Ngày 4/9/2026, bốn lô trái phiếu trị giá tổng cộng 3.800 tỷ đồng của Sacombank và Vietcombank bắt đầu giao dịch trên hệ thống trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ của Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội. Lô cao lãi nhất trong nhóm này trả 10%/năm cố định suốt kỳ hạn.
Cùng thời điểm, một lô trái phiếu khác trên thị trường đang treo lại 3.009 tỷ đồng tiền lãi chưa trả cho trái chủ. Mức lãi lô đó từng cam kết là 10,5%/năm, cao hơn không đáng kể so với con số 10% ở trên.TheLEADER
Hai lô trái phiếu, hai mức lãi gần như bằng nhau, hai kết cục hoàn toàn ngược chiều. Điều báo cáo không nói với nhà đầu tư F0 là: lãi suất niêm yết không phải tiêu chí để phân biệt rủi ro. Rủi ro thực sự nằm ở những thứ khó nhìn thấy hơn nhiều.
Bên thứ nhất: 3.650 tỷ đồng của Sacombank, lãi 10%/năm
Cuối tháng 7/2026, Sacombank hoàn tất phát hành ba lô trái phiếu riêng lẻ vào các ngày 27/7, 30/7 và 31/7, tổng giá trị 3.650 tỷ đồng, kỳ hạn 6 năm, lãi suất cố định 10%/năm.MekongASEAN Các đợt này nằm trong kế hoạch chào bán tối đa 20.000 tỷ đồng trái phiếu riêng lẻ đã được ngân hàng thông qua, nhằm bổ sung nguồn vốn trung và dài hạn.
Mức 10% là mức cao nhất trong nhóm ngân hàng giai đoạn này. Theo dữ liệu HNX và VBMA do Dân trí tổng hợp ngày 1/9, trái phiếu của Vietcombank và BIDV phát hành trong tháng 8 chủ yếu ở vùng 7,87-8,2%/năm, PVcomBank ở 9,6-9,8%/năm và TPBank khoảng 9,1%/năm.Dân trí
Đặt cạnh tiền gửi, khoảng cách khá rõ: ở kỳ hạn 12 tháng gửi trực tuyến, mặt bằng lãi suất tiết kiệm của 41 ngân hàng cập nhật ngày 2/9/2026 có trung vị 6,2%/năm. Cần lưu ý phép so sánh này không hoàn toàn cùng thang, vì trái phiếu Sacombank có kỳ hạn 6 năm còn dữ liệu tiền gửi chỉ phủ tới 12 tháng.
Vì sao ngân hàng phải trả cao hơn cho cùng một đồng vốn? Nguyên nhân không nằm ở chất lượng tổ chức phát hành mà ở cấu trúc nguồn vốn. Theo phân tích của VCBS được VietnamBiz dẫn lại ngày 25/8, khoảng 80% vốn huy động của hệ thống ngân hàng Việt Nam là ngắn hạn, trong khi tới 50% dư nợ là các khoản vay trung và dài hạn.VietnamBiz Muốn kéo dài kỳ hạn nguồn vốn, ngân hàng phải trả thêm phí, và mặt bằng lãi suất trái phiếu ngân hàng vì thế đã tăng từ bình quân 5,92%/năm cuối năm ngoái lên khoảng 9%/năm trong nửa đầu 2026.
Nói cách khác, mức 10% phản ánh chi phí kéo dài kỳ hạn, cộng thêm phần bù cho tính kém thanh khoản và cho việc trái phiếu không được bảo hiểm tiền gửi. Đây không phải mức lãi cao vì tổ chức phát hành yếu, mà là cái giá của việc kéo dài kỳ hạn vốn trong một hệ thống huy động ngắn nhưng cho vay dài.
Bên thứ hai: 4.800 tỷ đồng của Bông Sen, lãi 10,5%/năm
Công ty Cổ phần Bông Sen, doanh nghiệp trong hệ sinh thái Tập đoàn Vạn Thịnh Phát, phát hành lô BSECH2126003 ngày 15/10/2021 với giá trị 4.800 tỷ đồng, kỳ hạn 5 năm, lãi suất 10,5%/năm và trả lãi ba tháng một lần.TheLEADER Vốn huy động được dùng cho dự án tại 152 Trần Phú, Quận 5, TP.HCM. Chứng khoán Tân Việt (TVSI) là đơn vị thu xếp, và lô này được bán tiếp cho nhà đầu tư nhỏ lẻ với mệnh giá chỉ 100.000 đồng mỗi trái phiếu, thấp hơn 10.000 lần so với mệnh giá của lô Sacombank.
