Nửa đầu năm 2026, Tập đoàn Bảo Việt thu về 4.926 tỷ đồng tiền lãi gửi ngân hàng, tăng 42,3% so với cùng kỳ.MarketTimes Cùng kỳ đó, lợi nhuận sau thuế hợp nhất của tập đoàn là 1.863 tỷ đồng. Riêng khoản lãi tiền gửi đã gấp 2,6 lần toàn bộ phần lợi nhuận còn lại sau khi trừ hết chi phí.
Đây không phải chuyện riêng của Bảo Việt, mà là hình ảnh thu nhỏ của cách phần lớn khối bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam đang kiếm tiền trong nửa đầu năm nay.
Cơ chế giữ tiền: bảo hiểm là bên đi gửi, không phải người gửi tiết kiệm
Điểm khởi đầu là độ trễ giữa hai dòng tiền. Khách hàng đóng phí ngay khi ký hợp đồng, còn tiền bồi thường chỉ chi ra khi có sự kiện bảo hiểm, có thể vài tháng hoặc vài năm sau. Trong khoảng chờ đó, doanh nghiệp bảo hiểm nắm một khối tiền lớn về bản chất không phải của mình, buộc phải trích lập dự phòng nghiệp vụ và phần lớn đem đi đầu tư vào tài sản có dòng tiền ổn định. Nói cách khác, họ đóng vai trò tổ chức đi gửi tiền và mua trái phiếu, không phải người gửi tiết kiệm cá nhân đi tìm lãi suất cao, và quy mô vốn đủ lớn để thương lượng mức lãi ưu đãi mà khách hàng cá nhân không có được.
Danh mục của Bảo Việt: 94% tài sản là tiền gửi và trái phiếu
Bảng cân đối của Bảo Việt cho thấy khối tiền đó lớn tới mức nào: đến ngày 30/6/2026, tổng tài sản hợp nhất đạt 315.683 tỷ đồng, trong đó danh mục đầu tư tài chính chiếm 297.244 tỷ đồng, tương đương 94% tổng tài sản.MarketTimes Riêng tiền gửi tại các tổ chức tín dụng là 166.709 tỷ đồng, hơn một nửa tổng tài sản. Danh mục trái phiếu đạt 118.485 tỷ đồng, gồm 72.783 tỷ đồng trái phiếu Chính phủ và 45.703 tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp. Phần cổ phiếu niêm yết chỉ có giá gốc 3.836 tỷ đồng, khoảng 1,3% danh mục. Tập đoàn bảo hiểm lớn nhất thị trường gần như không đặt cược vào cổ phiếu, mà đặt gần như toàn bộ vào tài sản trả lãi cố định.
Mức lãi họ nhận được cũng khác hẳn bảng giá niêm yết cho khách hàng cá nhân: tiền gửi kỳ hạn 3 tháng đến dưới một năm hưởng lãi suất tối đa 8,9%/năm, tiền gửi trên một năm tối đa 8,6%/năm, còn trái phiếu kỳ hạn 3-30 năm lãi suất lên tới 10%/năm. Đáng chú ý hơn là hướng dịch chuyển: tiền gửi ngắn hạn giảm từ 123.877 tỷ đồng xuống 115.668 tỷ đồng, trong khi tiền gửi trên một năm tăng từ 27.443 tỷ đồng lên 51.041 tỷ đồng, tương đương tăng 86%. Đây là hành vi của một tổ chức đang chốt lợi suất cao cho nhiều năm tới, thay vì chờ xem lãi suất đi về đâu.
Bồi thường tăng nhanh hơn phí, ngành phi nhân thọ vẫn tăng trưởng
Ở cấp toàn thị trường, hai tốc độ đang lệch nhau. Theo số liệu Cục Thống kê được VietnamBiz dẫn lại, tổng doanh thu phí bảo hiểm toàn thị trường sáu tháng đầu năm 2026 ước đạt 117.900 tỷ đồng, tăng 2,2% so với cùng kỳ, trong đó riêng khối phi nhân thọ đạt khoảng 49.100 tỷ đồng, tăng 13,5%.VietnamBiz Cùng lúc, tổng số tiền chi trả quyền lợi bảo hiểm toàn thị trường ước đạt 52.300 tỷ đồng, tăng 18,2%.
Chi trả tăng nhanh hơn phí thu vào nên biên lợi nhuận nghiệp vụ bảo hiểm mỏng đi, và phần bù lại đến từ dòng thu nhập tài chính.
Ai phụ thuộc tài chính nhiều nhất
Bóc từng doanh nghiệp ra, mức phụ thuộc vào doanh thu hoạt động tài chính rất khác nhau. Trong sáu doanh nghiệp phi nhân thọ có dữ liệu, doanh thu tài chính đã chiếm từ gần một nửa đến gần trọn lợi nhuận sau thuế nửa đầu năm 2026.
Bảo hiểm BIDV (BIC) là trường hợp cực đoan nhất nhóm: lợi nhuận nghiệp vụ bảo hiểm gốc chỉ 96,0 tỷ đồng, trong khi doanh thu tài chính 217,8 tỷ đồng, bằng 98,3% lợi nhuận sau thuế 221,6 tỷ đồng. Gần như toàn bộ lợi nhuận của BIC đến từ tiền gửi và trái phiếu, không phải từ bán bảo hiểm. MIG và PVI theo sát phía sau với tỷ lệ 84,4% và 81,9%.
