Cứ đến cuối tháng 8, câu chuyện quen thuộc lại xuất hiện trên các diễn đàn đầu tư: thị trường thường tăng trước kỳ nghỉ Quốc khánh 2/9. Nhìn vào con số, câu đó không sai. Tính trên dữ liệu đóng cửa VN-Index tám năm gần nhất, 5 phiên liền trước kỳ nghỉ tăng ở 6 trong 8 năm, mức tăng trung bình 1,08%. Chứng khoán Yuanta Việt Nam cũng đưa ra con số cùng chiều, với VN-Index tăng trung bình khoảng 1% trong 3 ngày và 1,4% trong 5 ngày trước lễ.DNSE
Điều ít được nhắc là con số đó mới chỉ là một nửa bảng thống kê. Nửa còn lại, xét về độ lặp lại, còn đều đặn hơn hẳn.
Nửa còn lại của cùng một bảng số liệu
Vẫn với dữ liệu đóng cửa VN-Index giai đoạn 2018-2025, nếu đo tiếp 5 phiên ngay sau khi thị trường mở cửa trở lại, bức tranh gần như đảo chiều. Chặng trước lễ tăng 6 năm trên 8, trung bình 1,08%. Chặng sau lễ giảm 7 năm trên 8, trung bình 1,23%. Năm duy nhất đi ngược quy luật là 2021, khi thị trường còn trong sóng tăng mạnh của giai đoạn giãn cách.
Nói cách khác, vế mà nhà đầu tư hay nhắc lại thực ra là vế yếu hơn về độ lặp lại. Vế đều đặn hơn thì lại đi theo hướng ngược lại, và gần như không ai nhắc tới nó.
Ghép hai chặng vào nhau sẽ cho con số đáng chú ý nhất. Một nhà đầu tư mua trước kỳ nghỉ và bán ra sau khi thị trường mở lại được 5 phiên sẽ có 4 năm lãi, 4 năm lỗ, hiệu suất trung bình tám năm chỉ là âm 0,16%. Gần như toàn bộ phần tăng của chặng trước lễ, tính bình quân, bị chặng sau lễ lấy lại.
Vì sao mẫu hình này lặp lại
Có vài cơ chế giải thích được cả hai chiều, và chúng không loại trừ nhau. Chiều tăng trước lễ đến từ tâm lý ngại rủi ro có kiểm soát: kỳ nghỉ dài khiến người bán chủ động rút bớt lệnh, thanh khoản mỏng dần, nên cùng một lượng cầu vừa phải cũng đủ đẩy giá lên.
Chiều giảm sau lễ đến từ hai lực khác. Thứ nhất là nhu cầu chốt lời dồn lại sau nhiều ngày không giao dịch được. Thứ hai là đặc điểm mùa vụ chung của tháng 9, khi dòng tiền của nhà đầu tư cá nhân thường suy yếu và nhiều quỹ tiến hành tái cân bằng danh mục, tạo thêm nguồn cung.DNSE
Giới hạn của bộ số liệu này cũng cần nói rõ. Tám quan sát là mẫu nhỏ, không đủ để gọi là quy luật chắc chắn. Số ngày nghỉ cũng không đồng nhất giữa các năm: giai đoạn 2018-2020 chỉ nghỉ một ngày, từ 2021 trở đi nghỉ hai ngày trở lên, và năm nay thị trường nghỉ tới ba ngày làm việc. Mỗi năm cũng có bối cảnh riêng đủ sức lấn át yếu tố mùa vụ, như 2022 với chu kỳ tăng lãi suất toàn cầu hay 2021 với sóng tiền rẻ. Mùa vụ, vì vậy, chỉ là một lớp xác suất mỏng chồng lên bối cảnh chung, không phải yếu tố quyết định hướng đi của thị trường.
Năm nay, con số trung bình dẫn thẳng vào vùng kháng cự
Phiên 21/8, VN-Index đóng cửa tại 1.768,12 điểm, tăng 33,88 điểm tương đương 1,95%, với 245 mã tăng so với 68 mã giảm và 18 mã chạm trần. Khối lượng khớp đạt hơn 777 triệu đơn vị, vượt rõ bình quân các phiên liền trước. Đây là một phiên tăng có chiều sâu, không phải kiểu kéo điểm bằng vài mã lớn.
