Phiên 9/9, VN-Index đóng cửa ở 1.827,12 điểm, giảm 0,18% so với phiên trước. Nhìn thoáng qua, con số này nằm lửng lơ giữa vùng hỗ trợ 1.780-1.815 điểm và vùng kháng cự 1.850-1.870 điểm mà giới phân tích đặt ra cho tháng 9, như thể thị trường vẫn đang chờ một bài kiểm tra chưa xảy ra.
Nhìn vào con số kỹ hơn thì bài kiểm tra ấy đã diễn ra rồi, cách đây đúng ba phiên. Và nó đã trượt.
Phiên 4/9 chạm kháng cự nhưng thiếu hai điều kiện
Báo cáo chiến lược tháng 9 của Chứng khoán VFS không chỉ đưa ra vùng số, mà còn kèm điều kiện rõ ràng: nếu VN-Index vượt vùng 1.850-1.870 điểm một cách thuyết phục, đi kèm thanh khoản và độ rộng thị trường cải thiện, mục tiêu tiếp theo có thể là 1.900-1.930 điểm. Ngược lại, nếu áp lực chốt lời gia tăng tại vùng này, chỉ số nhiều khả năng quay lại kiểm định vùng hỗ trợ.Thương gia
Ngay phiên kế tiếp, VN-Index tăng 1,39% lên 1.853,08 điểm, bước vào đúng mép dưới của vùng kháng cự đó. Nhưng nhìn vào con số phía sau mức tăng, hai điều kiện đi kèm đều không xuất hiện.
Thanh khoản phiên 4/9 đạt khoảng 16.457 tỷ đồng, bằng 96% bình quân 20 phiên trước đó (khoảng 17.066 tỷ đồng). Một phiên bứt lên gần 26 điểm mà giá trị giao dịch còn thấp hơn mức thường ngày. Độ rộng còn nói rõ hơn: trong đúng phiên tăng 1,39% ấy, sàn TP.HCM ghi nhận 122 mã tăng giá so với 173 mã giảm. Chỉ số đi lên trong khi phần lớn cổ phiếu đi xuống, nghĩa là mức tăng đến từ một nhóm vốn hóa lớn chứ không lan ra mặt bằng chung.
Kết quả đến ngay phiên sau. Ngày 7/9, VN-Index giảm 1,70%, lùi về 1.821,64 điểm với chỉ 81 mã tăng so với 234 mã giảm, xóa sạch phần tăng của phiên 4/9. Nói cách khác, nhánh bứt phá không phải một giả thuyết đang chờ kiểm chứng. Nó đã được chạy thử một lần, và hụt đúng ở hai biến số mà báo cáo VFS gọi tên trước.
Vì sao nhánh tăng vẫn chưa bị loại
Điều giữ cho kịch bản tăng còn hiệu lực là mặt định giá. P/E của VN-Index hiện khoảng 12,46 lần, thấp hơn đáng kể mức bình quân 10 năm là 15,32 lần.Thương gia Nếu lợi nhuận doanh nghiệp giữ nguyên và chỉ số quay về đúng mức định giá trung bình của một thập kỷ, dư địa tăng theo lý thuyết là hơn 20%.
Đây là lý do vùng 1.900-1.930 điểm không phải một con số viển vông. Nhưng định giá rẻ chỉ mô tả dư địa, nó không tự tạo ra dòng tiền để đi hết dư địa đó. Một thị trường có thể rẻ hơn trung bình lịch sử suốt nhiều quý mà không tăng, nếu người mua không xuất hiện đủ đông.
Tháng 8 cho thấy điều ngược lại là khả thi. VN-Index tăng khoảng 5,55% so với cuối tháng 7, với nhiều phiên nửa cuối tháng ghi nhận giá trị giao dịch 19.000-22.000 tỷ đồng, gấp rưỡi những gì thị trường vừa làm được trong hai phiên gần nhất. Nói cách khác, thị trường từng biết cách huy động đủ dòng tiền để đẩy giá đi xa, chỉ là chưa lặp lại được điều đó ở lần thử kháng cự vừa qua.
Hai nhánh kịch bản và biến số phân giải
Nhìn từ đây, có hai nhánh kịch bản đang mở, mỗi nhánh gắn với một điều kiện kích hoạt cụ thể.
Nhánh thứ nhất, chỉ số vượt lên. Điều kiện kích hoạt không phải một phiên xanh đơn thuần, mà là một phiên đóng cửa trên 1.870 điểm với giá trị giao dịch quay lại trên mức bình quân 20 phiên, đồng thời số mã tăng áp đảo số mã giảm. Khi đó vùng mục tiêu 1.900-1.930 điểm mới có cơ sở, vì lúc ấy dòng tiền đã đủ rộng để giữ giá ở mặt bằng mới, chứ không chỉ đẩy vài mã trụ.
