Chỉ hai tháng trước, một ngân hàng thương mại cổ phần vẫn chấp nhận trả 10%/năm cố định cho trái phiếu kỳ hạn 6 năm. Sang tháng 8, mức lãi suất ấy không còn xuất hiện trong bất kỳ đợt phát hành nào của khối ngân hàng.Người Quan Sát
Nhìn con số bình quân, đây là một dòng tin "lãi suất hạ nhiệt" bình thường. Nhưng khối lượng vay qua kênh trái phiếu lại không giảm theo giá vốn, mà tăng mạnh. Bức tranh lớn hơn nằm ở đây.
Đỉnh của một chu kỳ nóng: tháng 6 đến cuối tháng 7
Mốc xuất phát nằm ở cuối tháng 6, khi mặt bằng lãi suất trái phiếu ngân hàng còn quanh 8%/năm,Dân Trí đúng lúc hệ thống căng thanh khoản nhất nửa đầu năm, khi lãi suất qua đêm liên ngân hàng có lúc lên tới khoảng 13%/năm.Dân Trí Sang tháng 7, cuộc đua huy động vốn lên đỉnh: Sacombank phát hành ba đợt trái phiếu lãi suất cố định 10%/năm, thu về hơn 3.600 tỷ đồng,Người Quan Sát còn PVcomBank chốt một lô 7 năm ở 9,8%/năm ngày 31/7.FireAnt Lãi suất bình quân toàn khối tháng 7 đạt 8,7%/năm, cao nhất trong nhiều năm.Người Quan Sát
Đáng chú ý là giá vốn lên cao nhất đúng lúc lượng vay xuống thấp nhất: khối ngân hàng chỉ huy động được 15.350 tỷ đồng qua trái phiếu riêng lẻ trong tháng 7, giảm hơn 72% so với tháng 6, thấp nhất trong các tháng 7 kể từ 2021.Vietstock Bên mua đã ra giá cao cho một lượng vốn nhỏ hơn nhiều.
Ngày 1/8: một quyết định đổi luật chơi thanh khoản
Bước ngoặt đến từ chính sách, không phải cung cầu thị trường: Ngân hàng Nhà nước ban hành Quyết định 1743/QĐ-NHNN, hiệu lực từ 1/8/2026 đến hết 31/7/2028, nâng tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước được tính vào tổng tiền gửi ngân hàng thương mại từ 20% lên 50%.VnEconomy
Nghe kỹ thuật, nhưng tác động rất trực tiếp. Tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) là một trần an toàn: mẫu số càng lớn, ngân hàng càng còn dư địa cho vay. Tính thêm tiền gửi Kho bạc vào mẫu số nghĩa là có thêm dư địa cho vay mà không cần mua vốn đắt bên ngoài, vì đây là nguồn vốn vốn dĩ đã nằm sẵn, chỉ trước đây không được tính.
Tháng 8: mặt bằng mới, khối lượng lớn hơn
Kết quả hiện ra ngay trong tháng. Lãi suất phát hành bình quân của khối ngân hàng lùi về khoảng 8,5%/năm, giảm 0,2 điểm phần trăm so với tháng 7, không còn lô nào ở vùng 9,5-10%/năm.Người Quan Sát Phân hóa rõ theo nhóm: Vietcombank và BIDV quanh 7,8-8%/năm, nhóm tư nhân phổ biến 8,5-9%/năm, cao nhất là TPBank với 9,1%/năm kỳ hạn 3 năm.
Trong khi giá vốn hạ, lượng vốn vay về lại tăng ngược chiều. Tính đến 25/8, khối ngân hàng đã phát hành 23 lô trái phiếu với tổng giá trị 23.900 tỷ đồng, trên tổng số 28 lô toàn thị trường.Dân Trí So với 15.350 tỷ đồng của cả tháng 7, con số này cao hơn khoảng 56% dù tháng 8 mới đi được 25 ngày.
