Quý II/2026, thị phần thép cuộn cán nóng (HRC) của Hòa Phát trên thị trường trong nước đạt 40,5%, lần đầu tiên vượt qua thị phần của toàn bộ HRC nhập khẩu cộng lại.Tạp chí Kinh tế Tài chính Cùng lúc đó, mốc giá HRC quốc tế được nhắc nhiều nhất trên bảng giá hàng hóa lại đi xuống, quanh 1.180 USD/tấn. Nhìn vào con số, hai chiều vận động này có vẻ mâu thuẫn với nhau. Nhưng khi tách lớp, mâu thuẫn đó biến mất: điều đang tạo ra lợi nhuận cho Hòa Phát không phải chu kỳ giá thép toàn cầu, mà là một hàng rào thuế trong nước vừa được siết kín lần cuối cách đây mười hai ngày.
Cổ phiếu HPG đóng cửa phiên 21/8 ở 21.700 đồng, tăng 2,6%, vốn hóa 166,6 nghìn tỷ đồng, vẫn thấp hơn gần 20% so với đỉnh 27.096 đồng hồi giữa tháng 9/2025. Một cổ phiếu chưa hồi lại đỉnh cũ, nhưng đứng sau nó là một doanh nghiệp vừa lập kỷ lục sản lượng theo quý. Bài viết này đi qua ba lớp dữ liệu để lý giải vì sao.
Lớp thứ nhất: nhà máy mới chỉ là điều kiện cần
Dung Quất 2 có công suất thiết kế 5,6 triệu tấn HRC mỗi năm, tổng vốn khoảng 3,3 tỷ USD, và đã vận hành toàn bộ trong quý II/2026 sau khi lò cao số 2 ra mẻ gang đầu tiên.DNSE Sau dự án này, tổng công suất thép của tập đoàn lên khoảng 16 triệu tấn mỗi năm.DNSE
Công suất giải thích được vì sao Hòa Phát có thể làm ra thêm vài triệu tấn HRC. Nó không giải thích được vì sao doanh nghiệp bán hết được số thép đó. Trước năm 2025, mỗi tấn HRC làm thêm đều phải cạnh tranh trực tiếp với hàng Trung Quốc chào bán ngay tại cảng Việt Nam với giá thấp hơn. Vế bán hàng có một lời giải khác, nằm ở lớp thứ hai.
Sản lượng HRC bán ra trong quý II/2026 đạt 1,9 triệu tấn, tăng 64% so với cùng kỳ và là mức cao nhất theo quý từ trước tới nay, trong đó khoảng 80% tiêu thụ nội địa.Người Quan Sát Đây không phải mức tăng đến từ việc thị trường nội địa đột nhiên cần thêm thép. Đó là mức tăng đến từ việc Hòa Phát giành lại phần thị trường mà trước đây hàng nhập khẩu đang giữ.
Lớp thứ hai: hàng rào thuế được dựng qua ba bước
Bộ Công Thương khởi xướng điều tra chống bán phá giá HRC nhập từ Trung Quốc từ tháng 7/2024, theo đơn của Hòa Phát và Formosa Hà Tĩnh. Ngày 4/7/2025, cơ quan này ban hành Quyết định 1959/QĐ-BCT, áp thuế chính thức 23,1% đến 27,83% tùy từng doanh nghiệp xuất khẩu, hiệu lực từ 6/7/2025 và kéo dài 5 năm.Dân Trí
Hiệu quả hiện ra ngay trong số liệu hải quan: lượng HRC nhập khẩu từ Trung Quốc giảm từ khoảng 4,4 triệu tấn năm 2024 xuống 2,8 triệu tấn năm 2025, tức giảm 36%.SteelOrbis Nhưng quyết định năm 2025 chỉ áp cho HRC có chiều rộng không quá 1.880 mm. Ngay trong nửa đầu năm 2025, Việt Nam nhập gần 650.000 tấn HRC khổ rộng từ Trung Quốc, gấp khoảng 15 lần cùng kỳ năm trước.Tuổi Trẻ Đây là cách lách hàng rào: cán thép rộng hơn một chút để ra ngoài phạm vi bị đánh thuế, rồi cắt lại tại Việt Nam.
