Báo cáo tài chính hợp nhất soát xét nửa đầu năm 2026 của Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL, mã OIL) công bố ngày 2/9 có một dòng số đáng chú ý: riêng doanh thu tại thị trường quốc tế đạt 60.329 tỷ đồng, tăng gần 95% so với mức 30.951 tỷ đồng cùng kỳ và chiếm hơn 44% tổng doanh thu thuần 136.569 tỷ đồng.Soha Nhìn vào con số, quy mô này lớn đến mức cùng sáu tháng, Viettel Global chỉ ghi nhận khoảng 26.178 tỷ đồng doanh thu ở nước ngoài.Soha Một doanh nghiệp xăng dầu mà phần lớn nhà đầu tư cá nhân chỉ biết qua biển hiệu cây xăng đang thu từ nước ngoài gấp hơn hai lần tập đoàn viễn thông đầu tư ra nước ngoài lớn nhất Việt Nam, và gấp khoảng 13 lần doanh thu quốc tế của Vingroup.
Nhưng con số này không đứng một mình. Cùng giai đoạn tăng trưởng đó, PVOIL vừa trải qua quý lỗ đầu tiên sau gần bốn năm. Hai chỉ tiêu đi ngược chiều nhau trong cùng một báo cáo, và lời giải thích nằm ở cấu trúc lợi nhuận, không phải ở quy mô doanh thu.
Tiền đó đến từ đâu
Doanh thu quốc tế của PVOIL không phải tiền bán lẻ xăng ở Lào hay Campuchia, dù công ty có pháp nhân ở cả hai nước. Phần lớn dòng tiền này chảy qua Công ty TNHH Kinh doanh Dầu Quốc tế (PVOIL Singapore), đầu mối tiếp thị và xuất bán dầu thô khai thác tại Việt Nam cùng dầu thô của Petrovietnam ở nước ngoài. Đây là thương mại dầu thô quy mô lớn, không phải bán lẻ ở đầu ra cuối cùng.Markettimes
Hoạt động mở rộng rõ nhất năm nay là chuỗi cung ứng nguyên liệu cho Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn: tháng 6/2026, PVOIL Singapore đưa gần 2 triệu thùng dầu thô Basrah từ Iraq cập cảng Nghi Sơn, sau đó HĐQT PVOIL phê duyệt giao dịch với PVOIL Singapore để tham gia liên danh cung cấp dầu thô cho nhà máy này, tổng giá trị khoảng 600 triệu USD, thực hiện từ tháng 7 đến hết năm 2026.CafeF
Ngoài quy mô hàng hóa mở rộng, giá dầu cũng góp phần đáng kể vào con số doanh thu: doanh thu thương mại dầu thô tính trên giá trị lô hàng luân chuyển, nên giá dầu tăng bao nhiêu thì doanh thu nở ra gần như bấy nhiêu ở cùng một sản lượng — quy mô lớn không đồng nghĩa hiệu quả cao.
Doanh thu kỷ lục, quý vẫn lỗ
Đây là chỗ câu chuyện rẽ hướng. Theo báo cáo quý 2 công bố cuối tháng 7, PVOIL đạt doanh thu thuần 90.003 tỷ đồng trong quý 2, tăng 126% so với cùng kỳ và là mức doanh thu quý cao nhất lịch sử doanh nghiệp.CafeF Cũng chính quý đó, công ty báo lỗ sau thuế hợp nhất 95 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm 2025 lãi 206 tỷ đồng. Đó là quý lỗ đầu tiên của PVOIL sau gần bốn năm.
Nguyên nhân nằm trọn trong bảng kết quả kinh doanh. Giá vốn hàng bán tăng 129%, lên 88.725 tỷ đồng, nhanh hơn tốc độ tăng 126% của doanh thu. Lợi nhuận gộp vì thế chỉ đạt 1.278 tỷ đồng, tương đương biên gộp khoảng 1,4%, tăng vỏn vẹn 10% so với 1.164 tỷ đồng cùng kỳ dù doanh thu đã hơn gấp đôi. Chi phí tài chính cùng lúc tăng từ 103 tỷ đồng lên 244 tỷ đồng, riêng lãi vay chiếm 185 tỷ đồng.
Vì sao biên lợi nhuận co lại nhanh đến vậy
Bối cảnh là giá dầu Brent DTD bình quân quý 2 lên 104,5 USD/thùng, tăng 54% so với cùng kỳ.Fireant Với doanh nghiệp thương mại xăng dầu, giá dầu tăng nhanh không phải tin tốt: giá bán lẻ trong nước điều chỉnh theo chu kỳ bảy ngày, còn giá nhập khẩu thay đổi hằng ngày. Khi giá thế giới leo dốc trong một chu kỳ, doanh nghiệp mua vào theo mặt bằng mới nhưng vẫn bán ra theo giá kỳ điều hành cũ, và phần chênh lệch bị nuốt mất ngay trong khâu thương mại.
Tồn kho khuếch đại thêm biên độ này: từ khoảng 2.793 tỷ đồng đầu năm, hàng tồn kho PVOIL vọt lên hơn 11.191 tỷ đồng cuối quý 1 rồi lùi về khoảng 5.921 tỷ đồng cuối quý 2, kèm dự phòng giảm giá tăng từ 15 tỷ lên 232 tỷ đồng.Fireant Quy định dự trữ tối thiểu buộc doanh nghiệp đầu mối ôm lượng hàng lớn thường xuyên, nên mỗi lần giá đảo chiều, lãi hoặc lỗ tồn kho đều bị phóng đại so với lợi nhuận thật của hoạt động phân phối.
