Brent đã có một phiên điều chỉnh sau chuỗi tăng mạnh, nhưng đây chưa phải câu trả lời cho câu hỏi lớn hơn: dầu có thể hạ bền hay không. Trong thị trường bị chi phối bởi rủi ro vận tải, bảng giá chỉ phản ánh kỳ vọng. Dòng tàu qua Hormuz mới cho biết dầu có thực sự đến nơi tiêu thụ bình thường hay chưa.
Cho đến khi lưu thông qua Hormuz phục hồi đều đặn và điều kiện an toàn được duy trì, nhịp giảm của dầu nên được xem là sự co lại của phần chênh rủi ro, chưa phải xu hướng giảm đã được xác nhận. Với nhà đầu tư, phân biệt hai trạng thái này quan trọng hơn đoán giá phiên kế tiếp.
Phiên giảm nói gì và chưa nói gì
Trong ngày 24/7, hợp đồng Brent giảm 3,88% xuống 96,78 USD/thùng. Reuters ghi nhận lực chốt lời sau nhịp tăng, đồng thời thị trường phản ứng với thông tin Trung Quốc thúc đẩy nối lại đàm phán giữa Mỹ và Iran. Dù vậy, Brent vẫn tăng gần 10% trong cả tuần. Euronext
Nói đơn giản, giá dầu thường gồm hai lớp. Lớp đầu là cung và cầu vật chất: sản lượng, tồn kho, nhu cầu lọc dầu. Lớp còn lại là số tiền người mua trả thêm để phòng trường hợp dầu chậm giao, phí bảo hiểm tăng hoặc tàu phải đổi tuyến. Khi triển vọng đàm phán tốt hơn, lớp thứ hai có thể thu hẹp nhanh, kể cả khi vận tải chưa kịp thay đổi.
Vì vậy, một cây nến đỏ trên biểu đồ không tự nó chứng minh rằng nút thắt hậu cần đã được tháo. Nó cho thấy thị trường vừa hạ xác suất của một kịch bản xấu nhất. Nếu tình hình an ninh hoặc luồng tàu xấu đi trở lại, chính phần chênh này cũng có thể quay về nhanh chóng.
Nhịp tăng trước đó vẫn còn rất lớn
Chuỗi dữ liệu Brent của Investify cho thấy giá tham chiếu tăng từ 71,57 USD/thùng ngày 1/7 lên 97,72 USD/thùng ngày 24/7, cao hơn 36,54% so với đầu tháng. Đỉnh gần nhất trong chuỗi là 100,69 USD/thùng ngày 23/7. Chênh lệch giữa giá đóng cửa của hợp đồng cụ thể và chuỗi giá liên tục có thể khác nhau, song hướng đi vẫn nhất quán: phiên điều chỉnh mới lấy lại một phần nhỏ của nhịp tăng trong tháng.
Đây là lý do không nên gọi phiên 24/7 là một sự đảo chiều. Một biến động 3,88% có thể đáng kể trong một ngày, nhưng cần được đặt bên cạnh mức tăng tích lũy của cả tháng. Bức tranh lớn cho thấy thị trường đang định giá đồng thời hai khả năng: căng thẳng có thể dịu xuống, nhưng đường vận chuyển quan trọng vẫn chưa trở lại trạng thái có thể dự báo.
Nhà đầu tư cũng cần tránh gán toàn bộ diễn biến giá cho một tin tức. Lực chốt lời, vị thế phòng hộ và kỳ vọng về đàm phán đều có thể cùng tác động. Dữ liệu hiện có chỉ cho thấy giá giảm cùng lúc với hy vọng ngoại giao tăng lên, chưa đủ để tách chính xác phần đóng góp của từng yếu tố.
Hormuz là chỉ báo vật chất cần theo dõi
Ngày 26/7, Mỹ và Iran bước sang ngày thứ hai liên tiếp tạm dừng các đợt tấn công. Đây là một tín hiệu hạ nhiệt quan trọng hơn một phiên giá giảm, vì nó trực tiếp làm giảm rủi ro an ninh trước mắt. Tuy nhiên, cùng bản tin cho biết lưu lượng thương mại qua Hormuz vẫn ở mức thấp nhất trong ba tuần. AP
Hai thông tin này không mâu thuẫn. Một lệnh tạm dừng có thể làm xác suất xảy ra sự cố ngay lập tức thấp hơn. Nhưng chủ tàu, doanh nghiệp bảo hiểm và người thuê tàu cần thêm thời gian để đánh giá tuyến đi, quy trình an toàn và chi phí. Quyết định cho một tàu hàng đi qua vùng rủi ro không chỉ dựa vào việc 24 hoặc 48 giờ qua chưa có đợt tấn công mới.
