S&P 500 đã khép phiên 13/8 ở 7.798,99 điểm và vượt 7.800 điểm trong đầu phiên kế tiếp. Cùng cửa sổ thời gian đó, lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm là 4,63%, còn kỳ hạn 30 năm là 5,21%.AP Bộ Tài chính Mỹ
Hai con số không hề phủ định nhau. Chúng cho thấy thị trường đang chấp nhận một mặt bằng chiết khấu cao vì vẫn tin vào dòng lợi nhuận ở phía trước. Bức tranh lớn cho thấy đây không phải câu chuyện “lợi suất cao thì cổ phiếu phải giảm”, mà là phép so sánh giữa tốc độ tăng lợi nhuận và mức lãi suất nhà đầu tư dùng để định giá lợi nhuận ấy.
Luận điểm cần giữ lại là: lợi nhuận đang tạo tấm đệm cho định giá cổ phiếu Mỹ, nhưng thế cân bằng sẽ mong manh ngay khi lợi suất đi lên cùng với việc dự báo lợi nhuận bị hạ. Với nhà đầu tư Việt Nam theo dõi thị trường quốc tế, hiểu điều kiện này quan trọng hơn nhiều so với việc cố đoán một mốc điểm kế tiếp.
Vì sao lợi suất cao thường gây áp lực lên cổ phiếu
Nói đơn giản, một cổ phiếu là quyền nhận phần lợi nhuận doanh nghiệp có thể tạo ra trong tương lai. Thị trường chiết khấu khoản lợi nhuận ấy về hiện tại. Lợi suất trái phiếu dài hạn là tham chiếu lớn trong phép tính: lợi suất càng cao, giá trị hiện tại của cùng một dòng tiền càng thấp.
Vì vậy, cổ phiếu có phần lớn giá trị nằm ở những năm xa hơn thường nhạy cảm hơn khi lợi suất tăng. Nhưng đó chỉ là mẫu số của phép tính. Tử số là lợi nhuận kỳ vọng, và biến số này giải thích vì sao chỉ số vẫn có thể đi lên.
Lợi suất 10 năm 4,63% và 30 năm 5,21% vào ngày 13/8 cho thấy vốn dài hạn vẫn có giá đắt. Chênh lệch 0,58 điểm phần trăm giữa hai kỳ hạn cũng nhắc rằng nhà đầu tư đòi hỏi mức bù đắp cao hơn khi khóa vốn lâu hơn.Bộ Tài chính Mỹ Điều đó không cho biết S&P 500 sẽ tăng hay giảm vào ngày mai, nhưng nó nâng chuẩn đối với những doanh nghiệp đang được định giá dựa nhiều vào tăng trưởng tương lai.
Lợi nhuận đang là phần bù cho tỷ lệ chiết khấu
Điểm tựa thực tế của thị trường hiện nằm ở mùa báo cáo quý II. Tính đến ngày 11/8, khoảng 88% doanh nghiệp trong S&P 500 đã công bố kết quả; 86% trong số doanh nghiệp báo cáo có lợi nhuận cao hơn dự báo và 76% có doanh thu cao hơn dự báo.Kiplinger Đây là tín hiệu về độ rộng, không chỉ là vài tên tuổi vốn hóa lớn kéo chỉ số.
Đây là khác biệt về chất lượng của một nhịp tăng. Giá tăng chỉ vì P/E nới rộng nghĩa là nhà đầu tư trả nhiều hơn cho cùng một đồng lợi nhuận. Giá tăng khi dự báo lợi nhuận cũng cải thiện có nền chắc hơn, dù báo cáo kế tiếp vẫn phải kiểm chứng khả năng lặp lại.
Đỉnh chỉ số chưa phải là câu trả lời về định giá
Chỉ số vượt 7.800 điểm trong đầu phiên 14/8 là một dấu mốc dễ thu hút chú ý.AP Nhưng mức điểm tự nó không trả lời cổ phiếu đang đắt hay rẻ. Một chỉ số ở đỉnh có thể tiếp tục đi lên nếu lợi nhuận kỳ vọng tăng nhanh hơn giá. Ngược lại, một chỉ số giảm chưa chắc đã trở nên hấp dẫn nếu dự báo lợi nhuận đi xuống nhanh hơn.
S&P 500 tăng trùng với mùa báo cáo tích cực và mặt bằng lợi suất cao, nhưng dữ liệu chưa đủ để quy mức tăng cho một nguyên nhân duy nhất. Bằng chứng chỉ cho thấy kết quả kinh doanh đang giúp thị trường hấp thụ chi phí vốn cao hơn.
