9 giờ sáng thứ Năm 3/9, bảng điện Việt Nam sáng đèn trở lại sau kỳ nghỉ Quốc khánh kéo dài từ 29/8. Con số cuối cùng nhà đầu tư nhìn thấy là 1.832,12 điểm, mức đóng cửa của phiên 28/8.Tinnhanhchungkhoan Nhưng trong ba ngày bảng điện tắt, thị trường thế giới đã đi qua ba phiên giao dịch đầy biến động, và giá cổ phiếu Việt Nam thì chưa kịp phản ánh một chút nào trong số đó.
Bức tranh lớn ở đây không đơn giản là "thế giới tăng hay giảm". Ba phiên ấy chia làm hai giai đoạn rõ rệt: hai phiên đầu dầu tăng nhưng châu Á vẫn xanh, còn phiên thứ ba mọi thứ đổi chiều cùng lúc. Việc tách bạch phần nào đã được thị trường trong nước "trả giá" trước kỳ nghỉ và phần nào còn treo lơ lửng chính là chìa khóa để đọc đúng phiên 3/9.
Cái đã thay đổi trong lúc bảng điện tắt
Biến số dịch chuyển mạnh nhất là giá dầu Brent. Khi thị trường Việt Nam đóng cửa hôm 28/8, Brent ở mức 88,10 USD/thùng. Đến hết ngày 2/9, con số này vọt lên 96,49 USD/thùng, tức đắt thêm 8,39 USD chỉ trong ba phiên, tương đương 9,52%.
Nguyên nhân trực tiếp là chuỗi đòn đáp trả giữa Mỹ và Iran quanh eo biển Hormuz. Ngày 30/8, quân đội Mỹ tấn công hai bệ phóng tên lửa của Iran trên đảo Larak. Ngày 31/8, Iran đáp trả bằng tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái nhắm vào các căn cứ Mỹ tại Jordan, UAE và Bahrain.CafeF Ngày 1/9, Mỹ không kích tiếp các mục tiêu gần eo biển và Iran lập tức phóng tên lửa trở lại.CafeF
Dòng tiền toàn cầu phản ứng ngay trong phiên 2/9. Nikkei 225 giảm mạnh 2,9% xuống 64.274 điểm, KOSPI giảm sâu hơn 3,8% xuống 6.577,08 điểm, còn Hang Seng và Shanghai Composite giảm nhẹ lần lượt 1,2% và 0,8%. Trước đó một phiên, Dow Jones cũng đã giảm 0,8%, khép lại tuần với mức giảm 1,5%.
Tỷ giá lại là điểm sáng hiếm hoi giữa bức tranh nhiều gam màu xám đó. USD/VND đi từ 26.096,5 đồng hôm 28/8 xuống 26.072,5 đồng ngày 31/8, tức tiền đồng nhích giá nhẹ 0,09%, ngược hướng với chỉ số sức mạnh đồng đô la Mỹ đang tăng khoảng 0,74% cả tuần. Đây chưa phải biến số cần lo trong phiên mở cửa đầu tiên.
Trái phiếu nói điều mà cổ phiếu chưa nói
Khi chiến sự leo thang, phản ứng kinh điển của dòng tiền toàn cầu là chạy vào trái phiếu chính phủ để trú ẩn, kéo lợi suất đi xuống. Ba phiên vừa qua diễn ra ngược lại hoàn toàn, và đó mới là tín hiệu đáng chú ý nhất.
Ngày 1/9, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật kỳ hạn 10 năm chạm mốc 3% lần đầu kể từ năm 1996, còn lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm lên 4,78%, mức cao nhất kể từ đầu năm 2025.VnExpress Trái phiếu bị bán ra chứ không được mua vào, đúng lúc thế giới lẽ ra phải sợ chiến tranh nhất.
Cùng lúc đó, xác suất Fed tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 9 đã lên khoảng 65%, so với 34% trước bài phát biểu của Chủ tịch Fed tại Jackson Hole.VnExpress Nói cách khác, thị trường đang cộng thêm chi phí năng lượng vào bài toán lạm phát, rồi cộng tiếp lãi suất cao hơn vào bài toán định giá cổ phiếu.
