Tối 27/8, Reuters cập nhật bản tin đã phát đi hôm trước: BNP Paribas khẳng định không có kế hoạch mua cổ phần Techcombank.CafeF Vấn đề nằm ở thời điểm. Phát ngôn này xuất hiện khi sàn HOSE đã đóng cửa hơn bốn tiếng, ngay sau khi TCB vừa khép lại phiên tăng thứ hai liên tiếp.
Toàn bộ lực mua trong hai phiên 26 và 27/8 diễn ra khi thị trường chưa biết một trong hai đối tác được nêu tên đã rút khỏi câu chuyện. Phiên 28/8 mới là phiên đầu tiên giá TCB được định lại với đầy đủ thông tin.
Bản tin gốc đã tự giới hạn mình, nhưng thị trường bỏ qua
Sáng 26/8, Reuters dẫn hai nguồn tin riêng cho biết BNP Paribas và KB Kookmin Bank đang đàm phán riêng rẽ để mua ít nhất 15% cổ phần Techcombank với tư cách nhà đầu tư chiến lược, thương vụ có thể trị giá khoảng 2 tỷ USD.FILI Bản tin gốc nêu rõ ba giới hạn: chưa có thỏa thuận nào được ký, định giá là trở ngại lớn nhất, và Techcombank nhiều khả năng chỉ chọn một trong hai bên.
Thị trường gần như bỏ qua cả ba giới hạn đó. Cổ phiếu TCB đóng cửa phiên 26/8 ở mức trần 33.450 đồng, tăng 6,87%, với tổng khối lượng sang tay 55,8 triệu cổ phiếu, cao gấp nhiều lần mức bình quân khoảng 15 triệu cổ phiếu mỗi phiên của tháng 8. Con số hấp dẫn nhất trong bản tin không phải tỷ lệ 15%, mà là mức định giá khoảng 2 lần giá trị sổ sách, cao hơn chừng 55% so với thị giá TCB trước khi tin xuất hiện. Đây mới là con số kéo dòng tiền vào.
KB Kookmin đã lên tiếng ngay trong ngày, nhưng ít ai đọc kỹ
Cùng ngày 26/8, đại diện KB Kookmin Bank trao đổi với Seoul Economic Daily và hạ thấp đáng kể quy mô câu chuyện. Ngân hàng Hàn Quốc cho biết khi cân nhắc mua cổ phần để mở rộng hoạt động, họ thường xuyên rà soát hàng chục tổ chức tài chính trong và ngoài nước, và "Techcombank chỉ là một trong số đó, chúng tôi chưa ở giai đoạn đàm phán hay thảo luận cụ thể về việc mua lại".CafeF
Khoảng cách giữa hai cách mô tả rất lớn. Reuters dùng chữ "đàm phán". KB Kookmin dùng chữ "rà soát ứng viên". Một bên là bàn thương lượng đã có người ngồi vào, một bên là danh sách sàng lọc trong đó Techcombank đứng cạnh hàng chục cái tên khác. Đây là điều cần phân biệt, chứ không nên gộp chung thành "ngân hàng ngoại muốn mua Techcombank".
Phiên 27/8, tiền vẫn vào bất chấp phản hồi đã thu hẹp
Phản hồi của KB Kookmin không làm chậm dòng tiền. TCB mở cửa phiên 27/8 tại 33.500 đồng, có lúc chạm 35.200 đồng, rồi thu hẹp về mức đóng cửa 34.100 đồng, tăng thêm 1,94%, với khối lượng khớp lệnh 32,3 triệu cổ phiếu.
Đáng chú ý nhất là dòng vốn ngoại. Khối ngoại mua ròng 444,2 tỷ đồng TCB trong phiên 27/8, gấp 3,4 lần mức 130,1 tỷ đồng của phiên 26/8 và đưa TCB lên vị trí dẫn đầu toàn sàn về giá trị mua ròng của khối này. Chỉ hai phiên trước đó, ngày 25/8, khối ngoại còn bán ròng 99,1 tỷ đồng ở chính mã này. Cộng cả hai phiên 26 và 27/8, vốn hóa Techcombank tăng từ 221,8 nghìn tỷ đồng lên 241,6 nghìn tỷ đồng, thêm gần 20 nghìn tỷ đồng.
Vì sao giá vẫn tăng trong phiên 27/8
Lực mua phiên 27/8 có mấy cách giải thích, mức độ chắc chắn khác nhau, và không có bằng chứng nào cho phép gộp cả ba thành một nguyên nhân duy nhất. Chắc chắn nhất về mặt thời gian: thị trường chưa biết tin BNP Paribas, vì phát ngôn xuất hiện sau 15h00, không thể tác động vào lệnh mua trong phiên. Thứ hai, phản hồi của KB Kookmin không bị đọc là bác bỏ, vì câu "chưa ở giai đoạn đàm phán cụ thể" nghe giống một lời chưa đóng cửa hơn là từ chối.