Ở chiều ngược lại, Bảo hiểm Petrolimex (PGI) có lợi nhuận nghiệp vụ bảo hiểm gốc 137,5 tỷ đồng, cao hơn hẳn doanh thu tài chính 85,4 tỷ đồng, đưa tỷ lệ phụ thuộc xuống còn 49,6%. PGI là doanh nghiệp duy nhất trong nhóm mà nghề chính vẫn tạo ra phần lớn lợi nhuận.
Bệ đỡ tài chính: có thể đỡ, và cũng có thể hụt
Đây là chỗ câu chuyện dễ bị kể một chiều. Danh mục tài chính lớn không phải tấm khiên vô điều kiện, vì nó gắn với mặt bằng lãi suất và với giá tài sản, hai thứ đều có thể thay đổi.
BIC là ví dụ rõ nhất. Doanh nghiệp phụ thuộc doanh thu tài chính nhiều nhất nhóm cũng chính là doanh nghiệp báo lợi nhuận đi lùi trong quý 2, khi doanh thu tài chính giảm 7% còn chi phí bồi thường tăng 43%, kéo lợi nhuận trước thuế quý 2 xuống 162 tỷ đồng.VietnamBiz Tỷ lệ bồi thường trên phí bảo hiểm ròng của BIC nhảy từ 33,6% nửa đầu 2025 lên 44,3% nửa đầu 2026. Tấm đệm mỏng đi đúng lúc áp lực dày lên.
Tỷ lệ bồi thường của cả nhóm cũng đang phân hóa: Bảo Minh 45,6% (từ 40,6%), Bảo hiểm Bưu điện 60,5% (cải thiện nhẹ từ 63,1%), Bảo hiểm Petrolimex 67,6% (tăng mạnh từ 55,7%). Riêng PVI ở mức 114,5% so với 84,9% cùng kỳ, tức chi phí bồi thường đã vượt phí bảo hiểm giữ lại. Con số này cần đọc kèm đặc thù danh mục năng lượng, hàng hải vốn có tổn thất lớn dồn vào một kỳ, và việc doanh nghiệp đẩy mạnh nhượng tái bảo hiểm.
Mức tăng lợi nhuận nửa đầu năm cũng không đến từ một nguyên nhân duy nhất. Lãi suất huy động kỳ hạn dài ở vùng cao là yếu tố lớn nhất, thể hiện qua khoản lãi tiền gửi của Bảo Việt tăng 42,3%, nhưng thị trường cổ phiếu thuận lợi và, riêng với PVI, khoản thu hồi bồi thường từ nhà tái bảo hiểm cũng góp phần. Quy hết mọi thứ cho lãi suất sẽ làm bức tranh bị đơn giản hóa.
Nhà đầu tư cá nhân đọc được gì từ đây
Điều đầu tiên liên quan đến cách định giá cổ phiếu bảo hiểm. Khi mua BVH hay BIC, phần lớn thứ nhà đầu tư đang mua là một danh mục tiền gửi và trái phiếu, cộng thêm nghiệp vụ bảo hiểm biên lợi nhuận mỏng. Chốt phiên 28/8, BVH đóng cửa ở 64.000 đồng/cp, BIC ở 21.650 đồng/cp, PVI ở 66.000 đồng/cp. Với nhóm cổ phiếu này, mặt bằng lãi suất huy động và diễn biến bồi thường là hai biến số cần theo dõi trước cả doanh thu phí.
Điều thứ hai mang tính tham chiếu rộng hơn. Một tổ chức chuyên nghiệp nắm gần 300.000 tỷ đồng như Bảo Việt vẫn phân bổ khoảng 94% tài sản vào tiền gửi và trái phiếu, chỉ khoảng 1,3% vào cổ phiếu niêm yết, vì nghĩa vụ chi trả có thời hạn xác định nên tài sản đối ứng phải có dòng tiền chắc chắn. Nhà đầu tư cá nhân có khoản chi tiêu gần, chẳng hạn tiền học phí trong 12 tháng tới hoặc quỹ dự phòng khẩn cấp, đứng trước cùng bài toán ấy ở quy mô nhỏ hơn: kênh lãi suất cố định không tạo ra mức sinh lời lớn nhất, nhưng tạo ra mức sinh lời biết trước. Khác biệt cần thừa nhận là điều kiện tiếp cận: Bảo Việt nhận lãi suất tới 8,9%/năm cho khoản gửi hàng chục nghìn tỷ đồng, mức mà tiết kiệm cá nhân không có được. Bài học nằm ở cách phân bổ tài sản theo kỳ hạn nghĩa vụ, không phải ở con số lợi suất tuyệt đối.
Tín hiệu cần theo dõi trong nửa cuối năm
Nửa cuối năm sẽ trả lời hai câu hỏi. Thứ nhất là mùa mưa bão, giai đoạn tập trung phần lớn tổn thất tài sản và xe cơ giới trong năm, sẽ đẩy tỷ lệ bồi thường của nhóm nhỏ tới đâu. Thứ hai là mặt bằng lãi suất huy động có giữ được vùng hiện tại hay không, bởi nếu hạ, phần thu nhập đang gánh từ 75% đến 98% lợi nhuận của phần lớn doanh nghiệp trong nhóm sẽ co lại trước tiên.
Với những doanh nghiệp mà nghiệp vụ bảo hiểm gốc còn tạo ra lợi nhuận thật như PGI, mức co lại đó là chuyện chịu được, vì vẫn còn một chân trụ khác đỡ. Với những doanh nghiệp gần như không còn chân trụ đó, như BIC, đây là hai biến số đáng theo dõi sát trong các báo cáo quý tới.