Với phần lớn nhà đầu tư cổ phiếu ngân hàng, biên lãi thuần (NIM) là con số được nhìn đầu tiên: NIM cho biết ngân hàng kiếm được bao nhiêu chênh lệch giữa lãi cho vay và lãi huy động trên mỗi đồng tài sản sinh lãi. NIM co lại thường đi cùng lợi nhuận co lại, NIM nở ra thường đi cùng lợi nhuận nở ra. Trường hợp Sacombank (STB) quý II/2026 lại là một ngoại lệ đáng đọc kỹ.
NIM cải thiện: điều nhìn thấy đầu tiên
Quý II/2026, Sacombank đúng là đã cải thiện chỉ số này. Theo báo cáo phân tích của Chứng khoán NH Việt Nam (NHSV), NIM quý II của ngân hàng tăng 6,8 điểm cơ bản lên 2,82%, nhờ lợi suất tài sản sinh lãi tăng nhanh hơn chi phí vốn.Người Quan Sát Thu nhập lãi thuần đạt 6.247 tỷ đồng, tăng 3,4% so với quý trước dù vẫn giảm 5,1% so với cùng kỳ.Người Quan Sát
Bộ máy vận hành thậm chí còn tốt hơn thế. Chi phí hoạt động giảm 11,7% so với cùng kỳ, thu nhập ngoài lãi tăng hơn gấp đôi lên 3.703 tỷ đồng, kéo tổng thu nhập hoạt động quý II tăng 28,1% so với cùng kỳ.Người Quan Sát Nếu chỉ đọc đến đây, kết luận tự nhiên là một ngân hàng đang hồi phục rõ rệt.
Con số mâu thuẫn: lợi nhuận vẫn mất gần một nửa
Báo cáo tài chính hợp nhất kể tiếp phần còn lại của câu chuyện. Lợi nhuận trước thuế quý II/2026 của Sacombank đạt 2.030 tỷ đồng, giảm 44,5% so với cùng kỳ; lũy kế nửa đầu năm đạt 4.136 tỷ đồng, giảm 43,6%.Báo Đầu tư
Thứ đứng giữa hai bức tranh là chi phí dự phòng rủi ro tín dụng. Riêng quý II, ngân hàng dành 5.095 tỷ đồng để trích lập, gấp 5,5 lần cùng kỳ; lũy kế bán niên là 7.119 tỷ đồng, tăng 542,7%.Báo Đầu tư Nói cách khác, lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh của Sacombank vẫn tăng hơn 33%, nhưng gần như toàn bộ phần tăng thêm đó đã được chuyển vào quỹ dự phòng thay vì chảy xuống dòng lợi nhuận.Báo Đầu tư
Đây là chỗ niềm tin "NIM tăng là ngân hàng khỏe lên" bộc lộ giới hạn. NIM đo giá của đồng vốn: ngân hàng cho vay đắt hơn hay rẻ hơn so với chi phí huy động. Nhưng NIM không trả lời được câu hỏi quan trọng hơn với một ngân hàng đang tái cơ cấu: khoản vay đã giải ngân có quay về đủ hay không. Chỉ số trả lời câu hỏi đó là chi phí tín dụng, tức số tiền ngân hàng phải trích ra cho phần nợ có nguy cơ mất.
Đọc đúng chỉ số: nợ xấu, bao phủ nợ xấu và nợ nhóm 2
Nếu phải chọn nhóm chỉ số thay cho NIM khi đọc Sacombank lúc này, đó là tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ bao phủ nợ xấu và nợ nhóm 2.
Cuối quý II/2026, dư nợ xấu của Sacombank ở mức 47.957 tỷ đồng, đưa tỷ lệ nợ xấu từ 6,41% đầu năm lên 7,54%.Báo Đầu tư Mặt bằng ngành cùng thời điểm, theo SSI Research, là 1,97%.VnEconomy Khoảng cách gần bốn lần này là lý do vì sao một chỉ số vi mô như NIM khó gánh nổi vai trò đại diện cho sức khỏe ngân hàng.
Sacombank cũng đã nâng quỹ dự phòng cho vay khách hàng lên 27.177 tỷ đồng, tăng 35,5% so với đầu năm, kéo tỷ lệ bao phủ nợ xấu từ 50% lên 57%.Báo Đầu tư Cải thiện này là thật, nhưng vẫn thấp hơn đáng kể mức bình quân ngành 83% cuối quý II.VnEconomy Mỗi đồng nợ xấu ở Sacombank hiện được đỡ bằng khoảng 57 xu dự phòng, phần còn lại vẫn nằm chờ lợi nhuận các quý tới gánh.
Nợ nhóm 2 là chỉ số dự báo đáng chú ý nhất. Nợ cần chú ý của Sacombank tăng thêm 1,7 điểm phần trăm, lên 2,6% dư nợ.Người Quan Sát Nhóm 2 là phòng chờ của nợ xấu: một phần trong đó sẽ chuyển nhóm nếu khách hàng không trả được nợ đúng hạn, và mỗi lần chuyển nhóm là một lần trích lập mới. NHSV xem đây là rủi ro đáng lo nhất với lợi nhuận Sacombank trong các quý tới.
Vì sao trích lập tăng vọt đúng lúc này
Có nhiều cách giải thích cho khoản 5.095 tỷ đồng trích lập, và không nên dừng ở cách đầu tiên nghe hợp lý.
