Ngày 5/8, vàng quốc tế tăng dù triển vọng mở lại eo biển Hormuz trở nên rõ hơn. Thoạt nhìn, phản ứng này có vẻ trái với trực giác: rủi ro địa chính trị dịu xuống thì nhu cầu tìm nơi trú ẩn thường giảm. Nhưng vàng không chỉ phản ứng với nỗi lo. Nó còn phản ứng với mức lợi suất mà nhà đầu tư phải từ bỏ khi chọn nắm giữ một tài sản không trả lãi.
Trading Economics ghi nhận vàng ở 4.157,09 đô la Mỹ mỗi ounce, tăng 1,94% trong phiên và là phiên tăng thứ ba liên tiếp. Dữ liệu nội bộ cuối ngày ghi nhận 4.167,62 đô la Mỹ mỗi ounce, tăng 2,20%; chênh lệch là do thời điểm chốt giá khác nhau trong cùng phiên, không phải hai xu hướng đối lập.Trading Economics Thay vì biến một phiên tăng thành dự báo dài hạn, nhà đầu tư mới có thể dùng diễn biến này để hiểu một cơ chế quan trọng: tin tốt về năng lượng có thể làm thay đổi kỳ vọng lãi suất, rồi tác động ngược trở lại vàng.
Hormuz không chỉ là câu chuyện trú ẩn
Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển then chốt của thị trường năng lượng. AP cho biết khoảng một phần năm lượng dầu và khí đốt của thế giới từng đi qua khu vực này. Vì vậy, thông tin tàu thuyền có thể lưu thông bình thường hơn làm giảm phần bù rủi ro đã được cộng vào giá dầu.AP
Ngày 4/8, giá Brent giảm 5,26% xuống 79,36 đô la Mỹ mỗi thùng theo dữ liệu nội bộ. Đến cuối ngày 5/8, Brent nhích 0,43% lên 79,70 đô la Mỹ mỗi thùng. AP mô tả đà giảm diễn ra khi thị trường kỳ vọng có tiến triển trong đàm phán mở lại Hormuz, dù thỏa thuận cuối cùng chưa hoàn tất.AP
Điểm cần đọc ở đây không phải là dầu sẽ giảm mãi. Giá dầu có thể bật lại nếu đàm phán đổi chiều hoặc gián đoạn vận tải tái diễn. Điều quan trọng hơn là một nhịp hạ nhiệt của dầu làm thị trường tính lại rủi ro lạm phát do năng lượng. Xăng dầu, cước vận tải, hóa chất và nhiều đầu vào sản xuất có liên hệ với dầu; vì thế, giá dầu thấp hơn có thể làm áp lực lạm phát toàn phần bớt gay gắt.
Đó là mắt xích nối Hormuz với vàng. Khi nguy cơ lạm phát bớt nóng, thị trường có thể hạ bớt kỳ vọng Fed phải tăng lãi suất. Sự thay đổi kỳ vọng này không phải quyết định của Fed và cũng không bảo đảm sẽ thành hiện thực. Nó chỉ là cách người giao dịch định giá lại các kịch bản trong hợp đồng tương lai.
Lãi suất thực mới là phép tính cốt lõi
Bạn có thể hiểu đơn giản: vàng giống một tài sản không tạo ra tiền lãi định kỳ. Nếu trái phiếu hoặc tiền gửi bằng đô la Mỹ trả lợi suất cao hơn, việc giữ vàng có một chi phí cơ hội lớn hơn. Ngược lại, khi lợi suất kỳ vọng giảm, khoản thu nhập bị bỏ lỡ khi nắm vàng cũng giảm theo.
Tuy nhiên, đừng chỉ nhìn lãi suất danh nghĩa. Phép tính gần đúng cần nhớ là lãi suất thực bằng lợi suất danh nghĩa trừ đi kỳ vọng lạm phát. Nếu dầu hạ nhiệt khiến kỳ vọng lạm phát giảm, trong khi lợi suất danh nghĩa đứng yên, lãi suất thực lại tăng. Trường hợp đó không thuận lợi cho vàng. Kênh lãi suất chỉ thực sự hỗ trợ vàng khi lợi suất danh nghĩa giảm đủ để lãi suất thực đi xuống, hoặc ít nhất không tăng.