Bông Sen trả đủ ba kỳ lãi đầu tiên trong năm 2022, tổng khoảng 346 tỷ đồng. Nhưng từ kỳ thứ tư trở đi, tức khoảng tháng 10/2022, công ty ngừng thanh toán hoàn toàn. Toàn bộ tài khoản ngân hàng của doanh nghiệp bị cơ quan chức năng phong tỏa để phục vụ điều tra vụ án Vạn Thịnh Phát, kể từ ngày 14/10/2022 khi bà Trương Mỹ Lan, cựu Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Vạn Thịnh Phát, bị bắt.
Số lãi treo lại tăng dần theo từng kỳ công bố: khoảng 2.229 tỷ đồng vào tháng 7/2025, 2.623 tỷ đồng vào tháng 1/2026, và 3.009 tỷ đồng trong kỳ báo cáo từ 1/1 đến 30/6/2026.Fili Cộng cả gốc 4.800 tỷ đồng, tổng nghĩa vụ trái phiếu quá hạn đã vượt 7,8 nghìn tỷ đồng. Do vi phạm nghĩa vụ thanh toán, lô này còn phải chịu lãi suất quá hạn bằng 150% lãi trong hạn, tương đương 15,75%/năm.
Phần tài sản đảm bảo được công bố gồm 30% vốn tại Công ty Trí Đức, giá trị 180 tỷ đồng, và 63,45 triệu cổ phần Daeha, giá trị 634,48 tỷ đồng (Daeha là công ty vận hành khách sạn Daewoo Hà Nội), cùng một số bất động sản khác chưa được nêu định giá.
Hai khoản chính cộng lại khoảng 814 tỷ đồng, tương đương chưa tới một phần năm mệnh giá lô trái phiếu. Bức tranh tài chính của tổ chức phát hành cũng đã xói mòn từ lâu: cuối năm 2025, Bông Sen lỗ sau thuế 678,57 tỷ đồng, lỗ lũy kế 3.429 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu còn 4.214 tỷ đồng và nợ phải trả 9.466 tỷ đồng, hệ số thanh toán hiện hành chỉ 0,89 lần.Người Quan Sát Báo cáo tài chính năm 2025 bị kiểm toán viên từ chối đưa ra ý kiến, kèm nghi ngờ về khả năng hoạt động liên tục. Gốc 4.800 tỷ đồng của lô này đáo hạn ngày 15/10/2026, tức còn khoảng sáu tuần nữa.
Vậy nhìn vào đâu, nếu không nhìn lãi suất
Ai phát hành và ai giám sát tổ chức đó. Sacombank là ngân hàng thương mại niêm yết, chịu giám sát thường xuyên của Ngân hàng Nhà nước về an toàn vốn và thanh khoản, công bố báo cáo tài chính theo quý. Bông Sen là doanh nghiệp chưa niêm yết, phát hành cho một dự án bất động sản, báo cáo tài chính gần nhất bị từ chối ý kiến kiểm toán.
Tài sản đảm bảo có định giá độc lập hay không. Trái phiếu ngân hàng thường không có tài sản đảm bảo, nhưng người mua khi đó đang cho vay chính bảng cân đối của ngân hàng. Trái phiếu doanh nghiệp có tài sản đảm bảo nghe an tâm hơn, cho tới khi đem so giá trị công bố với mệnh giá. Con số 814 tỷ đồng trên 4.800 tỷ đồng của Bông Sen cho thấy tài sản đảm bảo không tự động là lớp bảo vệ đủ dày.
Lịch sử trả lãi. Đây là tiêu chí đơn giản nhất và cũng dễ kiểm tra nhất trên chuyên trang công bố thông tin trái phiếu doanh nghiệp của HNX. Một doanh nghiệp trả đủ, đúng hạn qua nhiều kỳ có hồ sơ khác hẳn một doanh nghiệp dừng trả từ kỳ thứ tư.
