Một con số mua ròng dễ tạo cảm giác rằng nhà đầu tư nước ngoài đã quay lại với cả thị trường. Phiên 4/8 cho thấy vì sao cách hiểu ấy có thể quá nhanh: khối ngoại mua ròng khoảng 872 tỷ đồng, nhưng phần lớn dòng tiền tập trung ở VIC và VHM. Đây là tín hiệu hỗ trợ cho chỉ số, chưa phải bằng chứng dòng vốn đã lan sang phần còn lại của bảng giá.MarketTimes
Bạn có thể hình dung thị trường như một con đường có nhiều làn. Khi nhiều xe cùng chạy, chúng ta gọi đó là dòng lưu thông rộng. Còn khi phần lớn xe dồn vào một hoặc hai làn, tổng lưu lượng vẫn cao nhưng những làn khác chưa chắc đã dễ đi hơn. Phiên 4/8 nghiêng về trường hợp thứ hai, nên điều quan trọng không phải chỉ là chữ “mua ròng”, mà là cấu trúc phía sau nó.
Con số tổng hợp chỉ là điểm bắt đầu
Trên HOSE, giá trị mua ròng của khối ngoại đạt 890 tỷ đồng trong phiên 4/8. Con số toàn thị trường thấp hơn, khoảng 872 tỷ đồng, vì giao dịch trên HNX và UPCoM vẫn nghiêng về bán ròng. Hai số này không mâu thuẫn; chúng chỉ phản ánh phạm vi tính toán khác nhau.MarketTimes
Điểm cần đọc tiếp là danh sách cổ phiếu nhận tiền. VIC được mua ròng hơn 438 tỷ đồng, VHM hơn 284 tỷ đồng và MBB 172 tỷ đồng. Chỉ riêng VIC cùng VHM đã nhận hơn 722 tỷ đồng, tương đương gần 83% giá trị mua ròng toàn thị trường theo số liệu phiên này.MarketTimes
Con số gần 83% không có nghĩa VIC và VHM là hai mã duy nhất được mua. Nó cho biết mức độ tập trung rất cao. Với người mới, đây là khác biệt quan trọng: “khối ngoại mua ròng” mô tả tổng kết quả, còn “khối ngoại đang mua rộng” đòi hỏi dòng tiền xuất hiện ở nhiều cổ phiếu, nhiều nhóm ngành hơn.
Phép cộng cũng giải thích một hiện tượng dễ gây thắc mắc. Tổng mua ròng tại VIC, VHM và MBB là khoảng 894 tỷ đồng, còn cao hơn mức mua ròng toàn thị trường. Phần chênh lệch đến từ các mã bị bán ròng như VNM, VPB và TCB, cùng giao dịch bán ròng trên HNX và UPCoM. Nghĩa là lực cầu mạnh ở vài mã lớn đang được bù trừ một phần bởi lực bán tại các mã khác.MarketTimes
Vì sao chỉ số tăng không nói hết câu chuyện
VN-Index đóng cửa tại 1.777,23 điểm, tăng 14,39 điểm, tương ứng 0,82%. VIC tăng 2,30% lên 217.900 đồng; VHM tăng 2,70% lên 152.000 đồng; MBB tăng 1,46% lên 24.350 đồng. Vì đây đều là các cổ phiếu vốn hóa lớn, biến động của chúng có sức nặng đáng kể lên VN-Index.
Nói đơn giản, chỉ số không đếm mỗi mã một phiếu như cuộc bầu chọn. Cổ phiếu có vốn hóa càng lớn, mức tăng của mã đó càng có thể kéo chỉ số đi xa hơn. Vì vậy, một phiên VN-Index tăng tốt có thể đồng thời tồn tại với trải nghiệm kém tích cực của người nắm cổ phiếu không nằm trong nhóm dẫn dắt.
Điều này không phủ nhận chất lượng của phiên tăng. HOSE có 183 mã tăng và 149 mã giảm, nên thị trường vẫn nghiêng về phía tích cực. Tuy nhiên, chênh lệch đó chưa đủ rộng để kết luận lực mua lan tỏa mạnh, nhất là khi trong VN30 số mã tăng và giảm cùng ở mức 15.
