Một con số bán ròng lớn rất dễ tạo cảm giác thị trường đang chịu áp lực. Nhưng phiên 28/7 cho thấy cảm giác đó có thể thiếu một nửa bức tranh: khối ngoại bán ròng 1.978,4 tỷ đồng trên HoSE, trong khi VN-Index vẫn tăng 11,61 điểm. Thống kê mua bán ròng cuối ngày đã gộp những giao dịch có tác động rất khác nhau lên bảng giá.Tinnhanhchungkhoan
Bạn có thể hiểu đơn giản thế này: số mua bán ròng cho biết quy mô, nhưng chưa nói lệnh đã đi qua quầy nào. Người bán có thể xả trực tiếp ra bảng điện, hoặc chỉ chuyển một lô cổ phiếu cho đối tác đã thỏa thuận. Phân biệt hai việc này giúp nhà đầu tư F0 không phản ứng chỉ vì một tiêu đề có chữ “bán ròng”.
Luận điểm của bài viết là: bán ròng của khối ngoại là dữ liệu cần theo dõi, nhưng không đủ để tự quyết định hướng đi ngắn hạn của VN-Index. Muốn hiểu sức ép thực trên bảng điện, cần đọc đồng thời phương thức giao dịch, độ rộng thị trường và vai trò của các cổ phiếu vốn hóa lớn.
Hai phiên có cùng dấu âm nhưng kết quả khác nhau
Ngày 27/7, VN-Index giảm 17,10 điểm, tương đương 1,01%, xuống 1.669,01 điểm. Trên HoSE, chỉ có 77 mã tăng trong khi 239 mã giảm; khối ngoại bán ròng 741,5 tỷ đồng. Sự chênh lệch lớn giữa số mã giảm và tăng cho thấy áp lực không chỉ nằm ở một vài cổ phiếu riêng lẻ.SHSTinnhanhchungkhoan
Sang 28/7, số bán ròng tổng cộng còn lớn hơn, nhưng bức tranh trên bảng điện đổi màu. VN-Index tăng 11,61 điểm, lên 1.680,62 điểm; 189 mã tăng và 122 mã giảm. Khối lượng giao dịch của chỉ số cũng tăng từ 627,27 triệu cổ phiếu lên 778,94 triệu cổ phiếu qua hai phiên, cho thấy mức tham gia không hề co lại khi chỉ số hồi phục.
Vì vậy, đừng vội kết luận rằng phiên 28/7 tăng bất chấp dòng tiền ngoại. Cách nói chính xác hơn là chỉ số tăng trong một phiên mà số bán ròng tổng đã bị một giao dịch lớn làm cho tiêu cực hơn áp lực thực tế trên kênh khớp lệnh. Sự khác nhau giữa hai phiên nằm ở cấu trúc lệnh và độ lan tỏa của cầu, không chỉ ở dấu âm đặt trước thống kê khối ngoại.
Tách khớp lệnh khỏi thỏa thuận
Khớp lệnh là các lệnh mua và bán gặp nhau liên tục trên bảng điện. Khi nhà đầu tư bán chủ động qua kênh này, lượng cung có thể trực tiếp kéo giá xuống từng bước. Giao dịch thỏa thuận lại là việc hai bên chuyển nhượng một khối lượng cổ phiếu tại mức giá đã thống nhất. Giao dịch vẫn thay đổi quyền sở hữu và vẫn được ghi vào số liệu, nhưng không nhất thiết tạo ra cùng sức ép lên sổ lệnh.
Điểm đáng chú ý ở phiên 28/7 là khối ngoại mua ròng hơn 933 tỷ đồng qua khớp lệnh. Phần khiến số tổng chuyển sang bán ròng tập trung ở VHM: hơn 22,2 triệu cổ phiếu được giao dịch thỏa thuận, với giá trị hơn 2.904 tỷ đồng. Fili cho biết vì thế số tổng cuối ngày có thể là bán ròng gần 1.975 tỷ đồng dù kênh khớp lệnh đang nghiêng về mua ròng.FiliVietnamBiz
Điều này không biến giao dịch thỏa thuận thành dữ liệu vô nghĩa. Một thương vụ lớn vẫn có thể phản ánh việc thay đổi tỷ trọng của bên sở hữu, ảnh hưởng đến tâm lý và làm thanh khoản toàn thị trường tăng. Tuy nhiên, nếu câu hỏi là lực bán có đang đè giá ngay trong phiên hay không, số liệu khớp lệnh thường gần với câu trả lời hơn số tổng đã gộp tất cả kênh.