Cách đọc này không phải là cách đọc duy nhất. Nhịp giảm phiên 2/9 của châu Á cũng có thể đến từ chốt lời sau chuỗi tăng trước đó, hoặc từ lo ngại gián đoạn vận tải qua Hormuz đánh thẳng vào các nền kinh tế nhập khẩu năng lượng như Nhật Bản và Hàn Quốc. Điểm khiến cách đọc lạm phát thuyết phục hơn cả vẫn là hướng đi của lợi suất: nếu thị trường chỉ đơn thuần sợ chiến tranh, dòng tiền đã phải chảy vào trái phiếu chính phủ và lợi suất phải giảm chứ không tăng.
Vì sao 9,52% không nên đọc thẳng thành cơ hội
Mức 96,49 USD/thùng nghe như một vùng giá hoàn toàn mới, nhưng thực tế không hẳn vậy. Phiên 21/8, Brent từng đóng cửa ở 94,39 USD/thùng rồi lùi về 86,94 USD/thùng ngày 26/8. Thị trường từng đứng ở vùng 94 USD chưa đầy hai tuần trước, và cổ phiếu dầu khí Việt Nam đã có một nhịp định giá riêng cho vùng giá đó.
Nhịp định giá ấy để lại dấu vết khá rõ trên bảng giá tháng 8. GAS tăng từ 71.200 đồng lên 84.200 đồng, tương đương 18,26%. PVS tăng từ 34.500 đồng lên 39.600 đồng, tức 14,78%. Phần lớn nhóm dầu khí còn lại đã đạt đỉnh quanh ngày 19 đến 24/8, rồi chịu áp lực chốt lời ngay khi Brent quay đầu giảm cuối tháng. Mua đuổi nhóm này ngay đầu phiên 3/9 gần như là trả tiền cho một tin đã cũ, cộng thêm rủi ro nếu căng thẳng Hormuz hạ nhiệt bất ngờ.
Chi phí đầu vào là phần chưa vào giá
Ở chiều ngược lại, nhóm doanh nghiệp dùng dầu làm chi phí đầu vào mới là nơi tác động còn nằm phía trước chứ chưa hề xuất hiện trên bảng giá. Theo công thức chi phí mà Vietnam Airlines từng công bố, mỗi 1 USD/thùng nhiên liệu tăng thêm làm chi phí cả năm của hãng đội lên khoảng 300 tỷ đồng.Người Quan Sát Với biên độ tăng 8,39 USD/thùng vừa xảy ra, phép nhân đơn giản cho ra một con số đáng kể nếu mặt bằng giá này còn duy trì.
Vận tải và logistics chịu chi phí nhiên liệu gần như ngay lập tức. Ngành nhựa và hóa chất chịu tác động qua giá nguyên liệu đầu vào, nhưng có độ trễ vài tháng vì còn tồn kho giá thấp. Thủy sản xuất khẩu chịu áp lực gián tiếp qua bao bì và cước vận chuyển. Điểm chung của cả ba nhóm là giá cổ phiếu tháng 8 chưa hề phản ánh áp lực này, đơn giản vì áp lực sẽ hiện ra trong báo cáo tài chính các quý tới chứ không phải trong tin tức của hôm nay.
Những mốc đáng theo dõi ngay trong ngày 3/9
Phiên mở cửa lại không chỉ có mỗi bảng điện. Kỳ điều hành giá xăng dầu trong nước rơi đúng ngày 3/9, và theo dự báo của Thanh Niên, giá xăng có thể tăng còn giá dầu giảm nhẹ, biên độ dưới 1.000 đồng mỗi lít hoặc kg nếu chưa tính quỹ bình ổn.Thanh Niên Đây là con số đo trực tiếp phần chi phí năng lượng truyền vào nền kinh tế trong nước.
PMI sản xuất tháng 8 của S&P Global cũng công bố trong ngày. Chỉ số này đo sức cầu đơn hàng, và đặt cạnh chi phí đầu vào đang tăng, nó cho biết doanh nghiệp còn dư địa chuyển giá cho người mua hay phải tự gánh phần chênh lệch.