Lấy mức tăng trung bình 1,08% của chặng trước lễ áp vào nền 1.768,12 điểm, chỉ số sẽ dừng ở khoảng 1.787 điểm. Con số đó rơi đúng vào đường trung bình 50 phiên, hiện ở 1.787,1 điểm, và nằm giữa vùng kháng cự mà nhiều công ty chứng khoán vừa cùng gọi tên. Đây là chi tiết đáng để nhà đầu tư mới dừng lại: kịch bản mùa vụ đẹp nhất của tuần này không đưa thị trường tới vùng đất mới, mà đưa thị trường tới đúng bức tường kỹ thuật gần nhất.
Cấu trúc trung hạn cũng chưa ủng hộ hoàn toàn. Chỉ số đang đứng trên đường trung bình 20 phiên, ở mức 1.745,5 điểm, nhưng vẫn nằm dưới cả trung bình 50 phiên (1.787,1 điểm), 100 phiên (1.810,1 điểm) và 200 phiên (1.777,3 điểm). Nhịp tăng hiện tại, vì thế, đúng nghĩa là một nhịp hồi phục ngắn hạn bên trong xu hướng trung hạn còn yếu.
Công ty chứng khoán lạc quan về xu hướng, thận trọng về giá mua
Điều thú vị là bản thân giới phân tích cũng đang tách hai chuyện này ra làm hai câu hỏi khác nhau. Theo tổng hợp của Người Quan Sát ngày 23/8, các công ty chứng khoán đều xếp triển vọng ngắn hạn ở mức tích cực, nhưng khuyến nghị hành động lại gần như thống nhất ở một điểm: đừng mua đuổi.Người Quan Sát
Chứng khoán TPS đánh giá phiên 21/8 là phiên xác nhận lực cầu quay lại, đồng thời nêu điều kiện tiếp theo: chỉ khi VN-Index vượt dứt khoát 1.785 điểm thì cấu trúc giảm hình thành từ tháng 5 mới được coi là bị phá vỡ. Chứng khoán Vietcombank đặt mục tiêu gần nhất tại 1.790-1.800 điểm, kèm lưu ý không mua đuổi khi thị giá đang tiệm cận vùng kháng cự, và ưu tiên giải ngân vào các nhịp rung lắc ở nhóm chứng khoán, ngân hàng, bất động sản.
Chứng khoán Asean khuyên nhà đầu tư ngắn hạn duy trì tỷ trọng ở mức trung bình, giao dịch quanh vùng hỗ trợ 1.760-1.770 điểm. Chứng khoán Bảo Việt và Chứng khoán Kafi cùng nêu vùng 1.780-1.800 điểm là nơi có thể xuất hiện rung lắc, với vùng hỗ trợ 1.720-1.750 điểm. Đọc kỹ thì đây không phải mâu thuẫn, vì xu hướng và giá mua vốn là hai câu hỏi khác nhau. Xu hướng ngắn hạn đang tốt lên thật, còn giá 1.768 điểm thì đã sát vùng mà chính các công ty này cho là khó vượt ngay.
Điều thống kê mùa vụ thực sự nói
Với nhà đầu tư cá nhân, kết luận rút ra từ bảng số liệu không phải là một lệnh mua.
Tuần 24-28/8 có 5 phiên giao dịch, và phiên 28/8 là phiên cuối cùng trước khi thị trường đóng cửa ba ngày làm việc liên tiếp là 31/8, 1/9 và 2/9, mở lại vào 3/9. Ngày 22/8 là ngày làm bù nhưng không tổ chức giao dịch.Báo Mới Nghĩa là mọi vị thế mở sau ngày 28/8 sẽ nằm im qua năm ngày liền, không thể xử lý nếu có tin bất lợi phát sinh trong kỳ nghỉ.
Đặt cạnh nhau, thống kê mùa vụ không cho lý do để tăng tỷ trọng. Nó cho lý do để định trước ngày ra hàng. Ở bối cảnh chỉ số đang tiến vào vùng 1.780-1.800 điểm mà nhiều bên cùng coi là kháng cự, hạn chế mua đuổi và giữ tỷ trọng ở mức trung bình là ứng xử phòng thủ thông thường, đúng như khuyến nghị đang được các công ty chứng khoán đưa ra.
Hai mốc đáng theo dõi trong tuần cũng khá rõ ràng. Nếu VN-Index đóng cửa dứt khoát trên vùng 1.785-1.787 điểm với thanh khoản duy trì, tín hiệu kỹ thuật đổi chất và kịch bản mùa vụ tích cực sẽ có thêm cơ sở. Ngược lại, nếu chỉ số mất vùng 1.745-1.750 điểm, tức đường trung bình 20 phiên, thì nhịp hồi phục từ đáy 28/7 coi như thất bại, và câu chuyện mùa vụ khi đó không còn nhiều ý nghĩa để tham chiếu.