Mức lãi so với mặt bằng cùng nhóm. Trong tháng 8/2026, Vinhomes phát hành lô 2.000 tỷ đồng kỳ hạn 3 năm với lãi suất hai kỳ đầu 12,5%/năm, còn Tandoland huy động 258 tỷ đồng kỳ hạn 5 năm với lãi suất lên tới 13%/năm trong hai kỳ đầu. Mức lãi cao nhất thị trường hiện vẫn thuộc về nhóm bất động sản, đúng nhóm mà Bông Sen từng đứng trong đó khi phát hành năm 2021.
Trái phiếu ngân hàng 10% cũng không phải tiền gửi
Cần nói rõ để tránh hiểu nhầm theo chiều ngược lại: trái phiếu ngân hàng không phải phiên bản lãi cao của sổ tiết kiệm. Tiền gửi được bảo hiểm tiền gửi chi trả tối đa 350 triệu đồng cho mỗi người tại mỗi tổ chức, theo hạn mức có hiệu lực từ 13/7/2026.Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam Trái phiếu không nằm trong phạm vi đó, và với trái phiếu tăng vốn cấp 2, người nắm giữ còn xếp sau người gửi tiền khi tổ chức phát hành gặp khó khăn. Kỳ hạn 6 năm cũng dài hơn nhiều so với sổ tiết kiệm; muốn rút sớm phải bán lại trên thị trường thứ cấp theo giá biến động, không có gì đảm bảo bán được đúng mệnh giá.
Bản thân tổ chức phát hành cũng đang chịu áp lực riêng. Lũy kế 6 tháng đầu năm 2026, Sacombank ghi nhận 4.136 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, giảm 43,6% so với cùng kỳ, do chi phí dự phòng rủi ro tăng 542,7% lên 7.119 tỷ đồng.MekongASEAN Đổi lại, tỷ lệ bao phủ nợ xấu được nâng từ 50% lên 57%, chỉ báo cho thấy ngân hàng đang chủ động trích lập dự phòng hơn là né tránh rủi ro.
Điều đáng nói nhất với nhà đầu tư cá nhân
Cả hai lô trái phiếu nêu trên đều là trái phiếu phát hành riêng lẻ, và cửa vào đã bị siết lại kể từ Nghị định 200/2026/NĐ-CP mà Chính phủ ban hành ngày 5/6/2026. Cá nhân muốn mua hoặc nhận chuyển nhượng trái phiếu riêng lẻ phải có danh mục chứng khoán niêm yết tối thiểu 2 tỷ đồng, tính bình quân theo ngày trong tối thiểu 180 ngày liền kề, không tính phần vay margin.LuatVietnam Tư cách nhà đầu tư chuyên nghiệp này có giá trị trong một năm.
Thêm vào đó, mệnh giá mỗi trái phiếu Sacombank là 1 tỷ đồng, nên con số 10%/năm xuất hiện trên báo không phải là mức lãi mà phần lớn người đọc có thể chạm tới. Đây chính là khác biệt lớn nhất giữa năm 2021 và năm 2026: lô Bông Sen mệnh giá 100.000 đồng, từng được phân phối tiếp tới nhà đầu tư nhỏ lẻ qua công ty chứng khoán, còn khung pháp lý hiện nay không cho phép cấu trúc đó lặp lại theo cách cũ.
Với nhà đầu tư cá nhân chưa đạt tư cách chuyên nghiệp, lựa chọn thực tế nằm ở hai kênh: tiền gửi có kỳ hạn, hoặc chứng chỉ quỹ trái phiếu, nơi tổ chức quản lý quỹ đứng ra thẩm định tổ chức phát hành và phân tán rủi ro qua nhiều mã. Mức lợi suất sẽ thấp hơn con số 10% trên tiêu đề, nhưng đó là mức lợi suất đi kèm quyền được mua và một lớp thẩm định trung gian.
Mốc cần theo dõi đã rất gần. Ngày 15/10, gốc 4.800 tỷ đồng của Bông Sen đáo hạn. Rộng hơn, tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp đến hạn trong những tháng cuối năm là 98.295 tỷ đồng, trong đó bất động sản chiếm hơn một nửa.Dân trí Cách nhóm này xử lý các khoản đáo hạn sẽ nói nhiều về chất lượng thị trường trái phiếu hơn bất kỳ con số lãi suất nào được quảng cáo trên tiêu đề.