Cách thứ ba, ít chắc chắn hơn, là dòng vốn ngoại trước kỳ nâng hạng: Việt Nam sẽ vào rổ chỉ số mới nổi FTSE từ 21/9 và các quỹ ngoại đang tái cơ cấu danh mục. Nhưng mức mua ròng 444,2 tỷ đồng tập trung vào riêng một mã, tăng vọt đúng hai phiên sau bản tin, nghiêng về phản ứng theo tin nhiều hơn phân bổ theo chỉ số. Bằng chứng hiện có chưa đủ để tách bạch chính xác đóng góp của từng yếu tố.
Vì sao room ngoại làm thay đổi ý nghĩa của con số 2 tỷ USD
Có một ràng buộc kỹ thuật khiến thương vụ, nếu xảy ra, không giống như phần đông nhà đầu tư hình dung khi đọc dòng tít "2 tỷ USD". Techcombank đã đăng ký tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa 22,5386%, thấp hơn trần thông thường 30% áp dụng cho ngân hàng thương mại.Thời báo Tài chính Việt Nam Tỷ lệ nước ngoài đang thực sự nắm giữ là 20,54% vốn, tương đương hơn 1,455 tỷ cổ phiếu, và phần room còn trống chỉ khoảng 2 điểm phần trăm, tức khoảng 141,77 triệu cổ phiếu.
Muốn sở hữu 15% Techcombank, một đối tác ngoại cần khoảng 1,06 tỷ cổ phiếu, nhiều hơn hẳn phần room còn trống dù mua hết. Vì vậy phương án Reuters mô tả là chuyển nhượng cổ phần do nhà đầu tư nước ngoài hiện hữu nắm giữ, thay vì phát hành mới.
Hệ quả này ít được nhắc tới nhưng quan trọng nhất với cổ đông nhỏ lẻ: nếu đi theo hướng chuyển nhượng, Techcombank không nhận thêm một đồng vốn mới, và phần chênh lệch so với thị giá chảy về túi cổ đông ngoại bán ra, không về ngân hàng cũng không về cổ đông nhỏ lẻ đang nắm TCB trên sàn. Mức "2 lần giá trị sổ sách" là giá của một lô cổ phần thương lượng riêng, không phải mức giá thị trường trả cho mọi cổ phiếu TCB đang lưu hành.
Tối 27/8, một trong hai cái tên rút khỏi câu chuyện
Hơn bốn giờ sau khi sàn đóng cửa, Reuters bổ sung phát ngôn của BNP Paribas vào bản tin gốc. Ngân hàng Pháp khẳng định không có kế hoạch mua cổ phần Techcombank.Người Quan Sát Đến hết ngày 27/8, bức tranh phản hồi là: BNP Paribas phủ nhận thẳng, KB Kookmin xác nhận có xem xét nhưng chưa đàm phán cụ thể, còn Techcombank vẫn im lặng.
Ba mức xác nhận nhà đầu tư nên phân biệt trong mọi tin M&A
Câu chuyện Techcombank cho một khung đọc tin M&A áp dụng được cho mọi mã, không riêng TCB. Mức thứ nhất là nguồn tin ẩn danh qua hãng tin: "hai nguồn tin giấu tên" mô tả một cuộc thương lượng đang diễn ra, chưa phải kết quả cuối cùng, và giới hạn tự nêu trong bản tin gốc hay bị bỏ qua khi tin được dẫn lại.
Mức thứ hai là phản hồi của bên liên quan, đã thu hẹp câu chuyện nhưng chưa khép lại: "chưa ở giai đoạn đàm phán" khác với "sẽ không mua". Mức thứ ba, cao nhất, là công bố thông tin chính thức của tổ chức niêm yết, nghĩa vụ mà chỉ Techcombank phải thực hiện, và đến hết ngày 27/8 vẫn chưa có.
Với một tin M&A chưa đi tới mức xác nhận thứ ba, chuẩn thận trọng phổ biến là chờ mốc công bố bắt buộc thay vì mua đuổi ở vùng giá đã chạy. Giá TCB hiện cao hơn 8,9% so với nền trước bản tin, trong khi phần nội dung đã được xác nhận chỉ dừng ở một câu "đang xem xét" của một trong hai đối tác được nêu tên.
Điều cần theo dõi ở phiên 28/8
Phiên 28/8 là phiên đầu tiên thị trường giao dịch TCB với đầy đủ thông tin về phản hồi của cả hai đối tác, bao gồm cả lời phủ nhận của BNP Paribas. Hai tín hiệu đáng theo dõi: Techcombank có phát ngôn chính thức hay tiếp tục im lặng, và khối ngoại có duy trì mua ròng sau khi biết BNP Paribas rút tên hay không.
Nếu lực mua ngoại co lại rõ rệt ngay phiên đầu, phần lớn mức tăng hai phiên vừa qua sẽ được xác nhận là phản ứng theo tin đồn, không phải thay đổi nền tảng trong triển vọng ngân hàng. Ngược lại, nếu dòng tiền vẫn duy trì bất chấp tin phủ nhận, động lực tăng giá nhiều khả năng đến từ yếu tố khác, chẳng hạn kỳ vọng nâng hạng thị trường. Câu trả lời sẽ đến từ chính diễn biến giao dịch, không phải suy đoán trước phiên.