Đây cũng là lúc cần tránh gán một nguyên nhân duy nhất cho diễn biến giá. Dòng tiền ngoại là một yếu tố đáng chú ý, nhưng giao dịch trong nước, hoạt động tái cân bằng danh mục và cung cầu riêng của từng cổ phiếu cũng có thể cùng tác động. Dữ liệu của một phiên không cho phép tách chính xác mức đóng góp của từng yếu tố, vì vậy chưa thể nói VIC hoặc VHM tăng chỉ vì khối ngoại mua.
Độ rộng cho biết lực mua có đi xa hơn không
Độ rộng thị trường là cách đếm số cổ phiếu tăng và giảm, thay vì chỉ nhìn mức tăng của chỉ số. Nếu VN-Index đi lên với nhiều mã cùng tăng, đó là nền tảng rộng hơn. Nếu chỉ số tăng nhờ một số mã vốn hóa rất lớn trong khi phần còn lại yếu, nhà đầu tư cần hiểu rằng sức khỏe của chỉ số và sức khỏe danh mục có thể khác nhau.
Phiên 4/8 có độ rộng dương, nhưng chưa áp đảo. VN-Index có 183 mã tăng so với 149 mã giảm, còn VN30 cân bằng 15 mã tăng và 15 mã giảm. Bức tranh này phù hợp với nhận định dòng tiền đang lựa chọn, chứ chưa phải mua đồng loạt.
Thanh khoản bổ sung thêm một lớp kiểm tra. Khối lượng giao dịch của VN-Index đạt 686.936.880 cổ phiếu, thấp hơn 760.113.033 cổ phiếu của phiên trước. Giá trị giao dịch HOSE vẫn vượt 18.000 tỷ đồng, nhưng một phiên tăng với khối lượng thấp hơn chưa tự nó chứng minh có dòng tiền mới lan khắp thị trường.MarketTimes
Không nên đọc điều này như một tín hiệu xấu mặc định. Khối lượng giảm có thể xuất hiện khi bên bán bớt quyết liệt, trong khi lực cầu tập trung đủ mạnh để nâng giá các mã dẫn dắt. Nhưng để nói về một nhịp tăng bền hơn, nhà đầu tư thường muốn thấy độ rộng cải thiện cùng thanh khoản, thay vì chỉ thấy chỉ số đi lên.
Ba câu kiểm tra cho phiên tiếp theo
Thứ nhất, hãy xem danh sách mua ròng có mở rộng hay không. Nếu phần lớn giá trị vẫn nằm ở VIC, VHM và một vài mã lớn, cấu trúc “mua có chọn lọc” vẫn không thay đổi dù tổng giá trị mua ròng còn dương. Khi nhiều ngành cùng xuất hiện trong nhóm được mua, nhận định về sự lan rộng mới có thêm cơ sở.
Thứ hai, hãy nhìn độ rộng trước khi nhìn số điểm. Số mã tăng có mở rộng rõ rệt hơn số mã giảm không, và VN30 có còn cân bằng hay không? Câu trả lời giúp phân biệt một nhịp đi lên có sự tham gia của nhiều cổ phiếu với một nhịp chủ yếu do nhóm vốn hóa lớn dẫn dắt.
Thứ ba, đối chiếu thanh khoản với cả giá và độ rộng. Một cấu trúc thuyết phục hơn là chỉ số tăng, số mã tăng mở rộng và giao dịch không suy yếu. Nếu chỉ số tiếp tục tăng nhưng khối lượng giảm, trong khi lực mua ngoại vẫn co cụm, rủi ro phụ thuộc vào nhóm dẫn dắt sẽ còn nguyên.
Kết luận hợp lý sau phiên 4/8 là: vốn ngoại đã tạo lực cầu đáng kể tại một nhóm cổ phiếu quan trọng, nhưng bằng chứng hiện có mới ủng hộ luận điểm mua chọn lọc. Luận điểm này chỉ thay đổi khi tiền ngoại mở rộng sang nhiều mã, độ rộng giá tốt hơn và thanh khoản xác nhận. Phiên kế tiếp không cần trả lời tất cả câu hỏi, nhưng ba dấu hiệu trên sẽ cho biết liệu câu chuyện đang đi từ một điểm sáng cục bộ thành một xu hướng rộng hơn hay chưa.