Trading Economics cho biết xác suất thị trường gán cho khả năng Fed tăng lãi suất trong tháng 9 đã giảm từ khoảng 67% xuống 57%. Đây là xác suất suy ra từ giá hợp đồng tương lai, không phải thông điệp chính thức của Fed.Trading Economics Biến động 10 điểm phần trăm này giải thích vì sao một tin làm dịu rủi ro dầu vẫn có thể đồng thời tạo lực đỡ cho vàng.
Chuỗi lập luận đầy đủ vì vậy dài hơn câu “dầu giảm thì vàng tăng”. Triển vọng lưu thông qua Hormuz có thể hạ nhiệt dầu. Dầu hạ nhiệt có thể kéo giảm kỳ vọng lạm phát. Thị trường sau đó có thể hạ xác suất Fed tăng lãi suất, khiến lợi suất và chi phí cơ hội của vàng giảm. Mỗi chữ “có thể” đều quan trọng, vì chỉ một mắt xích đổi hướng thì kết quả cuối cùng cho vàng cũng đổi theo.
Không nên gán một nguyên nhân cho cả phiên tăng
Kênh lãi suất là lời giải phù hợp với diễn biến ngày 5/8, nhưng chưa đủ để coi là nguyên nhân duy nhất. Đàm phán về Hormuz chưa trở thành thỏa thuận cuối cùng, nên nhu cầu trú ẩn chưa biến mất. Trading Economics cũng đề cập dòng tiền vào các ETF vàng tại Trung Quốc, còn đồng đô la Mỹ có thể khuếch đại hoặc làm yếu giá vàng vì kim loại này chủ yếu được định giá bằng đô la Mỹ.Trading Economics
Điều này cũng giải thích vì sao các phản ứng lịch sử không luôn giống nhau. Hội đồng Vàng Thế giới lưu ý lãi suất cao thường gây áp lực lên vàng qua lợi suất thực và đồng đô la Mỹ, song kết quả còn phụ thuộc vào cách thị trường nhìn tăng trưởng, lạm phát và chính sách.World Gold Council Không có một công thức tự động biến mọi tin địa chính trị thành một tín hiệu mua hoặc bán vàng.
Ba màn hình cần đặt cạnh nhau
Để đọc những phiên như 5/8, hãy đặt diễn biến Hormuz và dầu ở màn hình đầu tiên. Điều đáng giá hơn một dòng tin về đàm phán là dấu hiệu thực tế: thỏa thuận được ký hay chưa, tàu có lưu thông trở lại không và chi phí bảo hiểm vận tải thay đổi thế nào. Các dữ kiện đó cho biết phần bù rủi ro năng lượng có thật sự hạ xuống hay chỉ tạm thời lắng lại.
Màn hình thứ hai là lợi suất trái phiếu Mỹ, lãi suất thực và xác suất trên thị trường hợp đồng tương lai. Nếu dầu giảm, xác suất Fed tăng lãi suất giảm và lãi suất thực cũng giảm, câu chuyện hỗ trợ vàng mạch lạc hơn. Nếu dầu giảm mà lãi suất thực tăng, nhà đầu tư cần tìm lời giải ở đồng đô la Mỹ, dòng tiền quỹ hoặc nhu cầu phòng hộ thay vì kết luận quá nhanh.
Màn hình thứ ba dành cho người mua vàng trong nước. Giá bán vàng miếng SJC ngày 5/8 là 141,8 triệu đồng mỗi lượng, còn giá mua vào là 138,8 triệu đồng mỗi lượng theo dữ liệu nội bộ. Chênh lệch mua bán 3 triệu đồng mỗi lượng là chi phí phải vượt qua trước khi giao dịch có lãi. Vì vậy, giá quốc tế đi lên không chuyển nguyên vẹn thành lợi nhuận tại Việt Nam; tỷ giá và chênh lệch giá trong nước so với thế giới cũng làm kết quả khác đi.
Phiên 5/8 không xác nhận một xu hướng tăng dài hạn cho vàng. Luận điểm rõ nhất là vàng đang được định giá bởi nhiều kênh cùng lúc, trong đó đường đi của lãi suất thực có thể lấn át sự suy yếu tạm thời của nhu cầu trú ẩn. Các tín hiệu đáng theo dõi tiếp theo là tiến triển thực tế tại Hormuz, lợi suất thực và dòng tiền vào quỹ vàng. Khi ba tín hiệu này không cùng hướng, điều hợp lý là chờ thêm dữ kiện thay vì suy luận từ một tiêu đề đơn lẻ.