Bao nhiêu phần là ngân hàng thật sự hạ giá?
Mức giảm 0,2 điểm phần trăm là con số bình quân, nhạy với việc ai đứng ra phát hành. Tháng 8 có nhiều lô của Vietcombank và BIDV ở vùng 7,8-8%, riêng thành phần này đã kéo bình quân toàn khối xuống mà không cần ngân hàng nào tự hạ lãi suất của chính mình.
Muốn biết có hạ giá thật hay không, phải so cùng một tổ chức, cùng kỳ hạn. PVcomBank cho đúng phép so đó: lô 7 năm ngày 31/7 trả 9,8%/năm, lô 7 năm ngày 17/8 chỉ còn 9,6%/năm.FireAnt Cùng ngân hàng, cùng kỳ hạn, cách nhau 17 ngày, rẻ đi 0,2 điểm phần trăm. Có hạ giá thật, nhưng biên độ chỉ ngang mức bình quân. Cảm giác "rời hẳn vùng 10%" phần lớn đến từ việc nhóm quốc doanh chiếm sóng trở lại trong cơ cấu phát hành.
Cái chưa hạ: tiền chỉ rẻ ở kỳ hạn qua đêm
Đây là chi tiết dễ bị bỏ qua nhất khi đọc tin lãi suất hạ nhiệt. Thanh khoản dồi dào trong tháng 8 là có thật, nhưng chỉ dồi dào ở đầu ngắn của đường cong lãi suất.
Tuần 17-21/8, lãi suất qua đêm liên ngân hàng giảm từ 5,77%/năm xuống 3,01%/năm chỉ sau một tuần, Ngân hàng Nhà nước hút ròng 7.839 tỷ đồng qua thị trường mở.VietnamFinance Nhưng cùng tuần đó, lãi suất kỳ hạn 1 tháng gần như đứng yên ở 6,93%/năm, kỳ hạn 3 tháng thậm chí nhích lên 7,56%/năm.
Chênh lệch giữa 3,01% qua đêm và 7,56% kỳ hạn ba tháng nói lên một điều: ngân hàng đang thừa tiền đắp thanh khoản trong ngày, chứ chưa thừa tiền tài trợ cho vay trung và dài hạn, đúng phần trái phiếu ngân hàng phát hành ra để bù, thường kèm mục tiêu bổ sung vốn cấp 2. Đó là lý do lô 3 năm của TPBank vẫn phải trả 9,1%/năm, cao hơn lãi suất tiền gửi 12 tháng của chính ngân hàng này khoảng 2,9 điểm phần trăm.
Nguyên nhân vì thế có nhiều lời giải cùng đóng góp: thanh khoản ngắn hạn cải thiện, cơ cấu phát hành nghiêng về nhóm quốc doanh lãi thấp, và dư địa cho vay được nới bằng quyết định hành chính. Dữ liệu nghiêng nhiều nhất về hai yếu tố sau, vì nếu chỉ nhờ thanh khoản dồi dào thì đường cong liên ngân hàng đã phải hạ đều ở mọi kỳ hạn. Nhóm phân tích FiinRatings vì vậy giữ quan điểm thận trọng hơn dòng tin hạ nhiệt đang lan truyền: mặt bằng lãi suất trái phiếu ngân hàng chưa có dấu hiệu hạ nhiệt thực sự trong nửa cuối năm, khi tín dụng toàn hệ thống đến cuối tháng 6 tăng 7,41% còn huy động chỉ tăng 5,02%.Dân Trí
Với nhà đầu tư cá nhân, mức 9-10% ấy chưa từng mở cửa
Gần như toàn bộ các lô trái phiếu vừa nêu là phát hành riêng lẻ, người mua chủ yếu là nhà đầu tư tổ chức.Người Quan Sát Cá nhân muốn mua phải là nhà đầu tư chuyên nghiệp, danh mục tối thiểu 2 tỷ đồng duy trì liên tục 180 ngày, mệnh giá mỗi lô thường từ 100 triệu đồng và gần như không có thị trường bán lại. Con số 10%/năm vừa biến mất chưa bao giờ là lựa chọn của đa số nhà đầu tư cá nhân, mà là giá vốn giữa các tổ chức với nhau.