Từ đây có một giới hạn cần giữ rõ. Chúng ta không thể chỉ từ giao dịch VHM mà khẳng định ai đã bán, ai đã mua hoặc động cơ của họ là gì. Chứng cứ hiện có chỉ cho thấy giao dịch thỏa thuận lớn giải thích phần quan trọng của chênh lệch giữa mua ròng khớp lệnh và bán ròng tổng cộng. Những diễn giải về chiến lược của các bên cần nguồn thông tin riêng.
Độ rộng cho biết cầu có lan tỏa hay không
Một chỉ số tăng không phải lúc nào cũng có nghĩa phần đông cổ phiếu tăng. Vì VN-Index tính theo vốn hóa, một vài mã lớn có thể kéo điểm số lên ngay cả khi nhiều mã khác đi xuống. Đó là lý do độ rộng thị trường là lớp kiểm tra cần đặt bên cạnh chỉ số.
Ở phiên 27/7, số mã giảm nhiều hơn số mã tăng hơn ba lần. Bối cảnh này khiến bán ròng 741,5 tỷ đồng đáng chú ý hơn, bởi nó xuất hiện cùng sức ép giảm lan rộng. Ngược lại, ngày 28/7, số mã tăng đã vượt số mã giảm và giá trị khớp lệnh trên HoSE đạt hơn 13.613 tỷ đồng. Dữ liệu đó phù hợp với nhận định rằng lực cầu đã hiện diện ở nhiều nhóm, thay vì chỉ nằm trong một giao dịch đơn lẻ.Nhân Dân
Độ rộng không phải công cụ dự báo chắc chắn cho ngày tiếp theo. Nó là một cách kiểm tra chất lượng của diễn biến đang xảy ra. Nếu VN-Index tăng mà số mã giảm vẫn áp đảo, nhịp tăng có thể phụ thuộc vào một số trụ. Nếu chỉ số tăng đồng thời độ rộng cải thiện và thanh khoản duy trì, bức tranh về lực cầu sẽ thuyết phục hơn.
Cổ phiếu lớn có thể đổi điểm số rất nhanh
Các mã vốn hóa lớn là lớp dữ liệu cuối cùng cần xem. Ngày 27/7, HPG giảm 2,16% và MWG giảm 6,91%. Sang 28/7, HPG tăng 3,19% còn MWG tăng 3,00%; nhóm cổ phiếu đóng góp tích cực đã kéo VN-Index tăng khoảng 7,03 điểm.VTVNhân Dân
Việc HPG và MWG đổi từ giảm sang tăng không tự nó chứng minh nguyên nhân của toàn bộ nhịp hồi. Có thể còn có các yếu tố khác như lực cầu ở nhóm ngân hàng, chứng khoán và nguyên vật liệu. Nhưng dữ liệu xác nhận rằng các cổ phiếu lớn đã không còn kéo chỉ số xuống như phiên trước. Khi đọc chỉ số, nhà đầu tư nên mở danh sách các mã đóng góp điểm để biết nhịp tăng đang được nâng đỡ bởi ai.
Một quy trình ngắn trước khi phản ứng với tiêu đề
Khi thấy thông tin khối ngoại bán ròng, trước hết hãy tách số liệu khớp lệnh và thỏa thuận. Nếu phần lớn giá trị nằm ở một giao dịch thỏa thuận tại một mã, số tổng không nên được hiểu ngay là áp lực bán đồng loạt lên thị trường. Bước này đặc biệt quan trọng trong các phiên có thương vụ chuyển nhượng lớn.
Tiếp theo, hãy nhìn độ rộng và thanh khoản. Độ rộng xấu đi cùng bán ròng qua khớp lệnh cho thấy tín hiệu cần được coi trọng hơn. Trái lại, mua ròng khớp lệnh, số mã tăng cải thiện và thanh khoản đủ tốt cho thấy thị trường đang hấp thụ cung theo một cách khác với nhãn bán ròng tổng cộng.
Cuối cùng, kiểm tra các mã vốn hóa lớn đóng góp điểm. Đây không phải là cách tìm một cổ phiếu để mua hay bán. Nó giúp trả lời câu hỏi đúng hơn: biến động của VN-Index đang phản ánh sức mạnh rộng của thị trường, hay chủ yếu là chuyển động của một nhóm trụ?
Hai phiên 27 và 28/7 không phủ nhận tầm quan trọng của dòng vốn ngoại. Chúng chỉ chỉ ra giới hạn của một con số đã được gộp. Trong các phiên tới, tín hiệu đáng theo dõi là tỷ trọng bán qua khớp lệnh, độ rộng, thanh khoản và sự đồng thuận của các mã lớn. Khi bốn lớp dữ liệu cùng xấu đi, số bán ròng đáng ngại hơn. Khi chúng khác nhau, điều cần làm trước tiên là đọc sâu hơn, thay vì để một tiêu đề quyết định cách nhìn về thị trường.