Ngày 4/9/2026, Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên Truth Social lời đe dọa ngừng giao thương với những quốc gia có thặng dư thương mại với Mỹ, trừ khi Fed cắt giảm lãi suất.Vietnamfinance Đây là lần đầu tiên ông gắn chính sách thương mại trực tiếp vào một quyết định lãi suất, và Việt Nam đứng ngay trong tầm ngắm: tám tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất siêu sang Mỹ 106,6 tỷ USD, tăng 22,7% so với cùng kỳ.VietnamNet
Người mà Nhà Trắng đang gây sức ép chính là Chủ tịch Fed Kevin Warsh, do chính ông Trump đề cử bảy tháng trước, và mọi thứ diễn ra ngược hoàn toàn với kỳ vọng ban đầu của ông.
Ngày 30/1: thị trường đọc đề cử theo hướng ngược lại
Ngày 30/1/2026, ông Trump công bố đề cử Kevin Warsh, cựu Thống đốc Fed giai đoạn 2006-2011, làm Chủ tịch Fed kế nhiệm Jerome Powell.Vietstock Mong muốn của ông khi đó rất rõ ràng: một mặt bằng lãi suất quanh 1%, thấp hơn nhiều so với mức 3,6% đang áp dụng. Nhưng thị trường lại đọc ngược lại, vì ông Warsh vốn được biết đến là người ủng hộ lãi suất cao và muốn thu hẹp bảng cân đối kế toán của Fed.
Phản ứng giá diễn ra ngay trong phiên: vàng thế giới rơi từ 5.376,74 USD/troy ounce xuống 4.887,07 USD/troy ounce, mất 9,11% chỉ trong một ngày; chỉ số USD tăng 0,74% lên 96,99 điểm, mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 5/2025. Nói cách khác, ngay từ ngày đầu tiên, thị trường đã định giá một Fed khó nới lỏng hơn, chứ không phải một Fed dễ dàng hơn như ông Trump mong muốn.
Phép thử độc lập qua phiên điều trần và cuộc họp tháng 7
Quá trình xác nhận kéo dài gần bốn tháng, không êm ả. Tại phiên điều trần trước Ủy ban Ngân hàng Thượng viện ngày 21/4, ông Warsh nói thẳng ông không hứa cắt giảm lãi suất với ông Trump.MarketTimes Ngày 13/5, Thượng viện phê chuẩn ông với tỷ lệ 54 phiếu thuận, 45 phiếu chống, chỉ một thượng nghị sĩ Dân chủ ủng hộ, và ông tuyên thệ nhậm chức ngày 22/5 tại Phòng Đông của Nhà Trắng.VnEconomy
Cuộc họp tháng 7 là phép thử đầu tiên. Fed giữ nguyên lãi suất, nhưng ba Chủ tịch Fed khu vực (Cleveland: bà Beth Hammack, Minneapolis: ông Neel Kashkari, Dallas: bà Lorie Logan) bỏ phiếu phản đối, muốn tăng thêm 0,25 điểm phần trăm. Đây là lần đầu tiên kể từ tháng 9/2016 có ba phiếu phản đối cùng hướng.CNBC Ông Warsh sau đó dẫn chính quyết định giữ nguyên làm bằng chứng cho tính độc lập của Fed trước Nhà Trắng.
Jackson Hole 28/8: bài phát biểu xoay chuyển kỳ vọng
Bước ngoặt thực sự đến vào cuối tháng 8. Phát biểu tại hội nghị Jackson Hole, ông Warsh đặt trọng tâm hoàn toàn vào lạm phát: PCE tháng 7 ở mức 3,7%, CPI ở mức 3,4%, và 54% trong tổng số 199 thành phần của rổ PCE tăng trên 3% trong 12 tháng, đồng thời đánh giá điều kiện tài chính hiện tại là chưa đủ thắt chặt.Vietstock
Ông Warsh không cam kết tăng lãi suất, nhưng thị trường vẫn đọc bài phát biểu theo hướng cứng rắn: xác suất Fed tăng lãi suất tháng 9 nhảy từ khoảng 35% lên vùng 50% ngay trong ngày,CNBC rồi lên khoảng 66% vào ngày 31/8 theo CME FedWatch.CNBC Vàng thế giới giảm 3,21% ngay trong phiên, xuống 4.453,00 USD/troy ounce.
Tuần đầu tháng 9: số liệu việc làm và chiến dịch gây sức ép
Ngày 3/9, Thống đốc Fed Christopher Waller nghiêng về giữ nguyên lãi suất, dẫn chỉ số lạm phát ba tháng đã giảm từ 4,76% xuống 3,05%; xác suất tăng lãi suất lùi về vùng 48%.Vietstock
Ngày 4/9, báo cáo việc làm tháng 8 đảo ngược điều đó. Số việc làm phi nông nghiệp tăng 162.000, gần gấp ba mức dự báo khoảng 56.000 của khảo sát Reuters; tỷ lệ thất nghiệp giữ ở 4,1% và số liệu tháng 7 được điều chỉnh từ giảm 23.000 lên tăng 21.000.MarketTimes Xác suất Fed tăng lãi suất quay lại vùng khoảng 60%.
