VN-Index đã vượt 1.700 điểm trong buổi sáng 27/7, rồi đóng cửa tại 1.669,01 điểm. Phiên giao dịch này không nói rằng thị trường chắc chắn sẽ giảm tiếp; nó chỉ cho thấy vùng giá cao vẫn chưa được lực mua giữ lại. Vì vậy, gọi đây là một vùng cân bằng ngay lúc này sẽ là kết luận đi nhanh hơn dữ liệu.
Bạn có thể hình dung thị trường như một chiếc cân. Chỉ số là kim đo ở phía trước, còn độ rộng và thanh khoản là cách để biết hai bên mua, bán thực sự đang đặt bao nhiêu trọng lượng lên bàn cân. Khi kim có lúc nhích lên nhưng rồi quay xuống, việc cần làm không phải là đoán ngay phiên sau xanh hay đỏ. Điều đáng theo dõi là lực mua có lan ra đủ rộng để hấp thụ lượng bán hay không.
Một mốc điểm không tự tạo ra sự cân bằng
Trong phiên 27/7, VN-Index lập mức cao nhất ngày 1.700,69 điểm trước khi đóng cửa thấp hơn 31,68 điểm. So với phiên trước, chỉ số giảm 17,10 điểm, tương đương 1,01%; khối lượng đạt 635.422.543 cổ phiếu. Những con số này cho thấy bên mua từng sẵn sàng trả giá cao hơn vào đầu phiên, nhưng chưa đủ sức duy trì mức giá đó đến cuối ngày.
Đây là khác biệt quan trọng giữa “chạm một mốc” và “giữ được một vùng”. Một chỉ số có thể đi lên trong vài chục phút nhờ lệnh mua tập trung ở cổ phiếu vốn hóa lớn. Một vùng cân bằng đáng tin hơn chỉ hình thành khi giá thấp được giữ trong nhiều lần bên bán thử lại, và khi phần đông cổ phiếu không còn chịu áp lực giảm cùng lúc.
Phiên 23/7 là một đối chiếu gần để nhìn rõ hơn ý này. Hôm đó, VN-Index tăng 1,85% lên 1.699,38 điểm; trên HoSE có 189 mã tăng và 122 mã giảm.VnExpress Chỉ số đi lên cùng với số mã tăng áp đảo hơn, nên nhịp tăng có nền rộng hơn thay vì chỉ dựa vào vài cổ phiếu lớn.
Độ rộng cho biết phần còn lại của danh mục
Ngày 27/7, HoSE có 84 mã tăng, 268 mã giảm và 19 mã giảm sàn. Số mã giảm nhiều hơn hơn ba lần số mã tăng. Nếu chỉ nhìn mức giảm 1,01% của VN-Index, nhà đầu tư có thể thấy phiên này không quá nặng; nhưng độ rộng cho thấy trải nghiệm của nhiều danh mục có thể tiêu cực hơn mức giảm của chỉ số.
Điều này xảy ra vì VN-Index được tính theo vốn hóa. Một vài doanh nghiệp lớn giữ giá tốt có thể làm chỉ số bớt giảm, trong khi phần lớn cổ phiếu trong danh mục vẫn yếu. Nói đơn giản, chỉ số xanh không đồng nghĩa với việc đa số cổ phiếu xanh; tương tự, một nhịp hồi của chỉ số chưa tự động là tín hiệu thị trường đã khỏe lại.
Biểu đồ cho thấy sự thay đổi giữa hai phiên rõ hơn một con số đơn lẻ. Phiên 23/7 có số mã tăng cao hơn số mã giảm, còn phiên 27/7 có 268 mã giảm và 19 mã giảm sàn. Số liệu giảm sàn của ngày 23/7 không được công bố trong nguồn nên biểu đồ ghi rõ “Không nêu”, thay vì mặc định bằng không. Đó cũng là nguyên tắc hữu ích khi tự đọc dữ liệu: phần chưa biết không nên được biến thành một kết luận thuận tiện.
Trong các phiên tới, tín hiệu cải thiện không nhất thiết phải là một phiên tăng mạnh. Dễ quan sát hơn là số mã giảm sàn thu hẹp dần, số mã tăng tiến gần số mã giảm, rồi độ rộng giữ được đến cuối phiên. Khi đó, thị trường mới có bằng chứng rằng lực mua đang lan ra ngoài một nhóm nhỏ cổ phiếu vốn hóa lớn.
