VN-Index vừa mất 64,10 điểm trong hai phiên 13 và 14/8, kết thúc ngày 14/8 ở 1.729,08 điểm. Sau một nhịp giảm như vậy, nhiều người vội tìm “đáy” hoặc bán trước khi đà giảm kéo dài. Nhưng giá thấp hơn chưa phải là bằng chứng cho một cơ hội, cũng như một phiên xanh chưa phải xác nhận thị trường đã ổn.
Bạn có thể hiểu đơn giản thế này: chỉ số giống nhiệt kế của cả thị trường, còn độ rộng, diễn biến nhóm cổ phiếu lớn và thanh khoản là ba dấu hiệu để kiểm tra cơ thể thị trường đang hồi phục thật hay chỉ tạm bớt sốt. Bài viết không dự báo VN-Index sẽ tăng hay giảm trong phiên 17/8. Mục tiêu thực tế hơn là giúp nhà đầu tư mới có một thứ tự quan sát rõ ràng trước khi kết luận về chất lượng của nhịp hồi.
Một ngày tăng chưa nói hết câu chuyện
Phiên 14/8, VN-Index giảm 36,55 điểm, tương đương 2,07%. Trên HoSE có 64 mã tăng và 278 mã giảm; hơn 737,5 triệu cổ phiếu được giao dịch. Các con số này cho thấy áp lực bán không chỉ nằm ở vài mã riêng lẻ mà đã hiện diện ở phần lớn bảng giá.
Cuối tháng 7, thị trường cũng cho thấy rằng một phiên tăng sau giảm mạnh vẫn có thể bị đảo ngược ngay ở những ngày kế tiếp. Lịch sử gần không dự báo chính xác phiên tới, nhưng nó nhắc chúng ta không nên biến một cây nến xanh thành kết luận về xu hướng.
Vì vậy, thay vì hỏi “đã phải đáy chưa?”, hãy đổi câu hỏi thành “lực cầu đã xuất hiện ở đâu và có duy trì đến cuối phiên không?”. Ba tín hiệu dưới đây không phải công thức chắc thắng. Chúng là cách giảm bớt việc ra quyết định theo cảm xúc trong một ngày biến động mạnh.
Độ rộng thị trường phải bớt lệch về phía giảm
Độ rộng là tương quan giữa số cổ phiếu tăng và số cổ phiếu giảm. Nó trả lời một câu rất gần với trải nghiệm của nhà đầu tư: tài khoản xanh lên cùng chỉ số, hay chỉ một vài cổ phiếu vốn hóa lớn kéo chỉ số đi lên? Ngày 14/8, cứ một mã tăng thì có hơn bốn mã giảm trên HoSE. Đây là điểm xuất phát khá bất lợi cho bất kỳ nhịp hồi nào.
Trong phiên tiếp theo, điều cần tìm không nhất thiết là số mã tăng phải áp đảo ngay từ đầu. Dấu hiệu đầu tiên tốt hơn là chênh lệch giữa mã tăng và mã giảm thu hẹp dần qua các mốc mở cửa, cuối buổi sáng và đóng cửa. Khi số mã tăng tiến gần, hoặc vượt, số mã giảm vào cuối ngày, lực mua đã lan sang nhiều cổ phiếu hơn thay vì chỉ tập trung vào một số trụ.
Đừng trộn lẫn số liệu của các phạm vi khác nhau. Bản tin giữa ngày 14/8 của Vietstock ghi nhận 434 mã giảm và 184 mã tăng trên toàn thị trường, còn dữ liệu đóng cửa 64 mã tăng và 278 mã giảm chỉ thuộc HoSE.Vietstock Hai cặp số đều cho thấy sắc đỏ lan rộng, nhưng không thể dùng chúng để tính mức độ xấu đi của cùng một rổ cổ phiếu.
Một chỉ số tăng nhưng độ rộng vẫn rất hẹp là tín hiệu cần đọc thận trọng. Nó có thể phản ánh tác động của cổ phiếu vốn hóa lớn, trong khi nhiều cổ phiếu trong danh mục vẫn chịu áp lực. Ngược lại, độ rộng cải thiện liên tục đến cuối phiên không bảo đảm xu hướng đã đảo chiều, nhưng cho thấy lực cầu có nền rộng hơn để theo dõi ở những phiên sau.