Hòa Phát và Formosa tiếp tục đề nghị điều tra chống lẩn tránh. Bộ Công Thương khởi xướng điều tra từ 27/10/2025, áp thuế chống lẩn tránh tạm thời 27,83% với HRC khổ rộng từ 1.880 mm đến 2.300 mm có hiệu lực từ 17/4/2026,CafeF rồi ban hành Quyết định 1917/QĐ-BCT áp thuế chính thức cùng mức, có hiệu lực từ 12/8/2026 đến tháng 7/2030.DNSE Với bước này, mọi khổ HRC nhập từ Trung Quốc đều đã nằm trong phạm vi bị đánh thuế.
Đặt hai mốc cạnh nhau thì mạch truyện rõ ra: thuế chống lẩn tránh tạm thời có hiệu lực ngày 17/4, và quý II/2026 là quý đầu tiên chạy trọn vẹn dưới hàng rào đó. Cũng chính quý đó, sản lượng HRC của Hòa Phát lập đỉnh và thị phần lần đầu vượt hàng nhập. Đây là điểm mà nhiều bảng phân tích chỉ nhìn giá thép quốc tế sẽ bỏ lỡ.
Lớp thứ ba: hàng rào biến thành quyền định giá
Phần quan trọng nhất với nhà đầu tư không phải sản lượng, mà là giá bán. Trong năm 2026, giá HRC Hòa Phát chào bán trong nước duy trì mức cao hơn giá HRC Trung Quốc xuất khẩu khoảng 9% đến 14%, tương đương 45 đến 65 USD mỗi tấn.
Ngày 1/4/2026, ngay trước thời điểm thuế chống lẩn tránh tạm thời có hiệu lực, Hòa Phát nâng giá chào HRC thêm 900 đồng/kg, lên 14.390 đến 14.420 đồng/kg, mức cao nhất năm, đẩy chênh lệch so với giá Trung Quốc lên 13,5%.VNSteel Quyền nâng giá đó là thứ mà một nhà sản xuất phải cạnh tranh trực tiếp với hàng giá rẻ nhập khẩu không thể có được.
Kết quả chảy thẳng vào báo cáo tài chính. Quý II/2026, Hòa Phát đạt lợi nhuận ròng khoảng 6.400 tỷ đồng, tăng 51% so với cùng kỳ, biên lợi nhuận gộp đạt 18,9%, cao nhất trong tám quý gần đây.Vietstock Lũy kế nửa đầu năm, doanh thu 108.870 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 15.480 tỷ đồng, tăng 103% so với cùng kỳ,CafeF tương đương 70% kế hoạch lợi nhuận cả năm 22.000 tỷ đồng chỉ sau nửa chặng đường.
Vì sao giá thép thế giới giảm không đọc thẳng sang Hòa Phát
Mốc giá HRC quốc tế đang giảm là mốc tham chiếu của thị trường Mỹ, quanh 1.180 USD/tấn. Hòa Phát không bán vào thị trường đó. Đối thủ giá thực sự của Hòa Phát là HRC Trung Quốc chào bán trong khu vực, khoảng 481 USD/tấn tại mốc 14/8/2026, và giá chào của Hòa Phát tại cùng thời điểm cao hơn khoảng 10,4%.
Nói cách khác, biến số quyết định biên lợi nhuận của Hòa Phát là khoảng cách giữa giá chào trong nước với giá thép Trung Quốc cộng thuế, không phải con số trên bảng giá quốc tế mà nhà đầu tư nhìn thấy hằng ngày. Đây là lý do vì sao đọc thẳng diễn biến giá thép thế giới sang cổ phiếu HPG dễ dẫn đến kết luận sai.
Những yếu tố có thể làm câu chuyện lệch đi
Sẽ là sai nếu quy toàn bộ mức tăng lợi nhuận cho hàng rào thuế. Có ba yếu tố khác cần đặt cạnh trước khi kết luận.
