Sáng 24/8, PNJ đứng ở giá trần 42.650 đồng, tăng 6,89%, nhưng chỉ khoảng 493.500 đơn vị được khớp lệnh, chưa tới 12% khối lượng phiên liền trước. Đúng một tháng trước, ngày 24/7, hơn 41,5 triệu cổ phiếu PNJ đổi chủ ở giá sàn 30.750 đồng, mức khối lượng cao nhất lịch sử giao dịch của mã này. Bên bán gần như biến mất trong phiên 24/8, và nhà đầu tư đang giải thích điều đó theo hai hướng: cổ phiếu được minh oan trong vụ án buôn lậu kim cương, hoặc cổ phiếu hưởng lợi từ sóng giá vàng thế giới lập kỷ lục.
Hai cách giải thích dẫn tới hai kỳ vọng rất khác nhau về độ bền của đà tăng. Nhìn vào con số từng phiên, hai lực đẩy này để lại dấu vết rất khác nhau trên đường giá, và đáng để tách bạch trước khi kết luận.
Ba tuần mất hơn một nửa giá trị
Ngày 30/6, PNJ đóng cửa ở 63.000 đồng, tương ứng vốn hóa 21,5 nghìn tỷ đồng. Từ phiên 3/7, khi thông tin về đường dây buôn lậu kim cương lan rộng, cổ phiếu bước vào chuỗi giảm sàn liên tiếp. Nguyên nhân trực tiếp là việc khởi tố ông Đặng Ngọc Thảo, cựu Giám đốc Công ty P-Lab thuộc PNJ, cùng một nhân viên của đơn vị giám định này, trong đường dây đưa trót lọt hơn 28.000 viên kim cương từ Hồng Kông vào Việt Nam.Tuổi Trẻ
Áp lực bán mạnh thêm nửa cuối tháng 7 với ba phiên sàn liên tiếp ngày 21, 22 và 23/7, trước khi đáy đóng cửa hình thành ngày 24/7 ở 30.750 đồng, tương đương mất 51,2% giá trị chỉ trong ba tuần rưỡi. Dòng vốn tổ chức rút ra cùng nhịp: nhóm quỹ T. Rowe Price của Mỹ hạ tỷ lệ sở hữu xuống dưới 5% ngày 30/7, là quỹ ngoại thứ ba rời danh sách cổ đông lớn trong ba tuần.SGGP Tuổi Trẻ ghi nhận tổng cộng 24 quỹ rời PNJ trong vòng một tháng, phần lớn lượng bán ra được nhà đầu tư trong nước hấp thụ.Tuổi Trẻ
Thiệt hại đã ghi nhận vào sổ sách, không chỉ trên bảng giá
Cú sốc này không dừng lại ở giá cổ phiếu, mà chảy thẳng vào kết quả kinh doanh. Trong giai đoạn 1 đến 20/7, PNJ chỉ bán được 1.588 tỷ đồng hàng nhưng phải chi 5.900 tỷ đồng mua lại kim cương, vàng và trang sức từ khách hàng, gấp gần 3,7 lần doanh thu; đến cuối ngày 27/7, tổng chi phí mua lại đã vượt 7.000 tỷ đồng.Dân Trí Doanh nghiệp buộc phải đổi phương thức thanh toán từ 21/7, trả góp 5 đợt trong 120 ngày thay vì trả đủ tiền ngay và khuyến khích khách đổi sang sản phẩm khác. Sau một tuần, giá trị mua lại giảm còn 1.162 tỷ đồng, với 95% khách chọn phương án đổi sản phẩm.
Hệ quả kế toán xuất hiện ở quý II/2026: PNJ trích lập dự phòng 865,5 tỷ đồng cho hoạt động mua lại, dẫn tới khoản lỗ sau thuế 283,0 tỷ đồng, so với mức lãi 437,0 tỷ đồng cùng kỳ 2025. Doanh thu thuần vẫn tăng 11,9% lên 8.483,7 tỷ đồng, nhưng biên lợi nhuận gộp rơi xuống 18,4%, thấp hơn hẳn mức 24,9% của quý IV/2025. Giới chuyên gia mô tả đây là khủng hoảng niềm tin lớn chưa từng có trong ngành vàng bạc đá quý.24h
Kết luận điều tra ngày 20/8 mở khóa đà tăng
Ngày 20/8, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa công bố kết quả giám định và điều tra ban đầu, xác định PNJ có đầy đủ hồ sơ nhập khẩu kim cương, quá trình nhập khẩu và phân phối tuân thủ quy định.CADN Toàn bộ số kim cương buôn lậu được bán cho khách hàng cá nhân bên ngoài, không đưa vào chuỗi cửa hàng của doanh nghiệp.Tài chính Doanh nghiệp Hành vi phạm tội được xác định là do hai cá nhân câu kết vì vụ lợi riêng, trong đó ông Thảo mài mã số GIA trên kim cương nhập lậu rồi cấp giấy chứng nhận kiểm định mới.VnExpress
Đây gần như đúng nội dung mà bà Cao Thị Ngọc Dung, Chủ tịch HĐQT PNJ, đã khẳng định trước đó: số kim cương nhập lậu không đi vào hệ thống phân phối của công ty.Tuổi Trẻ Khác biệt là lần này, người xác nhận là cơ quan điều tra. Thị trường phản ứng ngay: phiên 20/8 PNJ tăng 4,48% lên 37.300 đồng, giá trị khớp cao nhất từ đầu tháng 8; sang phiên 21/8, cổ phiếu chạm trần 39.900 đồng.