Ba trạng thái phải đọc cùng nhau
Để theo dõi thế cân bằng này, hãy đặt lợi suất, dự báo lợi nhuận và sức cầu vào cùng một khung. Lợi suất là áp lực chiết khấu. Dự báo lợi nhuận là phần bù cho áp lực ấy. Sức cầu, thể hiện qua doanh thu và triển vọng bán hàng, lại cho biết phần lợi nhuận đó có nền hoạt động hay không.
Trạng thái thuận lợi nhất là lợi suất ổn định, doanh nghiệp tiếp tục vượt dự báo doanh thu và ước tính lợi nhuận các quý sau không bị hạ. Khi đó, mức giá cao có cơ sở vì thị trường không chỉ mua một câu chuyện; thị trường đang điều chỉnh kỳ vọng về dòng tiền tương lai. Một nhịp tăng vẫn có thể điều chỉnh, nhưng điều chỉnh P/E trong bối cảnh lợi nhuận được giữ vững khác với thay đổi xu hướng.
Trạng thái gây áp lực xuất hiện khi lợi suất dài hạn hình thành vùng cao hơn trong lúc dự báo lợi nhuận bị cắt giảm. Khi đó, cả hai phía của phép định giá cùng bất lợi: mẫu số lớn hơn vì tỷ lệ chiết khấu cao hơn, còn tử số nhỏ hơn vì dòng lợi nhuận dự kiến suy yếu. Đây là điều kiện đáng chú ý hơn một phiên lợi suất tăng hoặc một báo cáo doanh nghiệp không đạt kỳ vọng.
Trạng thái thứ ba dễ gây nhầm lẫn: lợi suất giảm. Nếu lợi suất hạ vì lạm phát dịu đi mà doanh thu và lợi nhuận vẫn giữ nhịp, cổ phiếu nhận được hỗ trợ kép. Nhưng nếu lợi suất hạ vì tăng trưởng suy yếu, tỷ lệ chiết khấu thấp hơn có thể không bù nổi việc dự báo lợi nhuận bị hạ. Cùng một đường đi xuống của lợi suất có thể là tin tốt hoặc tín hiệu phòng thủ, tùy lý do phía sau nó.
Điều gì có thể làm tấm đệm mỏng đi
Rủi ro thực sự không nằm ở mức lợi suất cao một cách tách biệt. Nó nằm ở việc thị trường phải liên tục chứng minh lợi nhuận đủ khỏe để trả giá cho mức chiết khấu đó. Nếu tỷ lệ doanh nghiệp vượt dự báo doanh thu thu hẹp trong các quý tới, thị trường sẽ phải kiểm tra liệu biên lợi nhuận còn có thể cải thiện hay không. Nếu các ước tính lợi nhuận bị hạ, cùng một mức giá sẽ trở nên đắt hơn ngay cả khi chỉ số không tăng thêm.
Kỳ vọng về Fed cần được đọc như một biến số, không phải lời hứa. Thị trường hợp đồng tương lai từng phản ánh 64% khả năng Fed giữ lãi suất trong vùng 3,50% đến 3,75% tại cuộc họp tháng 9.Kiplinger Dữ liệu mới về giá cả, việc làm hay chi tiêu đều có thể thay đổi xác suất đó.
Một kết luận có điều kiện rõ ràng
Luận điểm hiện tại vẫn nghiêng về việc cổ phiếu Mỹ có thể chịu được lợi suất cao, bởi mùa báo cáo đang cung cấp tấm đệm lợi nhuận có độ rộng đáng kể. Rủi ro không phủ định luận điểm này, trừ khi hai tín hiệu xuất hiện cùng lúc: lợi suất dài hạn tăng bền hơn và ước tính lợi nhuận cho các quý tới bị hạ. Khi đó, thị trường sẽ không còn được bảo vệ ở cả tử số lẫn mẫu số của phép định giá.
Thay vì phản ứng theo mỗi kỷ lục của S&P 500, nhà đầu tư mới có thể quan sát ba tín hiệu: diễn biến lợi suất 10 năm, thay đổi trong dự báo lợi nhuận và tỷ lệ doanh nghiệp vượt dự báo doanh thu. Chúng không tạo ra một dự báo chắc chắn, nhưng giúp phân biệt một thị trường đang được nâng đỡ bởi kết quả kinh doanh với một thị trường chỉ đang dựa vào niềm tin.