Một phần lợi nhuận đầu năm không đến từ thép. Quý I/2026, Hòa Phát báo lợi nhuận 9.056 tỷ đồng, cao hơn cả lợi nhuận gộp của chính quý đó, cho thấy có khoản thu nhập ngoài hoạt động chính đóng góp lớn. Mức tăng 103% của nửa đầu năm vì thế cần đọc kèm chi tiết này, thay vì coi toàn bộ là lợi nhuận lõi từ sản xuất.
Chi phí nguyên liệu đang phân hóa, không đồng loạt bất lợi. Dữ liệu giá hàng hóa cho thấy than cốc, nguyên liệu chính của lò cao, tăng khoảng 6% từ 234,5 USD/tấn cuối tháng 3 lên 248,5 USD/tấn ngày 20/8. Quặng sắt đi ngược chiều, giảm khoảng 11% trong cùng giai đoạn, về 95,16 USD/tấn. Mức tăng của than cốc ở đây thấp hơn nhiều so với những cảnh báo về chi phí đầu vào từng xuất hiện trước đó, và phần giảm của quặng sắt bù lại đáng kể. Nói cách khác, áp lực chi phí đầu vào hiện tại chưa đủ lớn để đe dọa biên gộp 18,9%, dù vẫn là yếu tố cần theo dõi mỗi kỳ công bố giá.
Quyền định giá đã bị thử. Đầu tháng 8/2026, Hòa Phát hạ giá chào HRC thêm 400 đồng/kg, đưa giá giao tháng 8 về khoảng 13.990 đến 14.020 đồng/kg và thu hẹp chênh lệch so với giá Trung Quốc còn 10,4%. Hàng rào thuế nâng sàn giá lên, nhưng không đặt sàn ở mức cố định — mức chênh lệch vẫn co giãn theo từng kỳ chào giá.
Ngoài ra, tăng trưởng đang dồn hết vào một dòng sản phẩm. Thép xây dựng và thép cuộn chất lượng cao quý II chỉ đạt 1,3 triệu tấn, tăng 2% so với cùng kỳ và giảm 9% so với quý trước. Câu chuyện Hòa Phát năm nay là câu chuyện HRC, không phải câu chuyện toàn ngành thép hồi phục đều.
Ba chỉ báo cần theo dõi thay vì bảng giá thép quốc tế
Ngày 30/7/2026, Bộ Công Thương khởi xướng rà soát lần thứ nhất biện pháp chống bán phá giá HRC, theo đề nghị của tập đoàn Baosteel (Trung Quốc).Người Quan Sát Theo Nghị định 86/2025/NĐ-CP, trong 4 năm đầu áp dụng, các bên liên quan có quyền đề nghị rà soát hằng năm. Nếu kết quả rà soát hạ mức thuế cho nhóm doanh nghiệp hợp tác điều tra, phần chênh lệch giá mà thép trong nước đang giữ sẽ hẹp lại.
Bằng chứng trong ba lớp dữ liệu ở trên cho thấy động lực lợi nhuận chính của Hòa Phát quý II/2026 nằm ở hàng rào thuế trong nước, không nằm ở chu kỳ giá thép toàn cầu. Với một cổ phiếu đang giao dịch thấp hơn đỉnh 11 tháng trước gần 20% trong khi lợi nhuận nửa đầu năm gấp đôi cùng kỳ, khung theo dõi hợp lý hơn không phải là bảng giá thép quốc tế hằng ngày, mà là ba chỉ báo sát với chính cơ chế đang tạo ra lợi nhuận đó.
Chỉ báo thứ nhất là kết quả rà soát thuế theo đề nghị của Baosteel, vì nó quyết định hàng rào còn đứng ở đâu. Chỉ báo thứ hai là khoảng chênh giữa giá chào HRC trong nước với giá Trung Quốc trong từng kỳ công bố, vì nó cho biết Hòa Phát còn giữ được bao nhiêu quyền định giá. Chỉ báo thứ ba là giá than cốc, vì nó quyết định phần lợi nhuận đó có bị chi phí đầu vào ăn mất hay không — dù ở thời điểm hiện tại, mức tăng của than cốc chưa đủ lớn để đảo ngược bức tranh lợi nhuận.