Báo cáo CPI tháng 7 của Mỹ vừa làm một việc rất quan trọng: hạ bớt nỗi lo về một đợt thắt chặt ngay lập tức, nhưng không tạo ra bằng chứng cho thấy Fed sắp hạ lãi suất. CPI toàn phần tăng 0,1% so với tháng trước và 3,4% so với cùng kỳ; CPI lõi tăng 0,2% trong tháng và 2,5% so với cùng kỳ. Cả hai chỉ số đều thấp hơn tháng 6, song vẫn cao hơn mục tiêu lạm phát 2% của Fed.
Đó là điểm dễ gây nhầm lẫn cho nhà đầu tư mới. Một số liệu cải thiện không phải là một quyết định chính sách; nó chỉ là dữ liệu đầu vào cho quyết định ấy. Bức tranh lớn cho thấy Fed đang đứng trước ba nhánh: giữ nguyên lãi suất là kịch bản cơ sở, tăng trở lại là rủi ro nếu cú sốc năng lượng lan rộng, còn hạ lãi suất đòi hỏi sự suy yếu rõ hơn của cả lạm phát nền lẫn thị trường lao động.
CPI tháng 7 cho thấy điều gì
CPI toàn phần phản ánh giá của cả rổ hàng hóa và dịch vụ mà người tiêu dùng mua. Vì có năng lượng và thực phẩm, chỉ số này có thể thay đổi nhanh khi giá xăng hoặc dầu biến động. Trong tháng 7, giá năng lượng giảm 1,5% và giá xăng giảm 2,9%. Diễn biến đó góp phần kéo CPI toàn phần xuống, nhưng chưa tự nó nói rằng áp lực giá trong nền kinh tế đã được giải quyết.
Chỉ số CPI lõi loại thực phẩm và năng lượng, nên thường được dùng để quan sát phần lạm phát khó đảo chiều hơn. CPI lõi tăng 2,5% so với cùng kỳ, thấp hơn mức 2,6% của tháng 6. Chi phí nhà ở vẫn tăng 0,1% trong tháng và dịch vụ ngoài năng lượng tăng 0,2%. Nhìn vào con số, đà tăng giá đang dịu đi nhưng chưa biến mất khỏi những khoản chi tiêu bền hơn của hộ gia đình.
Nhánh cơ sở là giữ nguyên lãi suất
Kịch bản có xác suất cao hơn hiện nay là Fed giữ nguyên lãi suất để quan sát thêm. Lạm phát tháng 7 đã dễ chịu hơn tháng 6, nhưng mức 3,4% chưa phải là tín hiệu hoàn thành nhiệm vụ ổn định giá. Đồng thời, báo cáo việc làm tháng 7 cho thấy số việc làm phi nông nghiệp giảm 23.000, trong khi tỷ lệ thất nghiệp gần như không đổi ở 4,1%. Thị trường lao động đang mềm đi, nhưng chưa có dấu hiệu suy giảm diện rộng đủ để buộc Fed phải hỗ trợ ngay.
Ông Kevin Warsh, Chủ tịch Hội đồng Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), cũng hạ thấp ý nghĩa của một báo cáo lạm phát đơn lẻ. Cách đọc này phù hợp với logic điều hành tiền tệ: ngân hàng trung ương không nên phản ứng quá mạnh với một tháng dữ liệu, nhất là khi phần biến động của năng lượng có thể đảo chiều nhanh. Điều Fed cần là chuỗi xác nhận, không phải một tiêu đề thuận lợi.
Thị trường trái phiếu đã phản ứng theo hướng đó. Ngày 12/8, lợi suất Kho bạc Mỹ kỳ hạn 2 năm giảm từ 4,22% xuống 4,20%, còn lợi suất kỳ hạn 10 năm giảm từ 4,70% xuống 4,68%.US Treasury Mức dịch chuyển 2 điểm cơ bản ở cả hai kỳ hạn là điều chỉnh nhẹ trong kỳ vọng, không phải tín hiệu thị trường đã định giá một chu kỳ hạ lãi suất mới.
Với nhà đầu tư Việt Nam, lợi suất 2 năm thường đáng theo dõi vì nhạy với triển vọng lãi suất Fed. Lợi suất giảm có thể hỗ trợ giá trái phiếu đang lưu hành, bởi mức lãi cố định của chúng trở nên tương đối hấp dẫn hơn. Tuy nhiên, một phiên giảm nhỏ chưa đủ để kết luận về xu hướng vốn toàn cầu hay tỷ giá.