Vùng giá kỹ thuật cũng đã được các công ty chứng khoán đánh dấu sẵn trước kỳ nghỉ. Theo tổng hợp của Người Quan Sát, Vietcap đặt mục tiêu 1.840 đến 1.850 điểm với hỗ trợ gần 1.810 đến 1.820 điểm, còn VCBS và Kafi giữ quan điểm trung lập và cảnh báo rung lắc trong vùng 1.810 đến 1.850 điểm.Người Quan Sát Tinnhanhchungkhoan nghiêng về kịch bản tích lũy quanh 1.800 đến 1.820 điểm để củng cố nền giá.Tinnhanhchungkhoan
Một dữ kiện lịch sử đáng đặt cạnh: theo thống kê của FireAnt, trong 10 năm gần nhất chỉ có 3 lần VN-Index tăng điểm ở phiên đầu tiên sau kỳ nghỉ 2/9, còn phiên đầu sau nghỉ năm 2024 từng giảm tới 28 điểm.FireAnt Thống kê này mô tả một xu hướng, không phải một quy luật, và bản thân nó không đủ để dự báo riêng phiên 3/9 năm nay.
Nền tiền vẫn khỏe, đó là phần chống đỡ
Tuần giao dịch cuối cùng trước nghỉ lễ không hề yếu. Giá trị giao dịch bình quân trên HOSE đạt 18.560,1 tỷ đồng mỗi phiên, cao hơn 12,1% so với bình quân 20 phiên liền trước, và VN-Index đã vượt vùng kháng cự 1.800 điểm để đóng cửa tuần ở 1.832,12 điểm.
Về dòng vốn ngoại, dữ liệu đang có hai phiên bản khác nhau. Thống kê khớp lệnh trên HOSE cho thấy tuần 24 đến 28/8 khối ngoại bán ròng nhẹ 59,7 tỷ đồng, trong khi Tinnhanhchungkhoan ghi nhận mua ròng hơn 1.100 tỷ đồng trên cả ba sàn.Tinnhanhchungkhoan Chênh lệch đến từ phạm vi thống kê và cách tính giao dịch thỏa thuận, nhưng điều rút ra vẫn giống nhau ở cả hai phiên bản: dòng vốn ngoại tuần đó dao động quanh trạng thái trung lập, không phải một đợt rút vốn có chủ đích.
Khung theo dõi cho phiên đầu tiên
Với bối cảnh hiện tại, mức phòng thủ hợp lý không đến từ việc đoán chỉ số mở cửa xanh hay đỏ, mà từ việc phân biệt phần đã vào giá với phần chưa vào giá. Phần đã vào giá là câu chuyện dầu tăng vì Hormuz: nhóm dầu khí đã chạy một nhịp trong tháng 8, và mức 96,49 USD/thùng chỉ cao hơn đỉnh cũ khoảng 2 USD, nên mua đuổi ngay đầu phiên gần như là trả tiền cho tin đã ra.
Phần chưa vào giá là chi phí đầu vào của nhóm hàng không, vận tải, nhựa và thủy sản, cộng với mặt bằng lãi suất toàn cầu cao hơn. Cả hai dòng chảy này sẽ đi vào báo cáo tài chính quý 3 và quý 4, chứ chưa vào bảng điện sáng thứ Năm. Với danh mục đang đầy cổ phiếu và có dùng margin, vùng 1.830 đến 1.850 điểm là vùng kháng cự mà phần lớn công ty chứng khoán đều gọi tên, nên hạ bớt đòn bẩy trước khi chỉ số chạm vùng đó là cách giảm rủi ro phổ biến. Với danh mục còn nhiều tiền mặt, mốc 1.800 đến 1.810 điểm là ngưỡng kiểm chứng: giữ được thì nền giá còn nguyên, mất đi thì kịch bản lùi về 1.780 đến 1.800 điểm được kích hoạt.
Tín hiệu quyết định không nằm ở phút mở cửa, mà ở thanh khoản của cả phiên. Nếu giá trị giao dịch giữ được quanh mặt bằng 18.500 tỷ đồng của tuần trước nghỉ dù chỉ số rung lắc, dòng tiền nội vẫn đang ở lại thị trường. Ngược lại, nếu thanh khoản co lại mạnh trong khi chỉ số giảm, đó mới là lúc phần chi phí năng lượng thực sự bắt đầu được thị trường tính vào giá.