Nhìn vào nhóm đang tạo sức ép, không chỉ nhìn chỉ số
Chỉ số là tổng hợp có trọng số, vì vậy mức tăng hoặc giảm của một số doanh nghiệp lớn có thể làm bức tranh chung trông tích cực hoặc tiêu cực hơn phần còn lại. Cuối buổi sáng 14/8, Vietstock ước tính riêng VIC và VHM đã lấy đi hơn 8 điểm của VN-Index.Vietstock Kết phiên, VIC giảm 3,85% xuống 199.900 đồng và VHM giảm 4,32% xuống 68.700 đồng. LPB giảm 2,42%, còn VPB giảm 1,78%.
Điều cần quan sát trong phiên 17/8 không phải là mọi cổ phiếu này đều phải tăng. Tín hiệu dễ chịu hơn là VIC và VHM không tiếp tục giảm mạnh cùng lúc, trong khi nhóm ngân hàng và chứng khoán bớt bị bán rộng. Khi các nhóm từng gây áp lực đồng thời dừng tạo mức thấp mới trong ngày, chỉ số có cơ hội phản ánh một sự cân bằng tốt hơn.
Tuy nhiên, không nên từ dữ liệu phiên mà kết luận ngay nguyên nhân của từng nhịp giá. Chốt lời, quản trị rủi ro, giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài và biến động chung có thể cùng tác động. Dữ liệu hiện có chỉ chỉ ra nhóm nào đang kéo chỉ số xuống.
Biểu đồ chuẩn hóa dưới đây minh họa khác biệt về mức giảm trong chuỗi năm phiên. VIC và VHM giảm nhanh hơn LPB và VPB. Đây là lý do việc chỉ nhìn một đường VN-Index là chưa đủ: nhà đầu tư cần biết những nhóm nào đang thay đổi để đánh giá chỉ số xanh có đi kèm sự cải thiện rộng hơn hay không.
Thanh khoản chỉ có ý nghĩa khi đi cùng giá và độ rộng
Khối lượng giao dịch ngày 14/8 đạt hơn 737,5 triệu cổ phiếu, gần mức 743,4 triệu cổ phiếu của ngày 13/8 và cao hơn 570,6 triệu cổ phiếu ngày 12/8. Khối lượng lớn trong phiên giảm cho thấy nhiều cổ phiếu được chuyển tay ở mức giá thấp hơn. Nhưng thanh khoản không tự trả lời bên mua đã thắng hay bên bán đã cạn hàng.
Nói đơn giản thì cần ghép ba mảnh lại với nhau. Nếu VN-Index hồi phục, số mã tăng mở rộng và khối lượng tích lũy nhanh hơn tại cùng một thời điểm trong phiên, lực mua đang tham gia rõ hơn. Nếu chỉ số vừa xanh đã bị ép xuống trong khi khối lượng tiếp tục tăng, người bán vẫn có thể đang chấp nhận hạ giá để thoát hàng. Còn khi chỉ số tăng nhưng khối lượng thấp và độ rộng hẹp, đó có thể chỉ là thời điểm bên bán tạm dừng.
So sánh thanh khoản cũng cần đúng cách. Hãy so cùng thời điểm với cùng thời điểm, sau đó mới kiểm tra tổng khối lượng sau khi thị trường đóng cửa. Thói quen này giúp tránh những kết luận quá sớm.
Phiên 23/7 từng có hơn 862,7 triệu cổ phiếu giao dịch, với 189 mã tăng và 122 mã giảm, nhưng thị trường vẫn giảm lại trong hai phiên sau. Vì vậy, ngay cả khi cả ba tín hiệu cùng sáng lên trong một ngày, phần xác nhận quan trọng vẫn là sự duy trì. Thị trường cần thêm thời gian để chứng minh lực mua không chỉ xuất hiện trong một phiên.
Bảng kiểm cho phiên 17/8
Thứ tự quan sát có thể rất ngắn gọn. Trước hết, xem độ rộng có cải thiện dần đến cuối ngày không. Sau đó, kiểm tra VIC, VHM và các nhóm tài chính còn giảm đồng loạt hay đã bớt tạo áp lực. Cuối cùng, đặt thanh khoản cạnh hướng giá và độ rộng thay vì nhìn riêng một con số khối lượng.
Luận điểm chính ở đây là một nhịp hồi chỉ đáng tin hơn khi ba tín hiệu cải thiện cùng nhau. Nếu chỉ số xanh nhưng độ rộng còn hẹp, các nhóm gây áp lực vẫn giảm và thanh khoản tăng trong lúc giá đi xuống, bằng chứng cho sự cân bằng cung cầu vẫn chưa đủ. Dấu hiệu đáng theo dõi sau phiên 17/8 là liệu sự cải thiện, nếu có, có được duy trì sang các phiên tiếp theo hay không.