Cũng chính ngày 4/9, ông Trump viện dẫn báo cáo việc làm mạnh đó để yêu cầu Fed hạ lãi suất, cho rằng nước Mỹ lẽ ra phải có mức lãi suất thấp nhất thế giới. Trong tuần, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và Cố vấn kinh tế cấp cao Nhà Trắng Peter Navarro cùng lên tiếng theo hướng đó, dù ông Trump chưa chỉ trích trực tiếp ông Warsh như từng làm với ông Powell.
Hai bên đang tranh luận trên hai thước đo khác nhau: Nhà Trắng dẫn CPI lõi tăng 1,6% theo tốc độ thường niên hóa ba tháng gần nhất, còn các quan chức Fed nhìn vào PCE lõi, thước đo Fed ưa dùng, đang trên 3% cùng kỳ. Cả hai con số đều đúng và dẫn tới hai kết luận trái ngược. Một ràng buộc ít được nhắc tới: theo ING, chỉ 3 trong 9 quan chức ủng hộ tăng lãi suất có quyền biểu quyết năm nay,Fireant nên xác suất khoảng 60% không đồng nghĩa một kết quả đã an bài.
Giá đã phản ứng tới đâu
Vàng thế giới đóng cửa ngày 7/9 ở 4.402,88 USD/troy ounce, giảm 4,3% so với mức 4.600,52 USD phiên 27/8, tức trước bài phát biểu Jackson Hole. Trong nước, giá bán ra vàng miếng SJC còn 146,5 triệu đồng/lượng ngày 7/9, thấp hơn 2,5% so với 150,2 triệu đồng ngày 28/8.
Đáng chú ý, đồng USD gần như đứng yên trong cùng giai đoạn: chỉ số USD ở 99,19 điểm ngày 7/9, so với 99,17 điểm ngày 28/8. Cú giảm của vàng vì thế khó quy hết cho một đồng USD mạnh lên. Ít nhất hai cách giải thích cùng tồn tại: kỳ vọng lãi suất thực cao hơn làm giảm sức hấp dẫn của tài sản không sinh lãi, và hoạt động chốt lời sau đợt tăng dài từ đầu năm. Diễn biến lợi suất nghiêng về cách giải thích thứ nhất: lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm lên quanh 4,80% ngày 7/9, vùng cao nhất kể từ đầu năm 2025.
Tỷ giá USD/VND lại chưa chịu sức ép tương ứng: 26.040 đồng ngày 7/9, thấp hơn mức 26.096,5 đồng ngày 28/8, trong khi VN-Index đóng cửa phiên 7/9 tại 1.821,64 điểm, giảm 1,70%.
Hai dữ liệu cuối cùng trước ngày 16/9
Chỉ số giá sản xuất ngày 10/9 và CPI tháng 8 ngày 11/9 là hai mảnh ghép còn thiếu trước cuộc họp FOMC 15-16/9; Reuters dự báo CPI tăng 0,4% so với tháng trước và CPI lõi tăng 0,2%.
Với nhà đầu tư Việt Nam, biến số quan trọng không dừng ở việc Fed tăng hay giữ nguyên. Theo ông Lương Duy Phước, Giám đốc phân tích Công ty CP Chứng khoán Kafi, điều đáng theo dõi là phản ứng của lợi suất và đồng USD sau cuộc họp, vì đây mới là thứ truyền vào tỷ giá và dòng vốn ngoại.MarketTimes
Từ đó có thể phác ra hai kịch bản. Kịch bản thứ nhất: CPI tháng 8 nóng hơn dự báo, Fed tăng 0,25 điểm phần trăm, phần 40% xác suất còn lại phải điều chỉnh, lợi suất 10 năm có thể vượt 4,80% và USD mạnh lên, gây áp lực lên tỷ giá cùng dòng vốn ngoại vào Việt Nam; vàng chịu thêm sức ép giảm ngắn hạn. Kịch bản thứ hai: CPI hạ nhiệt, Fed giữ nguyên kèm thông điệp mềm hơn, kỳ vọng thắt chặt được gỡ nhanh, và phần vàng đã giảm 4,3% trong hai tuần qua có dư địa hồi lại.
Với người đang nắm vàng như một phần danh mục, khung ứng xử thông thường ở giai đoạn này là giữ nguyên tỷ trọng đã có và chờ hai dữ liệu ngày 10/9, 11/9, thay vì mua thêm hay bán ra trước một sự kiện mà chính thị trường Mỹ mới định giá được khoảng 60% một chiều. Với người theo dõi tỷ giá, mốc cần quan sát trước tiên là lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm trong hai phiên đầu sau thông báo FOMC, chứ không phải con số lãi suất được công bố.
Còn lời đe dọa thương mại từ Nhà Trắng, ở thời điểm này, mới dừng ở một bài đăng trên mạng xã hội, chưa đi kèm biện pháp cụ thể. Nhưng nó cho thấy mức độ mà chính quyền Mỹ sẵn sàng gắn hồ sơ thương mại vào một quyết định vốn thuộc về ngân hàng trung ương, và Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia bị nêu tên bởi chính con số xuất siêu của mình. Hai dữ liệu ngày 10/9 và 11/9 sẽ là phép thử tiếp theo cho việc thị trường đọc đúng hay đọc sai một lần nữa.