Cách thứ nhất: đây là lựa chọn chủ động, dùng phần thu ngoài lãi dôi ra để gia cố bộ đệm thay vì để lợi nhuận đẹp trên giấy. Chi tiết ủng hộ cách đọc này là tỷ lệ bao phủ được nâng lên đúng quý thu nhập hoạt động lập đỉnh.
Cách thứ hai: chất lượng tài sản xấu đi thật. Dư nợ nhóm 3 đến nhóm 5 tăng 19,5% so với đầu năm, còn nợ nhóm 2 dâng thêm 1,7 điểm phần trăm chỉ trong sáu tháng.Báo Đầu tư Đây không phải diễn biến do ngân hàng chọn.
Cách thứ ba: một phần là hệ quả phân loại lại nợ trong quá trình minh bạch hóa bảng cân đối. Ông Loic Faussier, Tổng Giám đốc Sacombank, cho biết quá trình rà soát và xử lý tồn đọng lịch sử mới hoàn thành bước chuẩn bị, và khi phản ánh đầy đủ chất lượng tài sản, quy mô nợ xấu có thể tiếp tục tăng ở các quý sau.Báo Đầu tư
Dữ liệu nghiêng về cách đọc kết hợp cả ba: nền nợ xấu xấu đi là thật, còn thời điểm và cường độ trích lập là do ngân hàng chọn. Quý IV/2025 từng là quý trích lập đỉnh với 9.232 tỷ đồng và khiến Sacombank lỗ trước thuế 3.360 tỷ đồng, cho thấy ngân hàng sẵn sàng dồn chi phí vào một quý thay vì rải đều. Cách đọc "kinh doanh sa sút" đơn thuần bị chính con số lợi nhuận trước dự phòng bác bỏ, vì bộ máy tạo doanh thu của Sacombank thực tế đang chạy tốt hơn cùng kỳ.
Nút thắt chưa gỡ: 32,5% cổ phần tại VAMC
Đề án tái cơ cấu Sacombank đã ở chặng cuối, và điểm chưa gỡ được là khoản nợ được bảo đảm bằng 32,5% cổ phần STB của nhóm cựu Phó Chủ tịch HĐQT Trầm Bê đã chuyển giao cho VAMC.Báo Đầu tư Dư nợ gốc liên quan đã được trích lập 100%. Ngân hàng đã trình Ngân hàng Nhà nước phương án đưa khối tài sản này ra đấu giá và đang chờ phê duyệt; tính đến đầu tháng 9/2026 chưa có giao dịch nào hoàn tất.
Ý nghĩa của nút thắt này là hai chiều: đấu giá thành công có thể tạo hoàn nhập dự phòng lớn và đổi hẳn mặt bằng lợi nhuận các quý sau, còn nếu tiếp tục kéo dài thì áp lực trích lập sẽ đè lên lợi nhuận thêm nhiều quý nữa, đúng như cảnh báo của chính ban điều hành.
Về tiến độ kế hoạch, ĐHĐCĐ thường niên tháng 4/2026 đặt mục tiêu lợi nhuận trước thuế cả năm 8.100 tỷ đồng và đưa tỷ lệ nợ xấu về dưới 5%.Vietstock Với 4.136 tỷ đồng sau nửa năm, Sacombank hoàn thành khoảng 51% chỉ tiêu lợi nhuận. Chỉ tiêu nợ xấu thì đang đi xa mục tiêu hơn so với đầu năm, chứ không gần lại.
Nhà đầu tư nên đọc lại theo thứ tự nào
Trường hợp Sacombank cho thấy một quy tắc chung: thứ tự đọc quan trọng không kém con số. Với ngân hàng có bảng cân đối sạch, NIM là chỉ số hợp lý để bắt đầu vì phần lớn biến động lợi nhuận đến từ chênh lệch lãi. Với ngân hàng đang xử lý tồn đọng như Sacombank, thứ tự phải đảo lại: chi phí tín dụng và nợ nhóm 2 trước, tỷ lệ bao phủ nợ xấu thứ hai, NIM sau cùng.
Đặt 7.119 tỷ đồng dự phòng bán niên cạnh dư nợ cho vay khách hàng 636.029 tỷ đồng, chi phí tín dụng của Sacombank tương đương khoảng 2,24%/năm, đủ lớn để nuốt trọn mọi cải thiện vài điểm cơ bản của biên lãi thuần.Báo Đầu tư Điều đó không có nghĩa Sacombank là ngân hàng yếu: bộ máy tạo doanh thu đang chạy tốt hơn cùng kỳ, chi phí hoạt động giảm, tiền gửi khách hàng vẫn tăng 4,8% so với đầu năm.Báo Đầu tư Câu chuyện cổ phiếu này trong 12 tháng tới sẽ do tốc độ làm sạch bảng cân đối quyết định, không phải vài điểm cơ bản NIM mỗi quý.
Hai tín hiệu cụ thể đáng theo dõi trong các quý tới: nợ nhóm 2 có dừng lại quanh 2,6% hay tiếp tục dâng trong báo cáo quý III, và Ngân hàng Nhà nước có phê duyệt phương án đấu giá khối cổ phần tại VAMC trong nửa cuối năm hay không. Nếu nợ nhóm 2 tiếp tục tăng, kịch bản có khả năng cao hơn là chi phí dự phòng nửa cuối năm vẫn ở mức cao, và lợi nhuận cả năm sẽ bám sát chứ khó vượt kế hoạch 8.100 tỷ đồng.