Những kênh lãi suất cố định thật sự mở cho cá nhân đang ở mặt bằng thấp hơn nhiều:
- Tiền gửi tiết kiệm: 12 tháng trực tuyến ngày 25/8 là 6,8%/năm tại BIDV, 6,3% tại PVcomBank, 6,2% tại TPBank, 5,9% tại Vietcombank, cao nhất là Saigonbank với 7,0%. Kênh duy nhất có bảo hiểm tiền gửi, hạn mức 125 triệu đồng.
- Chứng chỉ tiền gửi: cùng ngân hàng nhưng trả cao hơn tiết kiệm; Vietcombank niêm yết 7,5%/năm kỳ hạn 6 tháng và 7,9% kỳ hạn 12 tháng, so với 6,6% và 6,8% của tiết kiệm online.Dân Trí
- Quỹ mở trái phiếu: hiệu suất 12 tháng dẫn đầu là 7,53% (VinaCapital Bảo Thịnh), 7,14% (Quỹ trái phiếu DC), 6,95% (VCBF-FIF), phí quản lý 0,8-1,2%/năm, không có bảo hiểm tiền gửi.
- Trái phiếu Chính phủ: lợi suất ngày 25/8 là 3,91%/năm kỳ hạn 1 năm, 4,18% kỳ hạn 5 năm, 4,42% kỳ hạn 10 năm, rủi ro tín dụng gần như bằng 0, đổi lại sinh lời thấp nhất nhóm.
Lãi suất tiền gửi 12 tháng cao nhất của Big4 là 6,8%, trong khi chính BIDV lại đi vay dài hạn qua trái phiếu ở 7,8-8%. Khoảng 1,2 điểm phần trăm ấy là phần ngân hàng trả thêm để đổi lấy nguồn vốn dài và ổn định, và nó chảy cho tổ chức mua trái phiếu, không chảy cho người gửi tiết kiệm.
Nên đọc xu hướng này thế nào
Với người đang nắm trái phiếu hoặc chứng chỉ tiền gửi lãi cố định mua ở vùng đỉnh tháng 7, xu hướng hiện tại đang có lợi: mặt bằng mới thấp hơn khiến mức lãi đã khóa đắt giá hơn tương đối. Rủi ro với nhóm này không nằm ở hôm nay, mà ở ngày đáo hạn, khi lãi suất tái đầu tư nhiều khả năng thấp hơn mức đang hưởng.
Với người đang cân nhắc rót vốn mới, khung tham chiếu hợp lý là hình dạng cả đường cong lãi suất, không phải một con số đơn lẻ. Tiền rẻ mới chỉ xuất hiện ở đầu qua đêm, chưa lan sang kỳ hạn 1-3 tháng. Ưu tiên thông thường lúc này là khóa kỳ hạn dài hơn thay vì quay vòng kỳ hạn ngắn, và nên so chứng chỉ tiền gửi với tiết kiệm cùng một ngân hàng trước khi so giữa các ngân hàng.
Tín hiệu đáng theo dõi trong tháng 9: lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn 1 tháng và 3 tháng có chịu hạ theo đầu qua đêm hay không. Nếu hai kỳ hạn này rời khỏi vùng 6,9-7,6%, mặt bằng huy động bán lẻ nhiều khả năng giảm tiếp, và đợt hạ nhiệt tháng 8 mới thực sự là khởi đầu một xu hướng dài hơi. Nếu chúng đứng yên như tuần vừa qua, con số 8,5% của tháng 8 nhiều khả năng chỉ là quãng nghỉ trong chu kỳ chi phí vốn vẫn còn cao.