Dầu là rủi ro có thể thay đổi dữ liệu tháng 8
CPI tháng 7 không phản ánh đầy đủ nhịp tăng dầu xuất hiện trong tháng 8. Giá Brent đóng cửa ngày 12/8 ở 88,39 USD mỗi thùng, cao hơn khoảng 7,2% so với 82,49 USD ngày 6/8. Đây là biến số cần đặt cạnh CPI lõi, chứ không nên tách thành một câu chuyện độc lập. Dầu cao hơn có thể đi vào chi phí vận tải, vé máy bay, sản xuất và thực phẩm; mức độ lan tỏa mới là điều ảnh hưởng đến phản ứng của Fed.
Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ dự báo Brent bình quân quý III khoảng 85 USD mỗi thùng, cao hơn 11 USD so với dự báo trước đó. Báo cáo này giả định hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz tiếp tục bị hạn chế nghiêm trọng trong tháng 8 và ước tính sản lượng dầu ngừng khai thác trong tháng 7 là 5,5 triệu thùng/ngày.EIA Đây là một kịch bản nguồn cung, không phải xác nhận rằng CPI chắc chắn tăng trở lại.
Nhánh tăng lãi suất chỉ trở nên thuyết phục hơn khi có hai điều cùng xảy ra. Thứ nhất, năng lượng chuyển từ mức giảm của tháng 7 sang đóng góp tăng rõ rệt cho CPI tháng 8. Thứ hai, CPI lõi tăng nhanh hơn nhịp 0,2% của tháng 7. Nếu dầu chỉ kéo chỉ số toàn phần lên trong một tháng nhưng dịch vụ và hàng hóa lõi không nóng hơn, Fed vẫn có thể chờ để tránh phản ứng với cú sốc tạm thời.
Khi nào khả năng hạ lãi suất mới mở ra
Hạ lãi suất là nhánh cần điều kiện khắt khe nhất. Fed sẽ cần thấy CPI lõi duy trì ở mức thấp qua nhiều kỳ, thay vì chỉ một tháng 0,2%. Song song, sự yếu đi của việc làm phải trở nên rõ và bền hơn: số việc làm tiếp tục giảm, tỷ lệ thất nghiệp tăng đáng kể, hoặc các chỉ báo thu nhập và tuyển dụng cùng giảm tốc.
Fed có nhiệm vụ cân bằng ổn định giá với việc làm. Khi lạm phát còn cao hơn mục tiêu, một báo cáo việc làm xấu đơn lẻ chưa đủ để ưu tiên kích thích. Ngược lại, khi lạm phát nền đã dịu bền vững và việc làm suy yếu, rủi ro đối với tăng trưởng sẽ trở nên quan trọng hơn.
Ba chỉ báo nên đọc cùng nhau
Lợi suất Kho bạc Mỹ kỳ hạn ngắn cho biết thị trường đang thay đổi kỳ vọng về lãi suất Fed ra sao. DXY cho biết đồng USD có mạnh lên cùng lúc hay không. Ngày 12/8, DXY chỉ tăng 0,08% lên 99,86 điểm. Khi lợi suất tăng mà DXY không đi lên tương ứng, thị trường có thể đang lo về lạm phát dài hạn hơn là tin chắc Fed sẽ thắt chặt.
Brent là chỉ báo đi trước cho phần năng lượng trong CPI tháng 8. Nhưng dầu không phải một chiếc công tắc tự động của chính sách tiền tệ. Tín hiệu đáng chú ý là sự kết hợp giữa Brent cao, lợi suất tăng, đồng USD mạnh và CPI lõi nóng hơn. Khi các mảnh ghép chưa cùng xuất hiện, kết luận quá sớm thường đắt giá hơn việc chờ thêm một báo cáo.
Luận điểm của bài viết là rõ ràng: CPI tháng 7 giúp Fed có thêm dư địa giữ nguyên lãi suất, chứ chưa tạo nền tảng cho hạ lãi suất. Rủi ro dầu và dữ liệu việc làm có thể thay đổi bức tranh, nhưng chỉ khi chúng được xác nhận bằng CPI lõi và các báo cáo tiếp theo. Những tín hiệu đáng theo dõi trong vài tuần tới là giá Brent, CPI lõi tháng 8, việc làm Mỹ và phản ứng đồng thời của lợi suất 2 năm với DXY.