Vì thế, lưu lượng tàu có giá trị như một chỉ báo trễ nhưng sát với thực tế. Tin đàm phán thay đổi kỳ vọng trước. Số vụ việc an ninh cho biết mức nguy hiểm tức thời. Còn tàu đi qua đều đặn mới cho biết hệ thống vận chuyển đã vận hành trở lại. Ba chỉ báo này cần được đọc theo thứ tự, thay vì thay thế lẫn nhau.
Ba kịch bản và điều kiện đi kèm
Kịch bản tích cực cho giá dầu là dòng tàu qua Hormuz tăng liên tục, các hãng vận tải không còn tránh tuyến và một cơ chế an toàn đủ rõ để bảo hiểm cùng chủ tàu chấp nhận rủi ro thấp hơn. Nếu những điều kiện này xuất hiện đồng thời, chi phí giao hàng và phần bù địa chính trị có cơ sở để giảm. Khi đó, giá dầu hạ sẽ dựa vào dòng hàng thực, không chỉ dựa vào kỳ vọng.
Kịch bản có xác suất đáng chú ý hơn ở thời điểm này là dầu neo ở vùng cao và biến động mạnh. Căng thẳng quân sự có thể tạm lắng, nhưng lưu thông chưa khôi phục. Trong trạng thái đó, mỗi tín hiệu đàm phán có thể kéo giá xuống, còn mỗi bằng chứng về tàu né tuyến hoặc chi phí bảo hiểm cao lại nâng phần bù rủi ro. Thị trường sẽ không nhất thiết đi một chiều.
Kịch bản xấu hơn xuất hiện nếu có thêm vụ việc liên quan đến tàu thương mại, đàm phán đổ vỡ hoặc tuyến vận tải bị siết lại. Reuters từng ghi nhận lưu lượng qua Hormuz ở mức rất thấp trong khi các rủi ro vận tải ở Biển Đỏ vẫn hiện diện. Euronext Khi đó, vấn đề không chỉ là số thùng dầu được khai thác, mà còn là khả năng vận chuyển đúng hạn, chi phí bảo hiểm và thời gian giao hàng.
Đường truyền đến lạm phát và lãi suất
Dầu hạ bền thường có ý nghĩa rộng hơn nhóm hàng hóa. Nó có thể giảm áp lực lên nhiên liệu, vận tải và chi phí đầu vào của một số ngành, từ đó hỗ trợ kỳ vọng lạm phát. Trong phiên dầu giảm ngày 24/7, lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm giảm từ 4,71% xuống 4,68%. AP
Tuy nhiên, không nên suy ra rằng dầu là nguyên nhân duy nhất của biến động lợi suất trong một ngày. Lợi suất còn phản ánh triển vọng tăng trưởng, chính sách tài khóa, nhu cầu trái phiếu và kỳ vọng về Fed. Mối liên hệ đáng theo dõi là hướng đi kéo dài: dầu giảm bền sẽ gỡ bớt một nguồn áp lực lạm phát; dầu neo cao sẽ khiến các ngân hàng trung ương khó yên tâm hơn với tiến trình hạ lãi suất.
Đối với Việt Nam, nhà đầu tư F0 không cần biến một tin về Hormuz thành tín hiệu mua hay bán tức thì. Điều hữu ích hơn là hiểu đường truyền: giá dầu cao có thể đi vào chi phí vận tải, nhiên liệu và kỳ vọng lạm phát; giá dầu hạ bền chỉ đáng tin khi rủi ro vận chuyển cũng hạ.
Mốc xác nhận nằm ở vận tải
Kết luận phù hợp với bằng chứng hiện tại là Brent đang ở trạng thái dễ biến động với phần bù rủi ro vẫn còn, thay vì đã bước vào xu hướng giảm bền. Việc tạm dừng tấn công là một điều kiện cần để tình hình dịu đi. Nó chưa phải điều kiện đủ để dòng dầu trở lại bình thường.
Trong những ngày tới, ba tín hiệu đáng theo dõi là lưu lượng tàu qua Hormuz có tăng đều không, các hãng tàu có tiếp tục sử dụng tuyến này không và thỏa thuận an toàn có được duy trì không. Nếu cả ba cùng cải thiện, luận điểm dầu neo cao sẽ yếu đi. Nếu chưa, các nhịp giảm theo tin tức vẫn nên được đọc thận trọng: tàu trở lại đều đặn mới là xác nhận đáng tin hơn cho một nhịp hạ bền vững.