Vàng có góp phần, nhưng không phải lực đẩy chính
Giá vàng thế giới sáng 24/8 giao dịch ở 4.623 USD/ounce, duy trì trên mốc 4.600 USD sau một tuần bứt phá.Thời báo Tài chính Việt Nam Vàng miếng SJC bán ra 147,6 triệu đồng/lượng. Bối cảnh này rõ ràng thuận lợi cho nhóm cổ phiếu vàng bạc đá quý, nhưng nhìn vào con số từng phiên, nó không phải nguyên nhân chính của nhịp tăng PNJ.
Bằng chứng đầu tiên đến từ tháng 7: từ 30/6 đến 24/7, giá vàng thế giới chỉ tăng 1,1% (4.007,72 lên 4.052,00 USD/ounce), trong khi PNJ mất 51,2% giá trị. Sóng vàng khi đó không đỡ được cổ phiếu khi rủi ro pháp lý còn treo lơ lửng.
Bằng chứng thứ hai đến từ chính tuần vừa rồi. Phiên 19/8, vàng thế giới tăng 4,22%, mức tăng mạnh nhất tháng 8, còn PNJ chỉ nhích 1,85%. Phiên 20/8, vàng gần như đứng yên với mức giảm 0,04%, còn PNJ tăng 4,48% đúng ngày kết luận điều tra được công bố. Phiên 21/8, vàng tăng 2,03% và PNJ tăng kịch trần 6,97%. Nhịp giá của cổ phiếu bám theo mốc thông tin pháp lý chặt hơn nhiều so với bám theo giá vàng.
Có một lớp ít được nhắc tới: với PNJ, vàng đắt không đồng nghĩa với lãi dày. Lợi nhuận cốt lõi đến từ biên gộp trang sức chế tác, không từ chênh lệch giá vàng miếng. Khi khách hàng chuyển từ kim cương, trang sức sang vàng 24K để phòng thủ, cơ cấu doanh thu dịch về phía sản phẩm biên mỏng, còn giá vàng nguyên liệu cao lại đẩy chi phí tồn kho lên. Biên gộp 18,4% của quý II là biểu hiện đầu tiên của chiều hướng này.
Còn cách đỉnh cũ bao xa
Ở mức 42.650 đồng, PNJ đã hồi 38,7% từ đáy 24/7 nhưng vẫn thấp hơn 32,3% so với mức 63.000 đồng ngày 30/6. Vốn hóa hiện ở 14,6 nghìn tỷ đồng, so với 21,5 nghìn tỷ đồng trước khủng hoảng. Khoảng cách gần 7 nghìn tỷ đồng đó là phần thị trường vẫn chưa trả lại, và nó phản ánh rủi ro vận hành chứ không còn là rủi ro pháp lý.
Ba tín hiệu sẽ trả lời câu hỏi đà tăng này bền tới đâu. Thứ nhất, kết quả quý III, quý đầu tiên phản ánh đầy đủ tác động lên doanh thu bán lẻ và biên gộp khi khoản dự phòng đã ghi nhận xong ở quý II. Thứ hai, Đại hội đồng cổ đông bất thường: PNJ chốt danh sách cổ đông ngày 25/8, dự kiến họp tháng 10 để điều chỉnh kế hoạch kinh doanh 2026, mức điều chỉnh sẽ cho biết ban lãnh đạo đánh giá tổn thương sâu tới đâu. Thứ ba, tiến trình mở rộng vụ án: cơ quan điều tra đã khởi tố 31 bị can, xác định số kim cương nhập lậu có thể vượt 30.000 viên. Kết luận 20/8 gỡ rủi ro cho pháp nhân PNJ, nhưng vụ án chưa khép lại.
Đang mua kỳ vọng, không còn mua rủi ro pháp lý
Dữ liệu từng phiên cho thấy khá rõ: động lực chính của nhịp tăng từ 20/8 đến nay là việc rủi ro pháp lý được gỡ bỏ, còn giá vàng chỉ đóng vai trò thuận lợi phụ trợ. Một nhịp hồi phục sau khi rủi ro pháp lý được gỡ thường diễn ra nhanh và mạnh ở giai đoạn đầu, rồi chững lại khi thị trường chuyển sang định giá phần vận hành, và với PNJ phần định giá đó mới bắt đầu, chưa có số liệu quý nào xác nhận. Nhà đầu tư mua ở vùng giá hiện tại không còn mua rủi ro pháp lý nữa, mà đang mua kỳ vọng doanh nghiệp khôi phục được niềm tin thương hiệu, một quá trình đo bằng quý chứ không bằng phiên. Ba mốc ở trên, kết quả quý III, quyết định Đại hội cổ đông bất thường và diễn biến vụ án, mới là nơi câu trả lời xuất hiện, chứ không phải giá vàng thế giới.