Tháng 7/2026 là tháng khó nhất của thị trường chứng khoán Việt Nam từ đầu năm. VN-Index rơi từ 1.860,01 điểm cuối tháng 6 xuống 1.735,78 điểm cuối tháng 7, giảm 6,68%.VnExpress Ở đáy phiên 22/7, chỉ số còn 1.668,53 điểm, thấp hơn 10,29% so với cuối tháng 6.
Quỹ mở cổ phiếu lớn nhất của VinaCapital chịu chung nhịp giảm đó. VESAF giảm 8,3% trong tháng 7.VnExpress Nhưng con số lỗ đó không phải phần đáng đọc nhất trong báo cáo tháng. Đáng đọc hơn là việc quỹ đã làm gì với lượng tiền mặt đang giữ, ngay trong chính tháng thị trường rơi sâu nhất.
Đệm tiền mặt mỏng đi gần một nửa
VinaCapital mô tả rằng phần lớn lượng tiền mặt dự trữ đã được giải ngân trong tháng. Nhìn vào con số danh mục, mức độ cụ thể hơn nhiều so với cách diễn đạt đó. Tỷ trọng tiền mặt của VESAF giảm từ 11,39% NAV cuối tháng 6 xuống 6,55% NAV cuối tháng 7. Tính theo giá trị tuyệt đối, số dư tiền mặt đi từ 277,44 tỷ đồng xuống 145,85 tỷ đồng, tức khoảng 131,6 tỷ đồng đã được đưa vào thị trường, chiếm 47,4% lượng tiền mặt đầu kỳ.
Toàn bộ số tiền này chảy vào cổ phiếu. Tỷ trọng cổ phiếu niêm yết tăng từ 90,50% lên 94,32% NAV, trong khi quỹ không nắm trái phiếu hay tiền gửi có kỳ hạn ở cả hai thời điểm.
Với nhà đầu tư mới, đây là chỗ cần đọc kỹ hơn. Cụm "giải ngân phần lớn tiền mặt" dễ bị hiểu thành quỹ đã dùng hết đạn, nhưng thực tế quỹ vẫn giữ lại 145,85 tỷ đồng, chỉ là lớp đệm đó đã mỏng đi rõ rệt. Danh mục gần như toàn cổ phiếu đồng nghĩa mỗi biến động của thị trường sẽ truyền vào NAV mạnh hơn, theo cả hai chiều tăng lẫn giảm.
Tiền chảy về đâu
Hướng giải ngân cho thấy quỹ không rải đều tiền vào toàn bộ danh mục. Ở cấp ngành, dịch vụ tài chính tăng từ 0 lên 4,90% NAV, bán lẻ tăng từ 5,94% lên 10,50% NAV, ngân hàng tăng từ 21,80% lên 25,55% NAV. Nước và khí đốt xuất hiện mới ở mức 2,88% NAV, còn bất động sản tăng từ 6,18% lên 8,50% NAV.
Ở cấp từng mã, các vị thế mua mới hoặc tăng mạnh nhất gồm GAS thêm 2,88 điểm phần trăm, MWG thêm 2,85, TCB thêm 1,87, FPT thêm 1,76, SSI thêm 1,67 và ACB thêm 1,66, trong đó SSI, VCI và VND đều là vị thế mới. Ở chiều ngược lại, PNJ bị giảm 5,58 điểm phần trăm, gần như đóng vị thế, cùng PVT giảm 2,34 và DHC giảm 1,83.
Kết thúc tháng 7, danh mục quỹ đứng đầu là BVH với 7,21% NAV, MWG 6,32%, VCB 6,16%, HPG 5,99% và CTG 5,90%. Ngân hàng vẫn là trụ cột lớn nhất của danh mục, dù không phải phần tăng mạnh nhất trong tháng.
"Giảm 40-50% từ đỉnh" đúng với ai
VinaCapital nói quỹ mua vào khi nhiều doanh nghiệp chất lượng đã giảm 40-50% so với vùng đỉnh, và gọi đây là cơ hội hiếm khi xuất hiện đồng loạt.VnExpress Biên độ này kiểm chứng được ở một phần danh mục, nhưng không phải toàn bộ.
Tại phiên đáy 22/7, VRE đóng cửa 21.750 đồng, thấp hơn 48,1% so với đỉnh 41.914 đồng ngày 16/10/2025. SSI đóng cửa 22.650 đồng cùng phiên, thấp hơn 39,6% so với đỉnh 37.483 đồng ngày 29/8/2025. Cả hai đều là mã quỹ mua thêm trong tháng, và cả hai đều rơi đúng vào khoảng 40-50% mà VinaCapital nêu.
Nhưng biên độ đó không phủ khắp danh mục. MWG ngày 18/8 ở mức 72.800 đồng, thấp hơn 22,2% so với đỉnh 93.600 đồng ngày 26/2/2026. FPT ở mức 69.000 đồng cùng ngày, thấp hơn 34,1% so với đỉnh 104.658 đồng ngày 29/1/2026. Nói cách khác, "chất lượng giảm 40-50%" mô tả nhóm bị bán mạnh nhất, chủ yếu là chứng khoán và bất động sản bán lẻ, chứ không phải mặt bằng chung của cả danh mục.
Cơ sở của luận điểm: định giá và lợi nhuận
Quỹ đưa ra ba điểm neo cho quyết định mua vào giữa lúc thị trường giảm sâu.