Nhánh thứ hai, chỉ số lùi về kiểm định hỗ trợ. Điều kiện kích hoạt là đánh mất vùng 1.815-1.820 điểm, nơi lực cầu đã phản ứng trong phiên 7/9. Chứng khoán Vietcombank ghi nhận chỉ số chạm vùng hỗ trợ quanh 1.815 điểm rồi bật lại trước khi hồi phục.Người Quan Sát Nếu mốc này bị xuyên thủng với thanh khoản tăng, vùng 1.780-1.815 điểm sẽ là chặng kiểm định tiếp theo, tương đương mức giảm khoảng 2-3% so với hiện tại.
Biến số nhiều khả năng nhất sẽ phân giải hai nhánh này là dòng vốn ngoại và nhóm ngân hàng. Trong 5 phiên từ 3/9 đến 9/9, khối ngoại bán ròng khoảng 2.869 tỷ đồng trên sàn TP.HCM, chỉ mua ròng đúng một phiên là 4/9 với 94 tỷ đồng. Riêng nhóm ngân hàng chịu bán ròng khoảng 1.252 tỷ đồng trong bốn phiên 3-8/9, bất động sản thêm khoảng 440 tỷ đồng. Đây là hai nhóm chiếm tỷ trọng vốn hóa lớn nhất thị trường, nên chừng nào lực bán còn dồn vào đó, độ rộng khó cải thiện thật sự. Chiều ngược lại cũng có tín hiệu đáng chú ý: công nghệ thông tin là nhóm được mua ròng đáng kể nhất, với khoảng 148 tỷ đồng cùng kỳ.
Đọc lại phiên giảm 7/9 cho công bằng
Không nên quy toàn bộ phiên 7/9 cho một nguyên nhân duy nhất. Chứng khoán TPS lưu ý rằng độ tin cậy của tín hiệu kỹ thuật phiên đó cần được nhìn nhận thận trọng do mức độ ảnh hưởng lớn của VIC lên chỉ số, nghĩa là biến động của VN-Index có thể chưa phản ánh đầy đủ sức khỏe của mặt bằng cổ phiếu.Người Quan Sát
Tuy vậy, con số độ rộng 81 mã tăng so với 234 mã giảm cho thấy áp lực bán phiên đó không chỉ nằm ở một mã trụ. Cách đọc cân bằng nhất là: cú giảm được khuếch đại bởi trọng số của cổ phiếu vốn hóa lớn, nhưng nền tảng bên dưới cũng thực sự yếu, không phải hoàn toàn do một mã riêng lẻ kéo xuống.
Bản thân các công ty chứng khoán cũng chưa đồng thuận với nhau. Yuanta cho rằng chỉ số có thể biến động hẹp quanh 1.800-1.810 điểm và khuyến nghị tận dụng nhịp tăng để hạ dần tỷ trọng cổ phiếu về mức cân bằng với tiền mặt. Chứng khoán Bảo Việt lại đánh giá tích cực hơn, cho rằng lực cầu đã phản ứng khá tốt tại vùng hỗ trợ, dù dòng tiền vào còn lưỡng lự.
Ba tín hiệu đáng theo dõi những phiên tới
Với mặt bằng định giá thấp hơn bình quân 10 năm nhưng thanh khoản dưới trung bình 20 phiên, khung tham chiếu hợp lý cho giai đoạn này là giữ tỷ trọng cổ phiếu ở mức cân bằng, giải ngân từng phần trong các nhịp điều chỉnh thay vì mua đuổi ở vùng cản, và hạn chế đòn bẩy sau một nhịp tăng mạnh. Đây cũng chính là hướng mà VFS khuyến nghị trong báo cáo tháng 9.Thương gia
Ba tín hiệu đáng theo dõi ở những phiên tới, theo đúng thứ tự quan trọng: giá trị giao dịch có quay lại trên mức bình quân 20 phiên hay không; số mã tăng có áp đảo số mã giảm trong phiên tăng điểm kế tiếp hay không; và khối ngoại có dừng bán ròng ở nhóm ngân hàng hay không.
Nếu cả ba cùng xuất hiện, vùng 1.850-1.870 điểm sẽ được thử lại trong điều kiện khác hẳn phiên 4/9, và lúc đó dư địa định giá mới có cơ hội chuyển thành mức tăng thực. Nếu chỉ có giá mà thiếu hai điều kiện còn lại, kết quả nhiều khả năng lặp lại đúng những gì tuần này vừa cho thấy: một cú chạm kháng cự rồi trượt.