Ba tín hiệu đáng theo dõi trong thông báo điều hành kỳ tới: mức chi quỹ cho xăng giữ ở 500 đồng, nâng lên hay dừng hẳn; diesel có được đưa vào diện chi quỹ hay không, vì đây là biến số trực tiếp với biên lợi nhuận nhóm vận tải và logistics; và lưu lượng qua eo biển Hormuz, yếu tố quyết định giá đầu vào của cả hai nhóm trên. Với nhà đầu tư đang nắm cổ phiếu vận tải hoặc hàng không, báo cáo quý III nên được đọc từ biên lợi nhuận gộp trở đi, kèm khả năng duy trì phụ thu nhiên liệu của từng doanh nghiệp.