Điểm neo thứ nhất là định giá. Theo số liệu VinaCapital, P/E dự phóng năm 2026 của VN-Index ở mức 11,5 lần, và nếu loại trừ nhóm Vingroup thì còn khoảng 9,5 lần.VnExpress
Điểm neo thứ hai là lợi nhuận doanh nghiệp. Lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ trên HOSE tăng 46% trong quý II và khoảng 48% trong nửa đầu năm, lan rộng ở 11 trên 12 nhóm ngành, dẫn đầu là vật liệu tăng 72%, hàng tiêu dùng không thiết yếu tăng 55%.
Điểm neo thứ ba là nền vĩ mô. Chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 11,4% trong 7 tháng đầu năm, PMI ngành sản xuất đi từ 51,8 lên 52,9 điểm trong tháng 7, tháng mở rộng thứ 13 liên tiếp. Việc FTSE Russell dự kiến nâng hạng Việt Nam lên thị trường mới nổi trong tháng 9/2026 cũng được quỹ xem là yếu tố hỗ trợ tâm lý, dù đây vẫn là mốc phía trước chứ chưa phải kết quả đã có.
Phép so sánh với tiết kiệm 9% cần đúng khung thời gian
Câu gây chú ý nhất trong báo cáo là phần so sánh với kênh gửi tiết kiệm. VinaCapital viết rằng quỹ chỉ quan tâm những cơ hội có tiềm năng tăng gấp đôi trong 1-3 năm tới, và ngay cả khi so với mặt bằng lãi suất tiền gửi khoảng 9% một năm, kênh cổ phiếu vẫn hấp dẫn hơn trên mọi khung thời gian.
Mức lãi suất này là có thật. Trong tháng 8/2026, một số ngân hàng niêm yết lãi suất huy động 12 tháng quanh 9%/năm, gồm Bắc Á Bank, BVBank, OCB, PGBank, PVcomBank và VCBNeo, phần lớn áp dụng cho tiền gửi tại quầy.VnEconomy
Điều quan trọng là hai vế so sánh này không cùng tính chất. Gửi 9%/năm trong ba năm cho khoản lãi tích lũy khoảng 29,5%, gần như chắc chắn, và được Bảo hiểm tiền gửi bảo vệ tới 125 triệu đồng mỗi ngân hàng. Còn "gấp đôi trong ba năm" tương ứng khoảng 26%/năm gộp lãi, là kỳ vọng chứ không phải cam kết, chỉ áp dụng cho một số cơ hội được chọn lọc chứ không phải toàn danh mục.
Khung tham chiếu thực tế hơn cho nhà đầu tư cá nhân là khung thời gian của chính đồng tiền mình đang có. Với tiền cần dùng dưới 12 tháng, mức 9% có kỳ hạn xác định vẫn là lựa chọn mặc định hợp lý, vì cổ phiếu không đảm bảo thời điểm hoàn vốn. Với tiền để từ 3 năm trở lên, và chấp nhận NAV có thể giảm hai chữ số trong một tháng như tháng 7, luận điểm định giá của quỹ mới thực sự đáng cân nhắc.
Kết quả tới nay và điều quỹ vẫn chưa chứng minh
Từ cuối tháng 7 đến nay, quyết định giải ngân đang có lợi cho quỹ trong ngắn hạn. NAV/ccq của VESAF đi từ 30.465,8 đồng cuối tháng 7 lên 31.725,5 đồng ngày 18/8, tăng 4,13%, trong khi VN-Index gần như đi ngang, từ 1.735,78 xuống 1.732,02 điểm.
Có ít nhất ba cách giải thích cho chênh lệch này, và dữ liệu hai tuần rưỡi chưa đủ để tách bạch. Nhóm chứng khoán và bất động sản mà quỹ mua thêm thường hồi mạnh hơn chỉ số chung sau khi bị bán quá đà, đây là hiệu ứng biến động ngắn hạn chứ chưa phải cải thiện cơ bản. Việc nâng tỷ trọng cổ phiếu lên 94,32% cũng khuếch đại mọi nhịp hồi phục. Chọn lọc cổ phiếu đúng chỉ là cách giải thích thứ ba, và cần nhiều quý mới kiểm chứng được.
Bức tranh cả năm vẫn chưa thuận lợi. Tính đến 18/8, NAV/ccq của VESAF thấp hơn 5,49% so với mức cuối năm 2025 là 33.569,8 đồng, trong khi VN-Index chỉ giảm 2,94% cùng giai đoạn. Quỹ vẫn đang kém chỉ số từ đầu năm. Một trong những vị thế mua mới cũng tiếp tục đi xuống: SSI ngày 18/8 còn 19.500 đồng, thấp hơn 17,2% so với mức 23.550 đồng cuối tháng 7.
Điều đó không phủ nhận luận điểm của VinaCapital, vì khung thời gian quỹ tự đặt ra là 1-3 năm chứ không phải vài tuần. Nó chỉ cho thấy thước đo đúng chưa tới. Chấm điểm một quyết định mua vào bằng hai tuần rưỡi giá cổ phiếu là dùng sai thang đo, theo cả hai chiều khen lẫn chê.
Ba tín hiệu đáng theo dõi trong các tháng tới: tỷ trọng tiền mặt của quỹ trong báo cáo tháng 8 và tháng 9, cho biết quỹ tiếp tục mua hay đã bắt đầu dựng lại lớp đệm; tăng trưởng lợi nhuận quý III của khối doanh nghiệp niêm yết, vì đây là chân đỡ chính cho luận điểm định giá; và mặt bằng lãi suất huy động, vì mỗi điểm phần trăm lãi suất tăng thêm đều kéo mức định giá hợp lý của cổ phiếu xuống theo.