Hệ thống ngân hàng nghỉ liền 5 ngày nhân dịp Quốc khánh, từ thứ Bảy 29/8 đến hết thứ Tư 2/9, quầy giao dịch chỉ mở lại vào thứ Năm 3/9; riêng ngày thứ Hai 31/8 đã được làm bù vào thứ Bảy 22/8.VNBA Sàn chứng khoán cũng nghỉ đúng nhịp đó, phiên gần nhất đóng cửa ở 1.832,12 điểm hôm 28/8 và phải chờ tới 3/9 mới giao dịch trở lại.
Nhưng có một khoản tiền không nghỉ theo lịch ngân hàng: sổ tiết kiệm có ngày đáo hạn rơi đúng vào 30/8, 31/8, 1/9 hoặc 2/9. Ngày ghi trên sổ không dời theo ngày nghỉ. Thứ dời được chỉ là thời điểm bạn ngồi được trước quầy để nói mình muốn làm gì tiếp với khoản tiền đó.
Bạn có thể hiểu đơn giản như sau: trong 5 ngày quầy đóng cửa, sổ tiết kiệm của bạn vẫn "tự quyết" theo đúng lựa chọn bạn đã đánh dấu từ ngày mở sổ. Vấn đề là phần lớn người gửi không còn nhớ mình đã chọn gì, và đó chính là lúc câu chuyện trở nên đáng chú ý.
Sổ mở online: hệ thống xử lý ngay trong kỳ nghỉ
Với tiết kiệm gửi trực tuyến, kỳ nghỉ gần như không tồn tại. Ngân hàng số vẫn chạy xuyên 5 ngày lễ, nên khi sổ đến hạn, hệ thống tự động xử lý đúng theo phương thức bạn đã chọn lúc gửi tiền: tất toán toàn bộ rồi chuyển gốc và lãi về tài khoản thanh toán, tái tục riêng phần gốc, hoặc tái tục cả gốc lẫn lãi.CafeF
Hai lựa chọn đó dẫn tới hai kết cục rất khác nhau. Nếu sổ đặt tái tục, tiền của bạn bước vào một kỳ hạn mới ngay giữa kỳ nghỉ, thường bằng kỳ hạn cũ. Lãi suất áp cho kỳ mới là mức ngân hàng đang niêm yết tại đúng thời điểm tái tục, không nhất thiết bằng mức bạn từng được hưởng ở kỳ trước.CafeF Nói cách khác, bạn vừa ký một hợp đồng mới mà không đọc lại giá.
Nếu sổ đặt tất toán, gốc và lãi chảy về tài khoản thanh toán ngay khi đến hạn. Từ lúc đó tới khi bạn gửi lại, số tiền chỉ hưởng lãi suất không kỳ hạn, thấp hơn đáng kể lãi suất có kỳ hạn. Với kỳ nghỉ 5 ngày này, quãng nằm chờ có thể kéo dài tới 3/9 hoặc lâu hơn, tùy lúc bạn mở lại ứng dụng ngân hàng để xử lý tiếp.
Sổ mở tại quầy: mọi thứ đứng yên đến 3/9
Với sổ mở tại chi nhánh, không có gì xảy ra trong 5 ngày nghỉ. Điểm quyết định bị đẩy hết sang ngày làm việc đầu tiên sau lễ, và đó là lý do ngày 3/9 quan trọng hơn nhiều người nghĩ.
VIB là ngân hàng công bố phương án chi tiết nhất cho tình huống này. Theo thông báo của VIB, khách hàng có sổ tiền gửi VNĐ mở tại chi nhánh hoặc phòng giao dịch, đáo hạn từ 30/8 đến hết 2/9, nếu muốn tất toán thì đến chi nhánh gần nhất vào ngày 3/9.CafeF Khi đó khách được hưởng lãi suất có kỳ hạn tính theo số ngày gửi thực tế đến 3/9, và cần hoàn tất mẫu đề nghị thay đổi thông tin tiền gửi có kỳ hạn. Nếu không tất toán, sổ tiếp tục tự động gia hạn theo đúng ngày ghi trên sổ.Người Quan Sát
Đây là điểm cần đọc kỹ. Mức lãi có kỳ hạn cho những ngày chờ tất toán là cam kết riêng của VIB trong thông báo này, không phải quy tắc chung của toàn ngành. Với các ngân hàng khác, việc tính lãi cho những ngày phát sinh thêm sau ngày đáo hạn được thực hiện theo quy định riêng của từng ngân hàng và từng sản phẩm tiền gửi.CafeF Người gửi ở ngân hàng chưa ra thông báo riêng nên gọi thẳng tổng đài để hỏi, thay vì suy ra từ trường hợp VIB.