Lũy kế nửa năm vẫn tăng, nhưng lệch hẳn về quý 1
Tính chung sáu tháng, PVOIL vẫn báo lãi sau thuế hợp nhất 498,9 tỷ đồng, tăng hơn 115% so với 231,9 tỷ đồng cùng kỳ.Soha Tăng trưởng đó là thật, nhưng dồn gần như toàn bộ vào quý 1, khi doanh nghiệp bán ra lượng tồn kho mua ở nền giá thấp trong lúc giá dầu đi lên. Sang quý 2, chính cơ chế đó quay ngược lại.
So với kế hoạch năm ĐHĐCĐ tháng 4 thông qua, gồm doanh thu 150.700 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 656 tỷ đồng, bức tranh lệch rõ giữa hai chỉ tiêu.CafeF Doanh thu sáu tháng đã đạt hơn 90% kế hoạch cả năm, nhiều khả năng vượt xa chỉ tiêu. Lợi nhuận mới đi được khoảng ba phần tư chặng đường, phần còn lại phụ thuộc giá dầu nửa cuối năm đi ngang hay đảo chiều gấp.
Thị trường đã định giá lại cổ phiếu OIL từ lâu
Nhìn vào bảng giá, nhà đầu tư dường như đã phản ứng với cấu trúc này trước khi báo cáo bán niên ra mắt. Cổ phiếu OIL chốt phiên gần nhất ngày 28/8 ở 13.600 đồng, vốn hóa quanh 14.100 tỷ đồng, so với 11.200 đồng phiên 5/1 đầu năm. Tính từ đầu năm, cổ phiếu vẫn tăng khoảng 21%, nhưng đường đi ở giữa mới đáng chú ý.
OIL leo lên đỉnh đóng cửa 24.800 đồng ngày 3/3 theo sóng giá dầu và câu chuyện tăng trưởng, rồi rơi liên tục về vùng hiện tại, mất khoảng 45% so với đỉnh. Giai đoạn doanh thu quốc tế tăng mạnh nhất cũng là giai đoạn thị giá đi xuống. Hai diễn biến trùng thời gian, nhưng không chắc cùng một nguyên nhân. Khả năng hợp lý hơn là thị trường phản ứng với đà giảm biên lợi nhuận và rủi ro tồn kho lộ dần qua các báo cáo quý, chứ không phải với quy mô doanh thu quốc tế. Thanh khoản không phải vấn đề: khối lượng khớp lệnh nhiều phiên tháng 8 dao động từ hơn 1 triệu đến trên 8 triệu đơn vị, khá dồi dào so với mặt bằng UPCoM.
Cơ cấu sở hữu giải thích thêm một phần định giá: Petrovietnam vẫn nắm 80,52% vốn PVOIL, nên lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng chỉ chiếm phần nhỏ. Doanh nghiệp vừa chốt danh sách ngày 7/9 để trả cổ tức năm 2025 tỷ lệ 2,5%, tương đương 250 đồng mỗi cổ phiếu, tổng chi khoảng 258,6 tỷ đồng, trong đó Petrovietnam nhận hơn 208 tỷ đồng.Mekong ASEAN Tỷ lệ chi trả thấp là chủ ý, dùng lợi nhuận giữ lại để bù đắp các khoản dự phòng còn tồn đọng.
Điều nhà đầu tư nên theo dõi
Chất xúc tác trung hạn rõ nhất của OIL là lộ trình chuyển sàn, không phải đà tăng doanh thu. PVOIL đặt mục tiêu đủ điều kiện chuyển từ UPCoM lên HOSE năm 2027, với điều kiện xử lý dứt điểm ngoại lệ kiểm toán liên quan khoản đầu tư vào PVB và dự án Ethanol Phú Thọ, đồng thời không phát sinh lỗ lũy kế.BNews Điều đó biến kết quả nửa cuối năm 2026 thành một mốc có ý nghĩa thực chất, không chỉ là con số quý.
Với nhà đầu tư đang nắm hoặc cân nhắc OIL, ba chỉ tiêu đáng bám sát đều không phải doanh thu: biên lợi nhuận gộp theo quý (quý 1 gần 4,9%, quý 2 chỉ còn khoảng 1,4%, cho biết doanh nghiệp lãi hay lỗ trước khi doanh thu kịp nói gì); giá trị hàng tồn kho và khoản dự phòng giảm giá cuối mỗi quý, thước đo trực tiếp mức phơi nhiễm với biến động giá dầu; và tiến độ xử lý các ngoại lệ kiểm toán, điều kiện cần cho câu chuyện chuyển sàn năm 2027.
Doanh thu quốc tế 60.329 tỷ đồng là một con số ấn tượng và phản ánh vai trò thật của PVOIL trong chuỗi cung ứng năng lượng quốc gia. Nhưng với cổ đông, thương mại dầu thô là hoạt động đổi khối lượng lớn lấy biên lãi rất mỏng. Lợi nhuận bền vững của doanh nghiệp này vẫn đến từ mạng lưới phân phối trong nước, còn mảng quốc tế mang lại cả quy mô lẫn rủi ro biến động, gần như theo tỷ lệ ngang nhau. Kết quả nửa cuối năm 2026, đặc biệt là biên lợi nhuận gộp quý 3, sẽ là phép thử tiếp theo cho câu chuyện này.