Vùng hỗ trợ là nơi quan sát, không phải lời hứa
Các phân tích trước phiên đầu tuần đặt vùng 1.650–1.670 điểm là khu vực có thể ghi nhận phản ứng của lực cầu, còn 1.680–1.700 điểm là vùng kiểm định gần.Tạp chí Kinh tế Tài chính Cách diễn đạt “có thể ghi nhận phản ứng” rất khác với khẳng định thị trường đã tạo đáy. Hỗ trợ là một vùng cần quan sát hành vi của người mua và người bán, không phải lời hứa rằng giá sẽ bật lên ngay.
MBS cũng xem 1.658 điểm là điều kiện cần theo dõi: nếu chỉ số giữ được đáy này, thị trường có thể dần hình thành vùng cân bằng; nếu bị xuyên thủng, khu vực quanh 1.600 điểm sẽ trở thành mốc tiếp theo cần quan sát.CafeF Đây là hai nhánh kịch bản, không phải dự báo chắc chắn chỉ số sẽ đi theo một đường đã định.
Vì thế, khi VN-Index quay về vùng 1.650–1.670 điểm, một cú bật đầu tiên chỉ là tín hiệu mở đầu. Cần nhìn tiếp xem chỉ số có giữ được thành quả khi gặp lại vùng 1.680–1.700 điểm hay không. Nếu giá hồi rồi mất phần lớn mức tăng về cuối ngày, trong khi số mã giảm vẫn áp đảo, thị trường vẫn đang tìm điểm dừng.
Thanh khoản phải đi cùng hướng giá
Khối lượng giao dịch lớn thường được nhắc đến như một dấu hiệu tích cực, nhưng bản thân nó chưa có hướng. Trong tuần 20–24/7, giá trị giao dịch bình quân trên HoSE đạt 19.871 tỷ đồng mỗi phiên, tăng 27,28% so với tuần trước; nguồn tổng hợp lưu ý giao dịch tập trung nhiều ở các phiên giảm mạnh, còn sức mua trong các nhịp hồi vẫn mang tính thăm dò.Tạp chí Kinh tế Tài chính
Hãy đặt thanh khoản cạnh ba câu hỏi: giá đóng cửa ở đâu trong biên độ ngày, số mã tăng có mở rộng không, và tiền có chỉ tập trung ở một vài cổ phiếu lớn không. Khối lượng tăng trong phiên hồi sẽ đáng tin hơn khi giá đóng cửa gần mức cao nhất ngày và độ rộng cải thiện. Ngược lại, khối lượng lớn trong một phiên giảm có thể phản ánh nguồn cung đang chủ động, nhất là khi số mã giảm sàn tăng lên.
Thanh khoản thấp cũng không mặc định là tín hiệu tốt. Nếu giá đi ngang, biên độ thu hẹp và số mã giảm sàn giảm bớt, điều đó có thể cho thấy bên bán không còn quyết liệt. Nhưng nếu giá hồi yếu, độ rộng vẫn xấu và giao dịch thưa, cách giải thích thận trọng hơn là bên mua chưa sẵn sàng trả mức giá cao hơn.
Điều gì sẽ xác nhận một vùng cân bằng?
Luận điểm chính ở đây là phiên 27/7 chưa xác nhận đáy hay vùng cân bằng. Đây không phải nhận định rằng mọi nhịp hồi sau đó đều thất bại; đó là yêu cầu bằng chứng cao hơn trước khi gắn nhãn cho thị trường. Bằng chứng đáng theo dõi là vùng 1.650–1.670 điểm được giữ qua các nhịp bán, độ rộng cải thiện, số mã giảm sàn thu hẹp và giá đóng cửa không liên tục trượt về đáy ngày.
Nhà đầu tư mới có thể dùng các tín hiệu này như một bảng kiểm thay vì phản ứng với màu xanh đỏ đầu phiên. Đừng xem một lần vượt 1.700 điểm là câu trả lời. Hãy quan sát xem lực cầu có giữ được mặt bằng cổ phiếu qua nhiều nhịp bán hay không; đó mới là phần còn thiếu để một vùng cân bằng trở nên đáng tin.