Cái giá của việc để mặc định chạy
Nhánh tái tục tự động nghe có vẻ vô hại, cho đến khi đặt cạnh mặt bằng lãi suất đang chào ngoài thị trường.
CafeF dẫn trường hợp một người gửi tại Hà Nội: sổ kỳ hạn 6 tháng mở từ năm 2024, đặt tái tục cả gốc và lãi, đến tháng 7 vừa qua đáo hạn và được tái tục ở mức 6,2%/năm.CafeF Cùng thời điểm đó, nhiều ngân hàng đang thỏa thuận lãi suất lên tới 8-9%/năm ngay ở kỳ hạn 6 tháng. Tại chính ngân hàng người này đang gửi, gửi trực tuyến kèm mã ưu đãi có thể đạt 8,7%/năm.
Khoảng cách đó quy ra tiền rất rõ ràng. Cũng theo CafeF, khoản 1 tỷ đồng gửi 6 tháng ở mức 6,2%/năm cho lãi khoảng 31 triệu đồng, còn ở mức 8,6%/năm thì lãi khoảng 43 triệu đồng.CafeF Chênh lệch khoảng 12 triệu đồng đến từ đúng một hành vi: kỳ trước để sổ tự chạy tiếp thay vì hỏi lại lãi suất.
Bối cảnh của khoảng cách này cũng đáng nắm. Khảo sát của CafeF cho thấy lãi suất niêm yết kỳ hạn 6-12 tháng tại nhiều ngân hàng lớn hiện phổ biến quanh 5,7-7,5%/năm, trong khi các chương trình cộng thêm hoặc chính sách riêng có thể đẩy mức thực nhận lên 8-9%/năm.CafeF Điểm khác biệt không nằm ở quy mô tiền gửi. Theo phản ánh của người gửi tiền, một số ngân hàng cộng thêm lãi suất cho cả khoản vài trăm triệu đồng, và khác biệt thật sự nằm ở chỗ khách hàng có chủ động hỏi về chính sách ưu đãi trước khi gửi hay không. Người để sổ tự tái tục khi đến hạn thường rơi vào nhóm nhận mức lãi suất thông thường, thấp hơn hẳn nhóm chủ động hỏi giá.
Việc nên làm ngày 3/9
Tín hiệu duy nhất cho biết bạn đang ở nhánh nào là dòng thông tin về phương thức xử lý khi đến hạn của chính sổ tiết kiệm đó, tra được ngay trên ứng dụng ngân hàng trong những ngày nghỉ. Kèm theo là ngày đáo hạn ghi trên sổ, hai chi tiết nhỏ này quyết định phần lớn những gì xảy ra tiếp theo.
Với người có sổ đáo hạn trong khoảng 30/8 đến 2/9, khung xử lý thông thường như sau. Nếu sổ đang đặt tái tục và bạn chưa quyết định gì, để nó tái tục vẫn an toàn hơn là để tiền rơi về tài khoản thanh toán hưởng lãi không kỳ hạn suốt kỳ nghỉ. Nhưng cần biết trước một đánh đổi: sau khi đã tái tục, muốn đổi sang mức lãi suất tốt hơn thì phải tất toán trước hạn, và phần lãi của kỳ hạn mới sẽ bị tính theo lãi suất không kỳ hạn.
Vì vậy 3/9 nên là ngày hỏi giá, không phải ngày ký vội. Trước khi quyết giữ hay chuyển, hãy đặt cạnh nhau ba con số:
- Lãi suất kỳ hạn mới mà sổ vừa được tái tục.
- Mức lãi suất ưu đãi mà chính ngân hàng đó có thể áp cho khoản tiền của bạn nếu bạn chủ động hỏi.
- Mức cao nhất đang chào ở kênh gửi trực tuyến, kể cả ở ngân hàng khác.
Với khoảng chênh 5,7-7,5%/năm so với 8-9%/năm đang cùng tồn tại trên thị trường, phần chênh này lớn hơn nhiều so với chi phí của một cuộc điện thoại gọi lên tổng đài. Với khoản tiền càng lớn, phần chênh lệch tính bằng tiền mặt càng đáng để dành vài phút xác nhận trước khi để sổ trôi qua kỳ hạn mới.
Ngày 3/9 cũng là ngày sàn chứng khoán mở cửa trở lại. Nhưng với người gửi tiết kiệm, việc cần làm xong trước không phải là đọc bảng điện, mà là mở lại tờ sổ đã tự chuyển sang kỳ hạn mới trong những ngày quầy giao dịch đóng cửa, và xác nhận xem mức lãi suất đang áp có còn là mức tốt nhất bạn có thể có hay không.